'محبوس در کرج'؛ گزارش تازه دیده‌بان حقوق بشر از ایران

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption بالا از چپ: لقمان مرادی، زانیار مرادی، کورش زیاری. پایین از چپ: مسعود باستانی، محمدعلی منصوری، سعید رضایی. عکس: دیده‌بان حقوق بشر

دیده‌بان حقوق بشر در گزارش تازه خود درباره ایران، پرونده زندانیان سیاسی در زندان‌های شهر کرج در شمال تهران را بررسی کرده و گفته تعداد زیادی از این زندانی‌ها تنها به دلیل "استفاده از حقوق ابتدایی خود" محکوم شده‌اند.

این گزارش ۵۹ صفحه‌ای که با عنوان "محبوس در کرج" منتشر شده، پرونده ۱۸۹ زندانی سیاسی در سه زندان رجایی‌شهر، قزل‌حصار و زندان مرکزی کرج را با اطلاعات به‌دست‌آمده از وکلا، خانواده‌ها و نزدیکان زندانیان بررسی کرده است.

دیده‌بان حقوق بشر می‌گوید در ۶۳ مورد از این پرونده‌ها دستگیری، محاکمه و مجرم شناختن زندانیان "تنها به دلیل استفاده از حقوق ابتدایی‌شان مانند آزادی بیان و آزادی تجمع مسالمت‌آمیز" بوده است.

به نوشته این گزارش در ده‌ها مورد دیگر، از جمله ۳۵ زندانی که به دلیل اتهامات مربوط به جرایم تروریستی به مرگ محکوم شده‌اند، روند قضایی طی شده با "نقض آشکار قانون"همراه بوده است.

پرونده‌های بررسی‌شده در این گزارش شامل اعضای گروه‌های مخالف سیاسی، روزنامه‌نگاران، وبلاگ‌نویس‌ها، یک وکیل و همین طور فعالان حقوق اقلیت‌های مذهبی هستند.

اقلیت‌ها در اکثریت

بنا بر این گزارش بیشتر زندانیان سیاسی از جمله ۳۳ نفر از جامعه بهایی، "بزرگ‌ترین اقلیت غیرمسلمان" ایران، در زندان رجایی‌شهر یا گوهردشت محبوس هستند. پنج نفر از رهبران بهاییان هم در میان این جمع هستند که به اتهاماتی مانند جاسوسی، توهین به مقدسات و فساد فی‌الارض به دوره‌های حبس تا بیست سال محکوم شده‌اند.

گزارش دیده‌بان حقوق بشر می‌گوید دو کشیش و دو نوکیش مسیحی هم در این زندان هستند. یکی از کشیش‌ها سعید عابدینی است که به جرم "اقدام علیه امنیت ملی" به هشت سال زندان محکوم شده است.

حق نشر عکس HRW
Image caption ۱۸۹ پرونده در گزارش دیده‌بان حقوق بشر بررسی شده

از میان ۹ روزنامه‌نگار زندانی، در این گزارش به مسعود باستانی هم اشاره شده که دوره شش‌ساله حبس خود را به جرم "تبلیغ علیه نظام" و تجمع و تبانی علیه امنیت ملی" در این زندان کرج می‌گذراند.

محمد سیف‌زاده، ۶۷ ساله و وکیل دادگستری و فعال حقوق بشر از جمله زندانیان رجایی‌شهر است که حکم اولیه زندانش از ۹ سال به دو سال کاهش یافت اما به گفته دیده‌بان حقوق بشر به دلیل نوشتن نامه و امضای بیانیه‌های انتقادی، شش سال به دوره حبسش اضافه شد.

دیده‌بان حقوق بشر می‌گوید ۱۲۶ زندانی را در زندان‌های کرج شناسایی کرده که به جرایم سنگین‌تری متهم شده و تعدادی از آنها به اتهامات تروریستی در صف اعدام هستند. این سازمان در تحقیقاتش به این نتیجه رسیده که "نقض آشکار قانون" در روند قضایی طی‌شده در این پرونده‌ها باعث شده که مشروعیت احکام صادره زیر سوال برود.

این گزارش به پرونده محمدعلی منصوری اشاره کرده که به گفته دخترش به جرم حمایت از سازمان مجاهدین خلق به ۱۷ سال زندان محکوم شده است.

معصومه منصوری به دیده‌بان حقوق بشر گفته که حکم پدرش در ارتباط با اتهام "محاربه" و همین طور "توهین به رهبری" در "دو جلسه کوتاه دادگاه" صادر شده است.

به گزارش دیده‌بان حقوق بشر بسیاری دیگر از ۱۲۶ نفر مورد اشاره، خود را فعالان یا مبلغان سنی‌مذهب می‌دانند که بیشترشان از اقلیت کرد و بلوچ هستند.

مقام‌های ایران می‌گویند بعضی از این افراد در اقدامات مسلحانه از جمله تلاش برای ترور و قتل و کمک به گروه‌های مسلح علیه جمهوری اسلامی نقش داشته‌اند.

خطر فوری

گزارش دیده‌بان حقوق بشر هشدار داده که ۳۵ زندانی که به مرگ محکوم شده‌اند "در خطر فوری اعدام" هستند.

این سازمان به نقل از خانواده‌ها و منابع نزدیک به این زندانی‌ها می‌گوید بسیاری از این افراد هفته‌ها و ماه‌ها در بازداشتگا‌ه‌های وزارت اطلاعات مورد شکنجه یا بدرفتاری قرار گرفته‌اند.

حق نشر عکس HRW
Image caption جو استورک، معاون مدیر بخش خاورمیانه و شمال آفریقای دیده‌بان حقوق بشر: دولت حسن روحانی، رئیس جمهور ایران باید به دلیل ابهام جدی در رعایت عدالت در روند قضایی طی‌شده برای این پرونده‌ها، فورا و به صراحت احکام اعدام را معلق کند

این گزارش از بررسی دقیق پرونده زندانیانی همچون زانیار و لقمان مرادی، حامد احمدی، جهانگیر دهقانی و کمال مولایی خبر داده که همگی به اتهامات مربوط به فعالیت‌های تروریستی زندانی هستند، اما خود اتهاماتشان را رد می‌کنند و می‌گویند نیروهای امنیتی ماه‌ها آنها را در سلول‌های انفرادی نگه داشته و برای گرفتن اعتراف اجباری آنها را شکنجه داده‌اند.

حدود دو ماه پیش دیده‌بان حقوق بشر و ۱۷ نهاد حقوق بشری دیگر از دولت ایران خواستند که اعدام زندانی‌های کرج را متوقف کند.

جو استورک، معاون مدیر بخش خاورمیانه و شمال آفریقای دیده‌بان حقوق بشر می‌گوید: "دولت حسن روحانی، رئیس جمهور ایران باید به دلیل ابهام جدی در رعایت عدالت در روند قضایی طی‌شده برای این پرونده‌ها، فورا و به صراحت احکام اعدام را معلق کند."

دیده‌بان حقوق بشر همچنین در این گزارش از دولت ایران خواسته تا "فورا و بدون قید و شرط" تمام زندانیان سیاسی را آزاد کند.

این سازمان می‌گوید در ماه مه امسال از قوه قضاییه ایران خواسته اطلاعات مربوط به ۱۷۵ پرونده را که بیشتر آنها در این گزارش مورد بررسی قرار گرفته، در اختیار این سازمان قرار دهد اما قوه قضاییه ایران واکنشی به این درخواست نشان نداده است.

مطالب مرتبط