مجلس، راه ورود نابينايان را بست

Image caption مطابق ماده ۷ قانون حمایت از معلولان ، دستگاه‌های اجرایی باید ٣ درصد از نیروهای مورد نیاز خود را از میان معلولان انتخاب کنند

درهای پارلمان به روی جامعه نابینایان کشور باز نشد.نمایندگان مجلس یک روز پس از روز جهانی معلولان به طرح کاندیداتوری نابینایان در انتخابات مجلس شورای اسلامی "نه" گفتند و در ساختمان بهارستان را باز نشده، به روی آنها بستند.

وعده جلوس نابینایان و کم بینایان بر صندلی‌های سبز نمایندگی، از مجلس هشتم به آنها داده شده بود. ٢٣ مهر ماه امسال، همزمان با "روز جهانی نابینایان"، اعضای فراکسیون حمایت از معلولان به انجمن نابینایان کشور رفتند و همانجا اعلام کردند طرحی که بررسی آن دو دوره مجلس طول کشیده، سرانجام نهایی شده و به زودی در صحن علنی به رای گذاشته می شود.

قرار بود با اصلاح بند ٦ ماده ٢٨ قانون انتخابات مجلس شورای اسلامی، راه نابینایان برای شرکت در رقابت های انتخاباتی باز شود. اما در نهایت چهارشنبه گذشته نتیجه بحث ها به ١٥٧ رای مخالف در مقابل ٩٢ رای موافق و ١٤ رای ممتنع، ختم و منجر شد وعده طراحان اصلاحیه محقق نشود.

بند ٦ ماده ٢٨ قانون انتخابات مجلس، می گوید که "سلامت جسمی در حد برخورداری از نعمت بینایی، شنوایی و گویایی" یکی از شرایط انتخاب‌شوندگان در انتخابات مجلس شورای اسلامی است. طراحان در اصلاحیه، شرط بینایی را حذف کرده بودند.

استدلال آنها این بود که نمایندگی مجلس ، بیش از آنکه نیاز به کار بدنی داشته باشد، شغلی است که به تولید فکر و ایده می‌پردازد، از این رو برخی از شرایط جسمی مصوب در قانون برای احراز شرایط نمایندگی قابل اصلاح و بازبینی است. در مقابل مخالفان معتقد بودند که کار در قوه مقننه توان جسمی و روحی بالایی می‌خواهد و اجازه کاندیداتوری به نابینایان تنها ظرفیت آنها را به چالش می‌کشد چون نمی‌توانند پا به پای سایر اعضای پارلمان انجام وظیفه کنند.

آنها می‌گفتند تصویب این طرح جز به دردسر انداختن نابینایان موضوع دیگری را به دنبال نخواهد داشت زیرا برای آنان مشکلات زیادی ایجاد می‌شود. طراحان اما پاسخ دادند چند سالی است تجهیزاتی برای استفاده از نابینایان در مجلس فراهم شده است، بنابراین با مشکلی روبرو نخواهند شد.

مواففقان با یادآوری این که نظر مرکز پژوهش های مجلس نیز تصویب این طرح است، تاکید کردند "نمی خواهیم حضور افراد در انتخابات مجلس را سهمیه بندی کنیم بلکه فقط می‌خواهیم به آنان اجازه دهیم تا در انتخابات حضور یابند. "

مخالفان از توضیحات قانع نشدند و معتقد بودند اگر هدف طراحان احترام به حقوق معلولان و نابینایان بوده، بهتر است مجلس به فکر احقاق حقوق شهروندی آنان باشد. آنها می‌گفتند با تصویب این طرح از افرادی که سلامتی کامل دارند سلب مسوولیت می‌شود. موافقان اما استدلال می‌کردند که نمایندگی مجلس یک پست انتصابی نیست، بلکه انتخابی است و این مردم هستند که با آراء خود می‌توانند میان نامزد نابینا و بینا انتخاب کنند.

در جلسه علنی چهارشنبه گذشته، حجت الله سوری، فاطمه آلیا و مجتبی رحماندوست به عنوان موافق و جواد هروی، رجب رحمانی و حامد قادرمرزی به عنوان مخالف طرح اصلاح بند ٦ ماده ٢٨ قانون انتخابات مجلس صحبت کردند.

اینگونه بود که پس از تمام اظهارات و اخطارهای قانون اساسی، با وجود موافقت دولت بنا به گفته محمد رضا خباز معاون امور تقنینی معاون پارلمانی رییس جمهوری، این طرح با رای مخالف نمایندگان به نتیجه نرسید. خباز به عنوان نماینده دولت در جلسه علنی مجلس گفته بود: "بسیاری از کسانی که امروز از نعمت بینایی محروم هستند استعداد هایی دارند که می تواند جایگزین این کمبود آنان شود.امروز روزی نیست که اگر کسی نابینا بود او را محروم کنیم بلکه باید از آنان در بخش های مختلف استفاده کرد."

آمار مورد تردید

در حال حاضر آمار دقیقی از تعداد نابینان و کم بینایان کشور موجود نیست زیرا سازمان های متولی امور معلولان تاکنون تحقیق جامعی برای شناسایی تعداد واقعی جمعیت نابینایان ایران انجام نداده اند. آنچه موجود است ارقام مبتنی بر برآورد انجمن های غیردولتی متولی حمایت از معلولان است.

به گفته دکتر عباس عظیمی خراسانی ‌رییس انجمن علمی اپتومتری ایران در هشتمین کنگره علمی اپتومتری، هم اکنون نزدیک به ‌٢٥٠ هزار نابینا و دو برابر این تعداد افراد با معلولیت‌های بینایی در کشور وجود دارند که این آمار با حفظ شرایط موجود تا سال ‌١٤٠٠، دو برابر خواهد شد.

از سوی دیگر علی اکبر جمالی، مدیرعامل انجمن نابینایان ایران به خبرگزاری ایسنا گفته است بر اساس برآوردهای موجود، در کشور ١٢٠ هزار نابینای مطلق و ٥٠٠ هزار کم‌بینا زندگی می کنند. اتکا به همین دو آمار متناقض نشان می‌دهد که تعداد نابینایان در ایران رقم قابل توجهی است و مطابق بند ٩ اصل سوم قانون اساسی آنها حق دارند نامزد نمایندگی مجلس شوند.

این بند می گوید که باید شرایط "رفع تبعیضات ناروا و ایجاد امکانات عادلانه براى همه در تمام زمینه‏ هاى مادى و معنوى‏" فراهم شود.

این تنها اصل قانونی نیست که به رعایت حقوق همه شهروندان از جمله معلولان و نابینایان می‌پردازد. قوانینی از جمله اصل بیست و نه قانون اساسی، قانون جامع حمایت از حقوق معلولین، قانون ساختارنظام جامع رفاه و تامین اجتماعی و کنوانسیون جهانی حقوق معلولین به تفصیل حقوق نابینایان را مورد تاکید قرار داده است. با این حال بسیاری از این اصول قانونی بر روی کاغذ باقی مانده‌اند و به نابینایان همانند سایر شهروندان عادی نگاه نمی‌شود.

نابینایانی که سیاستمدار شدند

حضور معلولان و نابینایان در پست های اجرایی و نظارتی، می تواند در اجرای اصول معطل مانده قانون و بهبود وضعیت این قشر از جامعه کمک کند.

در طول تاریخ نیز افرادی با معلولیت‌های مختلف به مناصب حکومتی بالا از سلطنت و نخست وزیری تا وزارت و وکالت رسیدند و تا حدی فضای موجود نسبت به این قشر را تغییر دادند.

یکی از این افراد ، "حبیب سیروس" نماینده مجلس نمایندگان ایالت واشینگتن (در شمال غربی آمریکا) است. او اولین ایرانی-آمریکایی است که برای نمایندگی در مجلس نمایندگی ابالتی انتخاب شده است . سیروس که در ٨ سالگی بینایی خود را به طور کامل از دست داد، در حال حاضر یکی از عالیترین سمت‌های سیاسی رادر آمریکا در اختیار دارد.

" گوردن براون" نیز سیاستمدار تاثیرگذاری است که بین سالهای ٢٠٠٧ تا ٢٠١٠ نخست وزیر انگلستان بود و زمانی نیز در پارلمان این کشور نماینده بود. براون در زمان نوجوانی در حادثه ای بینایی یک چشم خود را از دست داد.

به جز این دو نفر، دیگرانی چون فروید موریس رییس سنا در جاماییکا، دیوید بلانکت نماینده مجلس عوام انگلیس، خواکین بالاگوئر رییس جمهور جمهوری دومینیکن، دیوید پترسون فرماندار نیویورک و ده ها چهره سیاسی دیگر، در زمره افرادی هستند که نابینایی یا کم بینایی راه ورود آنان را به نهادهای حکومتی و کسب پست های مهم سیاسی سلب نکرد.

در ایران چه خبر است؟

در ایران اما با وجود موفقیت نابینایان در حوزه های مختلف، استفاده از نیروی آنان در دستگاه های اجرایی و نظارتی محدود بوده است. به گفته فاطمه آلیا نماینده تهران در جلسه علنی مجلس ،"در حال حاضر ١٥ هزار نابینا فارغ‌التحصیل ارشد و دکترا هستند. این افراد در کسوت استاد دانشگاه، وکیل و عضو شورای شهر حضور دارند."

علی صابری، عضو هیأت رئیسه کانون وکلا و مجتبی شاکری، عضو شورای مرکزی جمعیت ایثارگران دو نماینده نابینای شورای شهر تهران هستند.

به جز این دو نفر و جمع محدودی از نابینایان، از ظرفیت آنها آنچنان که قانون تاکید دارد استفاده نشده است. مطابق ماده ۷ قانون حمایت از معلولان ، دستگاه‌های اجرایی باید ٣ درصد از نیروهای مورد نیاز خود را از میان معلولان انتخاب کنند که ظاهرا این موضوع چندان مورد توجه قرار نمی‌گیرد. هفته گذشته نیز دری که قرار بود به روی نابینایان باز شود با رای مخالف ١٥٧ نماینده، به روی آنها بسته شد. آنها دیگر شانسی برای نمایندگی مجلس ندارند.

گویا وقت آن است که دولت به نامه تشکل‌های نابینایان و کم بینایان کشور به حسن روحانی رییس جمهور، توجه کند و تحقق خواست آنان برای پیگیری حقوقشان را در دستور کار قرار دهد. قفل ورود نابینایان به بهارستان شاید در دستان پاستور باشد.