دشت تهران با ۳۶ سانتی‌متر نشست 'بیشترین نرخ فرونشست در جهان را دارد'

Image caption فرو نشست در دریاچه ارژن، استان فارس

۳۰۰ دشت اصلی ایران در معرض فرونشست هستند و دشت تهران با ۳۶ سانتی‌متر نشت زمین، رکورد بیشترین نرخ فرونشست در جهان را به خود اختصاص داده است.

به گزارش روزنامه شهروند، محمد جواد بلورچی، مدیرکل دفتر بررسی مخاطرات زمین شناختی روز گذشته در نشست خبری با اعلام این خبر گفت: "طبق بررسی‌ها مناطق ۱۷، ۱۸ و ۱۹ شهرداری تهران و شهرهای اسلامشهر، شهریار و چهاردانگه به‌ شدت تحت تاثیر فرونشست دشت تهران قرار‌دارند."

متخصصان زمین‌شناسی و زلزله می‌گویند که فرونشست زمین، بیشتر دشت‌های ایران را تهدید می‌کند و دشت تهران در صدر آنها است.

به گفته آقای بلورچی، علت اصلی بروز پدیده فرونشست مدیریت نشدن صحیح در بهره‌برداری از منابع آب زیرزمینی است، این در حالی است که بنا به گفته این مقام مسئول در کشورهای پیشرفته حدود ۷۰‌درصد آب‌های زیرزمینی صرف کشاورزی می‌شود، اما این رقم در ایران و کشورهای درحال توسعه به ۵.۹۳‌ درصد می‌رسد که نتیجه آن وضعیت فعلی است.

به گفته او طبق بررسی انجام‌شده در‌ سال ۸۵ نرخ فرونشست سالانه در دشت تهران بالغ بر ۱۷ سانتی‌متر، در دشت ساوجبلاغ ۲۲ سانتی‌متر، در دشت مشهد ۲۵‌سانتی‌متر و در دشت رفسنجان ۳۰‌سانتی‌متر بوده که طبق مطالعات جدید در دشت تهران، نرخ فرونشست سالانه حدود ۳۶ سانتی‌متر (یک میلی‌متر در روز) افزایش‌یافته که از شهر مکزیکوسیتی نیز که با ۳۲ سانتی‌متر در‌ سال رکوردار بیشترین میزان فرونشست در دنیا بوده، فرا‌تر رفته‌است.

براساس این گزارش، در دشت‌های کرمان، رفسنجان، سیرجان، یزد، قهاور و کبودرآهنگ، همدان و اردبیل نیز زمین نشست کرده است.

آمارها نشان می‌دهد که بیش از ۱۰۰‌هزار حلقه چاه غیرمجاز با برداشت سالانه ۵‌میلیارد‌ متر مکعب آب در دشت‌های ایران وجود دارد و مقدار متوسط بارش کشور در‌ سال آبی تا پایان شهریور۹۰، ۱۹۶ میلی‌متر گزارش شده که نسبت به میانگین دوره مشابه ۴۰ ساله ۲۱درصد کاهش داشته است.

افزایش جمعیت دلیل اصلی کاهش آب‌های زیرزمینی

مهدی زارع، دانشیار پژوهشگاه بین‌المللی زلزله‌شناسی و مهندسی زلزله، در گفت‌وگو با شهروند افزایش جمعیت تهران را یکی از دلایل اصلی کاهش سطح آب‌های زیرزمینی دانسته و گفت: "برداشت‌های بی‌رویه در مناطق جنوب غربی تهران نشان می‌دهد که فرونشست زمین به‌طور قابل ملاحظه‌ای زیاد بوده ‌است. یکی از عواقبی که فرونشست زمین می‌تواند برای تهرانی‌ها داشته‌ باشد، خارج شدن قطار، از خط راه‌آهن تهران-تبریز است. عواقب این مساله برای زمین‌های کشاورزی اطراف تهران، عواقب ثانویه‌ای مانند آلودگی‌های زیست‌محیطی خواهد بود."

اسماعیل کهرم، کارشناس محیط زیست نیز در گفت‌وگو با این نشریه به استفاده بی رویه از آب‌های زیرزمینی اشاره کرد و گفت که وقتی آب در زیر زمین است مانند ستون، عمل می‌کند و لایه‌های خاک را نگه می‌دارد اما وقتی از آب، برداشت بی‌رویه شود، ارتفاع خاک کم می‌شود و نشست می‌کند.

براساس برآوردهای انجام شده در عرض سه سال اطراف برج آزادی، زمین حدود یک متر و ۸‌سانتی‌متر فرونشست داشته است. آقای کهرم با اشاره به همین موضوع گفت که در تهران در مناطق ۱۹ و ۲۰ و شهرری فرونشست‌های زمین بیشتر است. این موضوع هم به‌دلیل میزان بالای مهاجرت افراد به این مناطق است. در منطقه ۱۹ این مهاجر‌ها زیادند و منطقه ۲۲ هم به‌تازگی به تهران اضافه‌شده، دارای جمعیت زیادی است که آب مصرفی می‌خواهند و نیازشان از منابع آب زیرزمینی تامین می‌شود.

وی در ادامه گفت: "پدیده فرونشست زمین نوعی زلزله خاموش است که اگر سرعتش را ۱۰۰‌برابر کنیم به زلزله روشن تبدیل می‌شود."

مطالب مرتبط