لاوروف: نبودن ایران در اجلاس ژنو تاسف‌آور است اما فاجعه‌ نیست

لاوروف و بان کی مون حق نشر عکس AP
Image caption بان و لاوروف - لاوروف تصمیم بان به لغو دعوت از ایران را تاسف‌آور دانسته است

مقامات ایرانی و وزیر خارجه روسیه از اقدام دبیرکل سازمان ملل متحد در پس گرفتن دعوت از ایران برای حضور در اجلاس حل بحران سوریه در ژنو ابراز تاسف کرده‌اند. همزمان، هواپیمای هیات اعزامی سوریه به ژنو قادر به سوختگیری در یونان نبوده است.

روز سه شنبه، ١ بهمن (٢١ ژانویه)،گزارش شد که به دلیل تحریم‌های اتحادیه اروپا علیه سوریه، یونان از تحویل سوخت به هواپیمای حامل هیات اعزامی دولت سوریه به اجلاس ژنو خودداری کرده است. این هواپیما در مسیر خود به سوئیس، برای سوختگیری در فرودگاه آتن به زمین نشسته بود.

تلویزیون دولتی سوریه ضمن انتشار این گزارش، گفته است که دولت این کشور قبلا مجوز عبور این هواپیما از حریم هوایی یونان و فرود برای سوختگیری در فرودگاه آتن را دریافت کرده بود. یونان از جمله کشورهایی است که دبیرکل سازمان ملل در روزهای اخیر از آنها برای حضور در اجلاس ژنو دعوت به عمل آورده است.

رئیس فرودگاه آتن گفته است که هواپیما اجازه فرود در فرودگاه آتن را دریافت کرد اما شرکت عرضه کننده سوخت هواپیما به دلیل تحریم‌های تجاری اتحادیه اروپا، از تحویل سوخت به این هواپیما خودداری ورزید.

پیشتر، سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه، در یک نشست خبری با اشاره به لغو دعوت دبیرکل سازمان ملل از ایران برای شرکت در اجلاس ژنو، گفته بود که این اقدام "البته یک اشتباه بود اما تحولی فاجعه‌بار محسوب نمی‌شود."

روز گذشته، سخنگوی بان کی مون، دبیرکل سازمان ملل، اعلام کرد که به دلیل اینکه جمهوری اسلامی از قبول نتیجه اجلاس ژنو - ١ شامل لزوم برقراری یک دولت انتقالی برای حل بحران سوریه خودداری کرده، آقای بان دعوت قبلی خود از ایران برای شرکت در اجلاس موسوم به ژنو-٢ را پس می‌گیرد.

آقای لاوروف در این مورد گفته است که دولت روسیه همواره تاکید داشته که تمامی طرف‌های مرتبط با مساله سوریه باید در اجلاس ژنو حضور داشته باشند و افزود: "غیبت ایران به تلاش برای وحدت در جهان اسلام و مبارزه با تروریسم، که تهدیدی علیه همه کشورها از جمله کشورهای اسلامی است، کمکی نخواهد کرد."

وزیر خارجه روسیه تلویحا از تصمیم دبیرکل در پس گرفتن دعوت اولیه از ایران انتقاد کرد و گفت: "من متاسفم که تحولات اخیر باعث افزایش اقتدار و تحکیم موقعیت سازمان ملل نشده است."

پس از اعلام دعوت بان کی مون از ایران، ایالات متحده این دعوت را مورد انتقاد قرار داد و مخالفان حکومت سوریه نیز، با متهم کردن جمهوری اسلامی به اینکه مستقیما در جنگ داخی سوریه مشارکت دارد، گفتند در صورت حضور ایران در اجلاس ژنو، در این نشست حضور نخواهند یافت.

خبر لغو دعوت از ایران شامگاه گذشته انتشار یافت و سخنگوی دبیرکل سازمان ملل گفت که دعوت اولیه با این اعتقاد صورت گرفته بود که ایرانیان از نتیجه اجلاس ژنو-١ که در سال ٢٠١٢ برگزار شد حمایت می‌کنند. وی افزود که اجلاس ژنو-٢ برای پیگیری نتیجه اجلاس قبلی برگزار می‌شود.

بان کی مون گفته بود که محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه ایران، به او گفته که ایران درک می کند که مبنای مذاکرات ژنو-۲، اجرای کامل توافق های صورت گرفته در ژنو-۱ است. اما آقای ظریف می گوید که به صراحت به آقای بان گفته که هیچ شرطی را برای شرکت در کنفرانس ژنو-۲ نمی پذیرد.

حق نشر عکس Getty
Image caption وزیر خارجه روسیه خواستار حضور ایران به عنوان یکی از طرف‌های مرتبط با بحران سوریه شده است

دولت سوریه گفته است در اجلاس ژنو-٢ شرکت می‌کند، اما مقامات آن کشور مصوبه اجلاس قبلی در مورد لزوم تشکیل دولت انتقالی را که به منزله کناره‌گیری دولت کنونی است، رسما نپذیرفته‌اند.

وظیفه دولت انتقالی برقراری شرایط مناسب برای برگزاری انتخابات آزاد است و مخالفان حکومت سوریه تاکید داشته‌اند که تنها در صورتی با دولت انتقالی همکاری می‌کنند که بشار اسد در آن عضویت نداشته باشد. دولت سوریه و جمهوری اسلامی تا کنون تاکید داشته‌اند که هر راه حلی باید زیر نظر بشار اسد، به عنوان "رئیس جمهوری انتخابی مردم سوریه" اجرا شود.

انتقاد و ابراز تاسف ایرانیان

در واکنش به لغو دعوت از ایران، محمد جواد ظریف، وزیر خارجه جمهوری اسلامی، گفته است که از اینکه بان کی مون دعوت از ایران را پس گرفته متاسف است.

به گزارش ایرنا، آقای ظریف گفته است که "آقای بان در هفته گذشته چندین بار با من تماس گرفت و من صریحا به ایشان اعلام کردم که برای حضور در این نشست هیچگونه پیش شرطی را نمی پذیریم." وی افزوده است: "متاسفیم که اقای بان بر اثر فشارهای وارده پیشنهاد خود را پس گرفت و این رفتار را در شان دبیرکل نمی‌دانیم."

خبرگزاری دانشجویان ایران - ایسنا - هم به نقل از جواد ظریف گفته است که ایران شوق چندانی به شرکت در اجلاس ژنو نداشت و تنها به دلیل دعوت دبیرکل، برای حضور در آن ابراز آمادگی کرد. آقای ظریف افزوده است که قرار نبود جمهوری اسلامی در سطح وزیر خارجه در این اجلاس حاضر شود و در صورت حضور، قرار بود معاون وزیر خارجه نمایندگی ایران را برعهده داشته باشد.

حق نشر عکس AP
Image caption ولایتی اساسا هر راه حل شامل مشارکت مخالفان حکومت سوریه را مردود دانسته است

مرضیه افخم، سخنگوی وزارت خارجه، هم گفته است که جمهوری اسلامی هیچگاه متقاضی شرکت در اجلاس ژنو-٢ نبود اما وزیر خارجه و نماینده ایران در سازمان ملل پیشاپیش اعلام کرده بودند که هیچ پیش‌شرطی را برای شرکت در این اجلاس نمی‌پذیرند. خانم افخم اظهارات سخنگوی دبیرکل در مورد قبول مصوبه ژنو-١ از سوی ایران را رد کرد و گفت که "حرفی از تعهد ایران زده نشد."

سخنگوی وزارت خارجه در مورد پس گرفتن دعوت بان کی مون گفت: "جای تاسف دارد که آقای دبیرکل تحت فشارهایی این اقدام را که به ابتکار خودشان بود تغییر دادند و متوقع بودیم ایشان دلایل واقعی پس گرفتن دعوت را بیان کنند."

در همین زمینه، شبکه تلویزیونی پرس تی‌وی، متعلق به دولت ایران، اظهارات علی اکبر ولایتی، وزیر امور خارجه پیشین و رئیس مرکز تحقیقات استراتژیک شورای تشخیص مصلحت جمهوری اسلامی را منتشر کرده که گفته است که ایران نتیجه اجلاس ژنو-١ را مردود می‌داند.

با وجود تصمیم دولت سوریه به شرکت در اجلاس ژنو-٢، آقای ولایتی گفته است که در حالیکه حکومت سوریه مشروعیت بین‌المللی دارد، مخالفان آن "تروریست" هستند که بر اساس مصوبه اجلاس ژنو-١، باید در کنار حکومت فعلی در دولت انتقالی شرکت کنند. وی گفته است که در چنین صورتی، نیمی از دولت انتقالی شامل تروریست ها خواهد بود.

قرار است اجلاس ژنو-٢ روز چهارشنبه، ٢ بهمن کار خود را آغاز کند اما با توجه به مواضع متناقض طرف های شرکت‌کننده، پیش‌بینی نتیجه آن آسان نیست.

گروه های مخالف حکومت سوریه تاکید داشته اند که هیچ راه حلی را که شامل کناره گیری بشار اسد نباشد نمی پذیرند و دولت سوریه نیز بر راه حل پیشنهادی بشار اسد، شامل خلع سلاح مخالفان و برگزاری انتخابات توسط دولت به رهبری خود او تاکید دارد.