جنجال افشاگری های اینترنتی علیه مقام های دولتی ترکیه

اردوغان
Image caption هنگام نا آرامی های سال گذشته پارک گزی استانبول، آقای اردوغان تویتر و فیس بوک را نفرینی برای جوامع بشری خواند

این روزها شنود مکالمات مقامات دولتی ترکیه از جمله رجب طیب اردوغان، نخست وزیر، در فضای مجازی خبرساز شده است. اخیرا مکالماتی در اینترنت منتشر شده که در آن، ظاهرا آقای اردوغان از پسر خود بلال می خواهد که ۳۰ میلیون یورو پول نقد را از خانه اش دور کند.

تاریخ این مکالمه ۱۷ دسامبر ثبت شده، همان روزی که پلیس ده ها نفر، از جمله فرزندان چند وزیر را به اتهام فساد مالی دستگیر کرد. پیشتر، شنود مکالمه وزیر سابق کشور نیز منتشر شده بود که فرزند خود را راهنمایی می کرد چگونه پول نقد کشف شده در خانه اش را برای بازجویان توجیه کند. گرچه مقامات دولتی این صداها را ساختگی و مونتاژ می خوانند، اما نتوانسته اند جلوی موج خبری ایجاد شده را بگیرند.

هنگام نا آرامی های سال گذشته پارک گزی استانبول، آقای اردوغان تویتر و فیس بوک را نفرینی برای جوامع بشری خواند. در آن هنگام او گفت دست های پنهان در خارج و داخل کشور، از فضای مجازی برای تحریک جوانان استفاده می کنند تا از پیشرفت ترکیه جلوگیری کنند.

دولت ترکیه، چندی پیش صدها پلیس و دادستان درگیر پرونده های فساد مالی را از کار برکنار یا به پست های دیگری منتقل کرد. اما این حرکت دولت کمکی به پایان سروصداها در مورد اتهام فساد مالی نزدیکان نخست وزیر نکرد. این روزها کابوس اینترنت دوباره به سراغ دولت برگشته. روزی نیست که صداهای ضبط شده وزیران و شهرداران و تاجران متهم به فساد مالی در فضای مجازی منتشر نشود. مطبوعات ترکیه می گویند در چند سال گذشته از هزاران نفر شنود شده و حتی مکالمات نخست وزیر، رئیس "میت" سازمان اطلاعات ترکیه و رئیس جمهور هم در امان نبوده اند.

یلدرای اوگور یکی از روزنامه نگاران نزدیک به دولت می گوید این شنودها کار طرفداران جنبش اسلامگرای گولن در ترکیه است. وی می گوید: "طرفداران فتح الله گولن در مراکز حساس امنیتی و قضایی نفوذ کرده اند. آنان حتی از دفتر کار نخست وزیر در خانه اش و ساختمان نخست وزیری شنود کرده اند. آنها با انتشار این شنودها می خواهند در آستانه انتخابات محلی به آقای اردوغان ضربه بزنند اما موفق نخواند شد. چرا که او مرد عقب نشینی نیست."

جنبش اسلامگرای گولن، که در ترکیه به "خدمت" شهرت دارد، توسط فتح الله گولن متفکر اسلامی که در تبعید خود خواسته در آمریکاست رهبری می شود. در گذشته طرفداران این جنبش، از دولت اسلامگرای آقای اردوغان حمایت می کردند. اما هنگامی که دولت اعلام کرد قصد دارد مدارس تحت کنترل این اسلامگرایان را ببندد، دو طرف در مقابل هم قرار کرفتند. اکثر طرفداران جنبش گولن از فارغ التحصیلان سابق مدارس این جنبش هستند.

چندی پیش دولت ترکیه برای کنترل اینترنت طرحی جدید به مجلس ارائه کرد. نمایندگان حزب عدالت و توسعه که اکثر کرسی های مجلس را در کنترل دارند به این طرح رای مثبت دادند. قانون جدید دستگاه های نظارتی را قادر خواهد کرد که بدون حکم دادگاه در ظرف چهار ساعت هر سایت اینترنتی را فیلتر کنند. همچنین ارائه دهندگان خدمات اینترنتی موظف می شوند که اطلاعات کاربران را برای دو سال نگهداری و در صورت درخواست مقامات، آن را در اختیار ماموران دولتی قرار دهند.

در چند هفته گذشته تظاهرکنندگان بسیاری در اعتراض به این طرح جدید کنترل اینترنت، در شهرهای مختلف ترکیه با پلیس درگیر شدند. همچنین، برخی از نهادهادی مدنی و شخصیت های سیاسی ترکیه و جهان از عبدالله گل رئیس جمهوری ترکیه خواستند که این طرح جدید را وتو کند. هفته گذشته آقای گول این طرح را تصویب کرد ولی از دولت خواست که تغییراتی در طرح جدید بدهد. دولت می گوید هدف این طرح امن کردن فضای مجازی برای کاربران اینترنتی است، اما منتقدین می گویند هدف دولت خفه کردن صدای مخالفان در فضای مجازی است.

البته انتشار شنود و ویدیوهای خصوصی (و حتی جنسی) سیاستمداران و نظامیان در ترکیه تازگی ندارد. چند سال پیش ویدیویی جنسی مربوط به دینیز بایکال رهبر حزب مخالف جمهوری خلق در اینترنت منتشر شد که سروصدای زیادی ایجاد کرد. پس از انتشار این ویدیو آقای بایکال مجبور به ترک سیاست شد. دولت در آن زمان هیچ عکس العملی نسبت به این شنودها و انتشار ویدیوها علیه مخالفان نشان نداد.

بلنت کنش یکی از مدیران مسئول روزنامه زمان ترکیه که به جنبش گولن نزدیک است نسبت دادن این شنودها به طرفداران فتح الله گولن را نادرست می داند. به گفته او: "ماموران پلیس و دستگاه قضایی وظیفه خودشان را انجام داده اند. هنگام تظاهرات پارک گزی بسیاری از مطبوعات ترکیه از ترس دولت اعتراضات را پوشش ندادند. امروز دولت می‌خواهد با استفاده از طرح جدید اینترنت فضای مجازی را نیز همچون امواج رادیو و تلویزیون به کنترل خود در آورد."

چند هفته پیشتر شنود یکی دیگر از مکالمات آقای اردوغان در اینترنت منتشر شد که حکایت داشت او از مدیر یکی از شبکه های تلویزیونی ترکیه می خواهد که یک تیتر خبری را حذف کند و آن مدیر نیز می گوید: "بله قربان، فورا". برخی از منتقدان معتقدند دولت می خواهد با استفاده از طرح جدید کنترل اینترنت از رسوایی های بیشتر و بررسی پرونده فساد مالی در آستانه انتخابات جلو گیری کند.

آقای اردوغان چند هفته پیش در مورد پول نقد کشف شده در خانه رئیس بانک دولتی خلق گفت: "این یک دسیسه است، یک دلار از خزانه ملی ترکیه کم نشده است. پس این پول ها از کجا آمده؟" عده ای از تحلیلگران مسائل ترکیه می گویند بخش زیادی از این پول ها متعلق به ایران است. یکی از متهمین اصلی پرونده فساد مالی ترکیه، تاجر معروف ایرانی، رضا ضراب است. او متهم شده که برای دور زدن تحریم‌های اعمال شده علیه جمهوری اسلامی و انتقال پول حاصل از فروش نفت و گاز ایران از راه ترکیه، به ده ها مقام دولتی میلیون ها دلار رشوه داده است. در مقابل، برخی طرفداران دولت می گویند میلیون‌ها دلار پول کشف شده در خانه نزدیکان به دولت، توسط دست های پنهان و برای بی اعتبار کردن حزب عدالت و توسعه جاسازی شده است.

طرفداران دولت، مشخصا طرفداران جنبش گولن را به انجام شنودهایی که اخیرا خبرساز شده متهم می کنند و انتشار پی در پی این شنودها را با نزدیک شدن انتخابات محلی شورا های شهری مرتبط می دانند که حدود یک ماه دیگر برگزار خواهد شد.

ویدیوی شنود مکالمات نخست وزیر در مدت کوتاهی توسط ۱.۵ میلیون نفر در اینترنت دیده شده است. آقای اردوغان انتشار این مکالمات را موذیانه خوانده و گفته خدا با اوست. فتح الله گولن نیز چند هفته پیش گفت خدا مفسدین را مجازات خواهد کرد.