قانون دسترسی آزاد به اطلاعات در ایران اجرایی می‌شود

حق نشر عکس AFP
Image caption حسن روحانی این قانون را راهی برای مبارزه با فساد دانسته است

هیات دولت در ایران امروز (چهارشنبه ۲۱ آبان) آیین‌نامه اجرایی قانون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات را تصویب کرده است.

حسن روحانی، رئیس‌جمهور ایران، درباره این قانون گفته است: "مردم در یک نظام مردمسالار باید بتوانند از عملکرد همه امور دستگاه‌های دولتی که از بیت‌المال استفاده می‌کنند، مطلع شوند. ضمن اینکه این دسترسی آزاد به اطلاعات، یک روش مبارزه با فساد و احقاق حقوق شهروندی است."

مطابق این قانون نهادها و سازمان‌های وابسته به حکومت و تمام زیرمجموعه‌های آنها موظف هستند که اطلاعات مرتبط را "در حداقل زمان ممکن و بدون تبعیض در دسترسی مردم قرار دهند."

این قانون نخست در سال ۱۳۸۷ در مجلس تصویب و در سال ۱۳۸۸ برای اجرایی شدن به محمود احمدی‌نژاد، رئیس‌جمهور وقت، ابلاغ شد. اما از آن تاریخ تاکنون دولت برای اجرای آن اقدامی نکرده بود.

حال با آیین‌نامه مصوبه دولت دستگاه‌های شامل قانون باید ظرف سه سال بایگانی اطلاعات خود را به صورت اینترنتی در اختیار عموم قرار دهند. مطابق قانون مصوب مجلس هم این نهادها موظف شده‌اند که به صورت سالانه عملکرد و ترازنامه خود را منتشر کنند.

مجمع تشخیص مصلحت نظام در بررسی قانون مصوب مجلس تبصره‌ای به آن اضافه کرده است که بنا به آن انتشار اطلاعات نهادهایی که زیرنظر مستقیم آیت‌الله علی خامنه‌ای، رهبر ایران اداره می‌شوند تنها با موافقت شخص رهبر ممکن می‌شود.

در مواردی مشابه، مجلس ایران نیز برای تحقیق و تفحص از نهادهای زیر نظر رهبر باید موافقت او را جلب کند.

اطلاعات محرمانه و اسرار دولتی در دایره قانون انتشار و دسترسی آزاد نمی‌گنجند. البته قانون می‌گوید که نمی‌توان مصوبه یا تصمیمی را که حق یا تکلیف عمومی ایجاد می‌کند به عنوان اطلاعات محرمانه طبقه‌بندی کرد.

موسسات عمومی در مواردی که حریم خصوصی فردی به خطر بیفتد و یا انتشار اطلاعات بالقوه خسارت مالی به فرد و سازمانی بزند از انتشار عمومی آن منع شده‌اند.

ممانعت از اجرای این قانون و انتشار اطلاعات جرم تلقی شده و با جریمه نقدی مجازات خواهد شد.