سرانجام دانشجویان ستاره دار در دولت روحانی

دانشگاه تهران
Image caption بنا به اعلام مسئولان وزات علوم، بیش از ۵۰۰ دانشجو و استاد محرم شده از حضور از دانشگاه در سال های اخیر، خواستار رسیدگی این وزارتخانه به وضعیت خود شده اند

سال تحصیلی جدید در حالی آغاز شده که با روی کار آمدن دولت حسن روحانی، امیدواری هایی برای رفع مشکلات حوزه دانشگاه به ویژه دانشجویان ستاره دار به وجود آمده است.

هر چند نمایندگان محافظه کار مجلس، در روند اخذ رای اعتماد به کابینه جدید نشان دادند که تغییرات فراگیر در حوزه آموزش و جوانان را بر نمی تابند، اما معرفی جعفر توفیقی به عنوان سرپرست وزارت علوم از سوی رئیس حسن روحانی، اظهارات آقای توفیقی در خصوص تلاش برای بازگشت دانشجویان ستاره دار و تشکیل کمیته ای در وزارتخانه با همین هدف، حکایت از احتمال تغییر وضعیت دانشجویان ستاره دار دارند.

احتمالا به خاطر همین امیدواری است که بنا به اعلام مسئولان وزات علوم، به تازگی بیش از ۵۰۰ دانشجو و استاد محروم شده از حضور در دانشگاه در سال های اخیر، خواستار رسیدگی این وزارتخانه به وضعیت خود شده اند.

دانشجوی ستاره دار

"دانشجوی ستاره دار" اصطلاحی بود که در ابتدای کار دولت احمدی نژاد، بسیاری از فعالان دانشجویی در حوزه های سیاسی، اجتماعی و صنفی با آن آشنا شدند. ستاره هایی که در کارنامه های سازمان سنجش در مقابل نام برخی دانشجویان قرار می گرفت، نشانه ای بود بر محرومیت های در نظر گرفته شده برای این دانشجویان، که حتی شامل محرومیت از تحصیل می شد.

محمد مهدی زاهدی وزیر علوم دولت نهم، در دی ماه ۱۳۸۵ در دیدار با تشکل‌های دانشجویی حامی دولت گفت که "ستاره‌دار شدن برخی دانشجویان، ناشی از قانون و مقرراتی بوده که از زمان دولت خاتمی بوده و هر سال اجرا می‌شده است". این ادعا، از سوی یکی از معاونان وزارت علوم در دولت خاتمی رد شد.

غلامرضا ظریفیان معاون دانشجویی وزیر علوم دولت محمد خاتمی، در واکنش به اظهارات زاهدی گفت: "ما در دولت خاتمی موارد اندکی داشتیم که برخی دستگاه‌های امنیتی خواستار منع تحصیل یک دانشجو می‌شدند، اما تلاش این بود که با گفت‌وگو رفع اتهام صورت گیرد و مساله حل شود. در نتیجه موارد اینچنینی تا حد زیادی حل شد."

در تمام این سال ها کشمکش میان مسئولان دولت های خاتمی و احمدی نژاد ادامه داشت و هر کدام دیگری را مخترع سیستم اعطای ستاره به دانشجویان می دانستند. اما آنچه انکار ناپذیر می نمود، افزایش شدید تعداد محرومان از تحصیل در دولت های نهم و دهم بود.

گزارش تشکل های دانشجویی

تشکل های دانشجویی ایران، مراکزی همچون کمیته انضباطی دانشگاه، حراست، کمیته انضباطی مرکزی وزارت علوم و دبیرخانه گزینش دانشجو در سازمان سنجش را مراجع اصلی تصمیم گیر در پروسه ستاره دار کردن دانشجویان دانسته اند.

در یک گزارش "شورای دفاع از حق تحصیل" راجع به برخورد با دانشجویان بعد از انتخابات ریاست جمهوری ۱۳۸۸ آمده است که در آن سال، "دانشجویان ستاره دار دانشگاه سراسری موفق به دریافت کارنامه و انتخاب رشته شدند، ولی در شهریور ماه و پس ازمراجعه برای مشاهده نتایج نهایی با گزینه «مردود علمی» مواجه شدند و کارنامه نهایی نیز برای این دانشجویان صادر نشد و سایت سازمان سنجش اعلام کرد که این دانشجویان اساساً انتخاب رشته نکرده اند".

تشکل های دانشجویی منتقد حکومت ایران، از وجود حدود ۷۶۰ دانشجوی محروم از تحصیل در فاصله سال های ۱۳۸۴ تا ۱۳۹۲ حکایت دارد.

انتخابات و دانشجویان ستاره دار

در هر دو انتخابات ریاست جمهوری ۱۳۸۸ و ۱۳۹۲، موضوع دانشجویان ستاره دار ها به بخشی خبرساز از مجادلات انتخاباتی تبدیل شد.

در اولین مناظره جنجالی سال ۱۳۸۸، این میر حسین موسوی بود که در مقابل رئیس جمهور وقت ایران در سخنانی اظهار داشت: "بنده هر جا می‌روم اعتراض است هر جا می‌روم می‌گویند به ما اهانت شده است. این دانشجو را ستاره‌دار کردیم، آن را دستگیر کردیم، آن یکی را ... از دانشگاه بیرون کردیم."

در واکنش به این اظهارات، آقای احمدی نژاد به تکرار این ادعا پرداخت که ستارده دار شدن دانشجویان از زمان اصلاح طلبان رایج شده و افزود: "دانشجویان ستاره‌دار از کجا درآمد که آقای موسوی امروز می‌کوبد در کله این دولت و استنادش هم به حرف یک عده‌ای است که من نمی‌دانم این عده کی هستند؟"

در خرداد ۱۳۹۲ نیز در مناظره های گروهی نامزدهای انتخاباتی، زمانی که محمد رضا عارف به نقد سیاست های دولت آقای احمدی نژاد در حوزه دانشگاه پرداخت و از دانشجویان ستاره دار نام برد، این بار سعید جلیلی بود که در مقام دفاع از دولت های هشتم و نهم بر آمد و گفت: "حالا که بحث دانشجوی ستاره‌دار را مطرح می‌کنید، دانشجوی ستاره‌دار از کی مطرح شد؟ وزیر اسبق علوم، آقای توفیقی، فروردین ماه امسال مصاحبه کردند و گفتند این مال زمان ما بود."

این ادعا، در همان برنامه از سوی مقامات وزارت علوم دولت خاتمی رد شد .

اما و اگر های دولت یازدهم

پس از انتصاب جعفر توفیقی به سرپرستی وزارت علوم دولت حسن روحانی، وی وعده داد که در سال تحصیلی جاری دانشجویی ستاره دار نخواهد بود.

این در حالی بود که در سوی دیگر، محافظه کاران موجی از حملات را علیه این وزارت خانه و سرپرست آن آغاز کردند و او را به همراهی با "فتنه گران" و مخالفان حکومت متهم کردند.

در چنین شرایطی بود که جعفر توفیقی، یک هفته مانده به شروع سال تحصیلی درباره آخرین وضعیت محرومان از تحصیل گفت: "تقاضاهای زیادی در خصوص دانشجویانی که به دلایلی محروم از تحصیل شده و ستاره دارند به کمیته بررسی این موضوع در وزارت علوم رسیده است، این تقاضا‌ها در حال بررسی است و برای تعدادی از دانشجویان بعد از بررسی‌ها، مجوز بازگشت به تحصیل صادر شده."

او پیشتر نیز گفته بود: "حل مشکلات دانشجویان ستاره دار نیازمند هماهنگی با مراجع زیربط است". هر چند آقای توفیقی به صورت مشخص نامی از این "مراجع زی ربط" نبرده بود.

وعده ایجاد تحولات، البته مختص وزارت علوم و دانشگاه های دولتی نبوده است. حمید میرزاده سرپرست جدید دانشگاه آزاد نیز در اولین نشست خبری خود اعلام کرده که "هیچ دانشجویی نباید به خاطر عقاید و گرایش‌های سیاسی از تحصیل محروم شود." وی همچنین گفته که به مرکز آزمون دانشگاه آزاد دستور داده تا "از این قبیل دانشجویان ثبت نام مشروط به عمل آید".

در میان تمام این اخبار امیدوار کننده اما، بعضی از دانشجویان محروم از تحصیل چندان امیدوار به نظر نمی رسند.به ویژه، دانشجویانی که پیش از سال ۱۳۹۰ ستاره دار شده اند، که ظاهرا به بعضی از آنها گفته شده که در صورت تمایل به ادامه تحصیل، باید دو باره کنکور بدهند.

مهدیه گلرو دانشجویی که در سال ۱۳۸۶ از ادامه تحصیل محروم شد و پس از انتخابات جنجال برانگیز سال ۱۳۸۸ چند سالی را در زندان به سر برده، در آستانه سال تحصیلی جدید در صفحه فیسبوک خود نوشته است: "تا کنون غیر ابراز همدردی و امیدواری، هیچ فرجی در جریان دانشجویان اخراجی اتفاق نیفتاده."

باید دید که مسئولان جدید آموزش عالی ایران، در روزهای آینده خبرهای امیدوارکننده تری برای این قبیل دانشجویان خواهند داشت یا نه.