۱۰ اتفاق مهم قضایی ایران در سال ۱۳۹۲

در این گزارش به ۱۰ مورد از مهم ترین اتفاقات و تحولات قضایی و اظهارنظرهای صورت گرفته در این باره در سال گذشته خورشیدی (سال ۱۳۹۲) اشاره شده است.

اعتراض فیفا به اعدام در استادیوم

حق نشر عکس AFP

در اردیبهشت سال گذشته فیفا (فدراسیون بین المللی فوتبال) به اجرای مراسم اعدام در یک استادیوم ورزشی در ایران اعتراض کرد. پیشتر حتی اجرای این مجازات در پارک هنرمندان تهران نیز صورت گرفته بود که اعتراضات فراوانی را به همراه داشت. بسیاری از کارشناسان از تاثیرات سو اعدام در ملا عام از جمله درونی سازی خشونت و تقویت روحیه انتقام و نفرت در بین افراد جامعه سخن گفته اند. در میان تماشاگران مجازات اعدام، کودکانی هم دیده می شوندکه همراه با خانواده به تماشای صحنه آورده می شوند. پیش از این، کودکی در یکی از شهرهای ایران، پس از حضور در صحنه اعدام، در حین بازی و صحنه‌ سازی کودکانه اعدام، جان خود را از دست داده بود.

محکومیت قاضی مرتضوی

حق نشر عکس MEHR

محکومیت سعید مرتضوی، دادستان پیشین تهران به محرومیت مادام‌ العمر از کار در قوه قضاییه، پنج سال ممنوعیت از داشتن شغل دولتی و پرداخت ۲۰۰ هزار تومان جریمه به جرم دست داشتن در پرونده بازداشتگاه کهریزک در تیر ماه سال گذشته از دیگر احکام خبر ساز قوه قضاییه بود. قاضی مرتضوی حکم توقیف و تعطیلی شمار زیادی از روزنامه ها و نشریات را در کارنامه خود دارد و در بسیاری از پرونده ها از وی نام برده می شود. ازجمله پرونده زهرا کاظمی، خبرنگار کانادایی ایرانی‌ الاصل که در مسافرت به ایران به اتهام عکسبرداری از تجمع برخی از خانواده‌های زندانیان در مقابل زندان اوین، بازداشت و سپس در زندان به دلیل برخورد جسم سخت با سرش، درگذشت.

تسریع در اعدام به تلافی حمله

حق نشر عکس BBC World Service

در آبان ماه سال ١٣٩٢ محمد مرزیه، دادستان عمومی و انقلاب زاهدان، از اعدام ۱۶ نفر از اعضای گروه جند الله در پاسخ به درگیری مسلحانه بین نیروهای جندالله و مرزبانان نیروی انتظامی خبر داد. این درگیری که در منطقه مرزی شهرستان سراوان در جنوب شرقی استان سیستان و بلوچستان رخ داده بود منجر به کشته شدن ۱۴ نفر و مجروح شدن ٧ نفر از مرزبانان نیروی انتظامی شده بود. هر چند که حکم اعدام این عده از قبل صادر شده بود اما بنا به گفته دادستان، این اعدام ها در پاسخ به حمله گروه جند الله انجام گرفت. اعدام های تلافی جویانه زندانیان، باعث اعتراضات فراوانی شد.

قربانیان حبس در تبعید

حق نشر عکس facebook

خبر فوت همسر و مادر پیمان عارفی، زندانی محکوم به ۱۵ سال حبس در تبعید، در آذر ماه سال گذشته در راه بازگشت از ملاقات وی بر اثر سانحه رانندگی را نه تنها تلخ ترین خبر، بلکه از آن جهت که بحث زندانیان در تبعید را یادآوری می کرد می توان جز مهم ترین اخبار مربوط به مسائل حقوق زندانیان به حساب آورد. در پی این حادثه اعتراضات فراوانی از طرف حقوقدانان و فعالان مدنی مبنی بر غیر قانونی بودن مجازات "حبس در تبعید" صورت گرفت. پیمان عارفی دو ماه پیش از انتخابات ریاست جمهوری ۱۳۸۸ به اتهام هواداری از تشکلی به نام "انجمن پادشاهی" بازداشت و در ابتدا توسط دادگاه انقلاب تهران به اعدام محکوم شد. اما نهایتا در دادگاه تجدید نظر حکم اعدام وی به ۱۵ سال حبس در تبعید کاهش یافت.

احضار محمود احمدی نژاد به دادگاه

حق نشر عکس a

خبر احضار محمود احمدی نژاد، رئیس جمهور سابق ایران، در آذر ماه سال گذشته به دادگاه برای ادای پاره ای از توضیحات درباره شکایاتی که علیه او مطرح شده بود، از خبرسازترین اخبار قضایی بود. بعد از حمایت های آیت الله علی خامنه ای رهبر ایران، از آقای احمدی نژاد احضار وی به دادگاه - هر چند که در نهایت از حضور در دادگاه امتناع کرد- باعث شگفتی فراوان شد. از شاکیان آقای احمدی‌نژاد می توان از علی لاریجانی رئیس مجلس و محمدعلی پورمختار رئیس کمیسیون اصل ۹۰ مجلس نام برد.

آغاز استفاده از دستبند الکترونیکی

حق نشر عکس isna

در آذر ماه سال گذشته طرح استفاده از دستبند الکترونیکی برای کاهش جمعیت زندانیان و حبس‌ زدایی برای اولین بار درتهران به صورت آزمایشی اجرا شد. دستبند های الکترونیکی تنها در مورد زندانیان با جرایم سبک مانند چک و سفته قابل اعمال و استفاده از آن بنا به دستور قاضی پرونده امکان‌پذیراست. مطابق این طرح زندانی نباید ازمحدوده جغرافیایی تعیین شده خارج شود. این سامانه مشخص خواهد کرد که فرد در هر ساعت از روز در کدام محدوده جغرافیایی قرار دارد و با اتصال به فرد، هر دقیقه یک پالس به مرکز اطلاعات فرستاده و از این طریق قابل ردیابی است.

دستگیری 'دور زننده تحریم ها'

حکم دستگیری بابک زنجانی- فردی که با کمک به دولت ایران در دور زدن تحریم ها توانست ثروت هنگفتی برای خود فراهم آورد - در دی ماه سال گذشته از جنجالی ترین احکام قوه قضائیه بود. نام آقای زنجانی اولین بار وقتی در رسانه ها مطرح شد که محمود احمدی‌نژاد، رئیس جمهور وقت در جلسه استیضاح وزیر کار در صحن مجلس، فاضل لاریجانی را به تلاش برای سو استفاده از موقعیت خود و برادرانش متهم کرد. آقای احمدی نژاد فیلمی درآن جلسه پخش کرد که در آن آقای فاضل لاریجانی از آقای مرتضوی درخواست کرده بود که وی را با بابک زنجانی آشنا کند. بنابرگفته بابک زنجانی وی مالک ۶۴ شرکت ایرانی و خارجی است و در حدود ۱۷ هزار حقوق‌ بگیر در کشورهای مختلف دارد.

شلیک مداح

حق نشر عکس FARS

در دی ماه سال گذشته مداحی به نام محمود کریمی به علت شلیک به سمت خودرو زن و شوهری جوان در پی یک درگیری لفظی، خبرساز شد. مطابق قانون مجازات اسلامی اقدام آقای کریمی از مصادیق جرم محاربه است. محاربه عبارت است از کشیدن سلاح به قصد جان، مال یا ناموس مردم و یا ارعاب آن ها. محاربه جز شدیدترین جرایم محسوب می شود و مجازات آن بنا بر تشخیص قاضی یکی از چهار مجازات اعدام، به صلیب کشیدن، قطع دست راست و پای چپ و نفی بلد است. مقامات ایران سعی کردند تا اقدام آقای کریمی را دفاع مشروع از خود عنوان کنند. این در حالی است که در سالهای اخیر برخی از فعالان مدنی علی رغم این که هیچ سندی مبنی بر شرکت آن ها در فعالیت های مسلحانه ارائه نشده است، به اتهام محاربه، با حکم اعدام مواجه شده اند.

بار دیگر احمد شهید

حق نشر عکس na

در اسفند ماه سال گذشته جمهوری اسلامی ایران به مانند سال های گذشته گزارش احمد شهید، گزارشگر ویژه در امور حقوق بشر ایران را مجموعه ای از ادعاهای بی اساس خواند. محسن نذیری، سفیر و نماینده دائم جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل متحد در ژنو، هم عنوان کرد که گزارش آقای شهید نشان دهنده برخوردار نبودن وی از دانش مناسب در مورد روند تصویب قوانین ایران و نیز عدم درک وی از عملکرد و ساختار قوه قضاییه است. آقای نذیری هم چنین اظهارکرد که بازدید گزارشگر از چند کشور اروپایی روش صحیحی برای تدوین گزارش نیست. هم چنین قوه قضاییه در تقابل با گزارش های سازمان ملل مرخصی نوروزی زندانیان سیاسی را لغو کرد.

نظرهای تازه درباره حصر خانگی

حق نشر عکس non

در این سال هم چنین در مورد حصر میرحسین موسوی و مهدی کروبی اظهار نظرهای متفاوتی از سوی مقامات ایران ارائه شد که گویای اختلاف نظر در مورد ادامه حصر بود. به عنوان نمونه احمد توکلی از چهره های سیاسی محافظه کار و از نمایندگان مجلس ایران گفت که حصر خانگی میرحسین موسوی و مهدی کروبی، دو نامزد معترض به نتایج انتخابات ۱۳۸۸، پدیده ای سیاسی- امنیتی است. محمد جواد لاریجانی، دبیر ستاد حقوق بشر قوه قضائیه ایران نیز که پیشتر موضعی سرسختانه نسبت به آقایان موسوی و کروبی اتخاذ کرده بود در اسفند ماه سال گذشته نسبت به رفع حصراظهار امیدواری کرد و آنها را "عزیز" خواند.