فارسی 'یازده' رنگ دارد

حق نشر عکس Getty Images
Image caption رنگ‌ها به چند دسته اصلی تقسیم و نامگذاری می‌شوند

محققان دانشگاه صنعتی امیرکبیر در ایران نامگذاری رنگ‌ها در زبان فارسی را در پنج شهر شیراز، مشهد‌، رشت، اصفهان و یزد بررسی کردند و به این نتیجه رسیدند که در مورد اسم ۱۱ رنگ در زبان فارسی اجماع نظر (High consensus) وجود دارد و از این نظر مشابه بیشتر زبان‌های رایج دنیاست.

این یازده رنگ، قرمز، سبز، آبی، زرد، صورتی، بنفش، خاکستری، قهوه‌ای، سفید، نارنجی و سیاه هستند.

در مورد سه رنگ کرم، سرمه‌ای و گل‌بهی هم اجماع کمی (low consensus) وجود داشت.

پیش از این تحقیق مشابهی هم در تهران انجام شده بود.

برای انجام "آزمون نامگذاری رنگ‌ها برای فارسی زبانان" در هر شهر با سی نفر (پانزده زن و پانزده مرد) با روش استاندارد مصاحبه شد.

در این میان اهالی یزد در آزمایش نام گذاری رنگ بیش از دیگران از عبارت های حاوی نام رنگها استفاده کردند، ۸۵ عبارت. پس از آن در اصفهان و شیراز از ۷۵ عبارت، در مشهد از ۷۲ عبارت و در رشت از ۴۸ عبارت استفاده شد.

دکتر سعیده گرجی کندی که محقق ارشد این پژوهش است می‌گوید: "فرهنگ و پیشینه قومیتی و اقلیم آب و هوایی می‌تواند روی نام گذاری رنگ‌ها تاثیرگذار باشد."

در مورد اسامی رنگ‌ها در زبانهای مختلف دو نظریه اصلی در دنیا وجود دارد.

طرفداران نظریه جهان‌شمول (universalism) معتقدند ویژگی‌های ذاتی و زیستی در شناخت و در نتیجه نامگذاری رنگ‌ها نقش دارند. چون این ویژگی‌ها برای همه یکسان است، نام‌های رنگ‌های اصلی (یازده) و کاربردهای آنها در زبان‌های مختلف محدود است.

نسبی‌گرایان (relativist) معتقدند در بین اقوام مختلف تنوع واژگانی در مورد رنگ‌ها وجود دارد و نقش فرهنگ را بسیار بارزتر می‌دانند.