ایران مدیرکل آژانس انرژی اتمی را هدف انتقاد شدید قرار داد

متن بیانیه جمهوری اسلامی حق نشر عکس
Image caption بیانیه جمهوری اسلامی موضعگیری آژانس بین‌المللی با با لحنی شدید هدف انتقاد قرار داده است

در آستانه دیدار نمایندگان ایران و آژانس بین المللی انرژی اتمی، ایران رویکرد آژانس بین المللی و گزارش اخیر مدیرکل این نهاد را مورد انتقاد شدید قرار داده است.

روز جمعه، ۵ مهر (۲۷ سپتامبر)، نمایندگان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی و ایران با برگزاری جلسه دیگری، به مذاکره در مورد اختلاف دو طرف بر سر برنامه‌های هسته ای جمهوری اسلامی پرداختند که به نوشته رویترز، یازدهمین جلسه گفتگوی دو طرف است.

با اینهمه، شامگاه گذشته، وبسایت آژانس بین‌المللی انرژی اتمی بیانیه نمایندگان جمهوری اسلامی را تحت عنوان "مکاتبه مورخ ۱۲ سپتامبر ۲۰۱۳ دریافتی از نمایندگی دایم جمهوری اسلامی ایران به آژانس در مورد گزارش مدیرکل پیرامون اجرای پادمان در ایران" منتشر کرد.

این بیانیه بیست صفحه‌ای همراه با نامه‌ای در اختیار دبیرخانه آژانس قرار گرفته بود و ظاهرا به درخواست نمایندگی جمهوری اسلامی، در قسمت "بخشنامه‌ها جهت اطلاع"وبسایت این نهاد منتشر شده است.

برخی رسانه‌ها، "لحن تند" این بیانیه به خصوص در مورد یوکیا آمانو، مدیرکل آژانس را با آنچه که "نرمش" از سوی حکومت ایران خوانده شده مقایسه کرده و به خصوص یادآور شده‌اند که انتشار این سند به درخواست نمایندگان جمهوری اسلامی و همزمان با آماده شدن وزیر خارجه جمهوری اسلامی برای ملاقات با وزیران خارجه گروه ۱+۵ صورت گرفت.

حق نشر عکس Getty
Image caption نمایندگی ایران گزارش آمانو را "غیرحرفه‌ای، غیرمنصفانه، غیرقانونی و سیاسی" توصیف کرده است

آقای آمانو در گزارش خود به شورای حکام آژانس بین المللی انرژی اتمی در روز ۲۶ ماه اوت، بار دیگر نسبت به فقدان شفافیت در اطلاع‌رسانی از سوی ایران در زمینه احتمال ارتباط فعالیت‌های هسته‌ای با اهداف نظامی ابراز نگرانی کرده و از جمهوری اسلامی خواسته بود تا برای پایان دادن به "نگرانی جامعه جهانی" در مورد فعالیت‌های اتمی خود، با این نهاد همکاری کند.

نمایندگی جمهوری اسلامی در بیانیه خود، گزارش آقای آمانو را مردود دانسته و گفته است که این گزارش حاوی "ادعاها و اتهامات بی‌اساس علیه برنامه‌های هسته‌ای صلح آمیز جمهوری اسلامی است" و نحوه برخورد مدیرکل با این موضوع را "غیرحرفه‌ای، غیرمنصفانه، غیرقانونی و سیاسی" توصیف کرده است.

نمایندگی جمهوری اسلامی مدیرکل آژانس را متهم کرده است که در نتیجه‌گیری خود، "به اطلاعات مجعول، ساختگی و دروغ سازمان های اطلاعاتی غربی و منابعی اتکاکرده است که آشکارا موضعی خصمانه نسبت به جمهوری اسلامی ایران دارند."

پارچین، محور مذاکرات

ظاهرا اشاره این بیانیه به ابراز نگرانی مدیرکل آژانس در این زمینه است که جمهوری اسلامی به تحقیقات و انجام برخی آزمایش‌هایی مبادرت کرده است که هدف از آنها، دستیابی به فناوری ساخت تسلیحات اتمی بوده است.

حق نشر عکس AFP
Image caption ناظران با توجه به ابراز تمایل دولت جدید به نرمش، لحن تند بیانیه ار عجیب می‌دانند

جزئیات مربوط به این موضوع به طور تفصیلی در گزارش آژانس بین المللی انرژی اتمی در نوامبر سال ۲۰۱۱ مطرح شد که ظاهرا مبنای اصلی آن، اطلاعاتی بود که آژانس از منابع اطلاعاتی غربی به خصوص سازمان مرکزی اطلاعات آمریکا - سیا - و سازمان اطلاعاتی اسرائیل - موساد - دریافت کرده بود.

براساس این اطلاعات، ایران علاوه بر تحقیقات در جنبه نظامی فعالیت های هسته‌ای خود، به یک رشته آزمایش‌ها از جمله آزمایش چاشنی‌های انفجاری نیرومند در سایت نظامی پارچین، در نزدیکی تهران، مبادرت کرده بود. این چاشنی‌ها معمولا در ساخت بمب اتمی کاربرد دارد.

از آن زمان، آژانس بین‌المللی خواستار دسترسی بازرسان این نهاد به پارچین بوده اما مقامات جمهوری اسلامی، با اعلام اینکه این محل یک منطقه نظامی و بیرون از شمول پیمان منع گسترش جنگ افزارهای هسته‌ای - ان پی تی - است، این درخواست را رد کرده‌اند.

تا کنون چندین دور مذاکره بین نمایندگان آژانس و ایران در مورد دسترسی بازرسان آژانس به این سایت برگزار شده اما دولت ایران با بازرسی از پارچین موافقت نکرده است.

منابع غربی گفته‌اند که جمهوری اسلامی به منظور امحاء آثار "فعالیت‌های مشکوک" در این محل، اقدامات گسترده‌ای را انجام داده و آقای آمانو هم در ماه ژوئن سال جاری گفت که تصاویر ماهواره‌ای حاکی از "احداث ساخت و ساز سنگین" در این محوطه بوده است و افزود که "حتی اگر دسترسی به سایت هم امکان یابد، بعید است بتوان چیز قابل اتکایی در این مکان یافت."

حق نشر عکس AP
Image caption با تغییر دولت ایران نماینده جدیدی به آژانس فرستاده است

قرار است در جلسه روز جمعه نمایندگان آژانس و ایران، که ظاهرا با حضور رضا نجفی، نماینده جدید جمهوری اسلامی در آژانس برگزار شده، آژانس بازهم خواستار همکاری ایران برای روشن شدن فعالیت‌های هسته‌ای این کشور شود که برای مدتی، بدون اطلاع و نظارت آژانس بین‌المللی ادامه داشت.

در سال ۲۰۰۲، شورای مقاومت ملی، از گروه‌های مخالف جمهوری اسلامی، اسنادی را فاش کرد که حاکی از فعالیت ایران برای غنی سازی اورانیوم در محلی در نطنز بود در حالیکه براساس پیمان منع گسترش جنگ افزارهای اتمی، این کشور ملزم بود آژانس بین‌المللی را از همه فعالیت‌های هسته‌ای خود آگاه کند.

از آن زمان، ایران تحت فشار بین‌المللی قرار داشته تا ضمن ارائه اطلاعات کامل از فعالیت‌های هسته‌ای خود تا پیش از افشای آن، تمامی برنامه‌های جاری در این زمینه را هم تحت نظر و با اطلاع آژانس انرژی اتمی ادامه دهد و تا زمان کسب اطمینان جهانی از صلح آمیز بودن این برنامه‌ها، برخی فعالیت‌های خود از جمله غنی سازی اورانیوم را به حالت تعلیق در آورد. این درخواست در یک رشته قطعنامه های شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی و شورای امنیت سازمان ملل متحد درج شده است.

شورای امنیت به منظور وادار کردن ایران به قبول این خواسته، یک رشته تحریم‌های بین‌المللی را نیز علیه ایران وضع کرده و برخی کشورهای غربی هم، تحریم های یکجانبه شدیدی را به اجرا گذاشته اند که طی چند سال اخیر، باعث بروز مشکلات شدید اقتصادی در ایران شده است.

با توجه به ابراز تمایل دولت جدید ایران به حل و فصل بحران هسته‌ای، ناظران لحن تند بیانیه نمایندگی جمهوری اسلامی و انتشار آن را عجیب دانسته و گفته‌اند که مشخص نیست که آیا باید این حرکت را نشانه ادامه سیاست قبلی جمهوری اسلامی دانست یا صرفا اقدامی برای مصرف داخلی محسوب کرد.