انتقاد سازمان میراث فرهنگی از دفن 'شهدای گمنام' در امیر چخماق یزد

حق نشر عکس FARS

در پی دفن بقایای ۸ نفر از کشته‌شدگان ناشناس جنگ ایران و عراق در میدان امیرچخماق یزد، سازمان میراث فرهنگی ایران با انتشار بیانیه‌‌ای تدفین آنها را بدور از موازین قانونی اعلام کرد.

در این بیانیه که امروز سه‌شنبه ۲ دی ماه منتشر شده، آمده است: "مسئولیت هر گونه عواقب فرهنگی و تاریخی و حفاظت از بنای مذکور متوجه کسانی است که بر خلاف قوانین مرتبط و تصمیمات مراجع قانونی استان، اقدام به این کار کرده اند."

طرح خاکسپاری کشته شدگان جنگ ایران و عراق در میدان امیرچخماق یزد از دو سال پیش مطرح شده بود، اما برخی مسئولان دولتی و سازمان میراث فرهنگی با اجرای این طرح مخالفت کرده بودند.

سازمان میراث فرهنگی در مورد این مخالفت ها نوشته است: "سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری تمام اهتمام خود را از طریق مسئولان ذی ربط و قانون به دور از هیاهو و جنجال سازی و نیز با مذاکرات غیر علنی برای حل مشکل به طرق قانونی به عمل آورده، اما عوامل ذیربط با بی مهری نسبت به میراث فرهنگی و تاریخی و قوانین کشور علی رغم مصوبات شورای تامین استان یزد و توصیه مسئولین ملی و استانی مبنی بر جابجایی محل یاد شده اقدام نمودند."

به گفته مسئولان میراث فرهنگی، پرونده شهر تاریخی یزد قرار است دو سال دیگر (۱۳۹۵) برای ثبت در فهرست آثار جهانی یونسکو ارسال شود و با انجام این تدفین‌ها، روند ثبت با مشکل جدی مواجه خواهد شد.

محمدعلی طالبی، معاون سیاسی استاندار یزد اواخر هفته گذشته با غیر قانونی خواندن حفر قبرها گفته بود: "حفر قبرها بدون اخذ مجوزهای لازم بوده، پس غیرقانونی است. ما این موضوع را پیگیری می‌کنیم تا جلوی کار گرفته شود."

اما بسیج دانشجویی، جامعه اسلامی دانشجویان و انجمن اسلامی دانشگاه یزد که از مدافعان اجرای این طرح بودند در بیانیه‌ای اعلام کردند که در این مورد از آیت الله علی خامنه‌ای، رهبر ایران استفتا کرده‌اند و آقای خامنه‌ای در این مورد نظر مساعد داشته است.

میدان امیرچخماق در یزد شامل بازار، تکیه، مسجد و آب انبار است که قدمتشان به دوره تیموریان (قرن ۹ هجری) بر می گردد و در فهرست آثار تاریخی ایران ثبت شده است.

تکیه امیر چخماق در سال ۱۳۳۰ و مسجد امیر چخماق در سال ۱۳۴۱ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیدند.

این نخستین بار نیست که تدفین کشته شدگان جنگ ایران و عراق در مکان‌های غیر معمول موجب واکنش می‌شود. نخستین بار محمود احمدی نژاد در زمان تصدی سمت شهرداری تهران بحث "تدفین شهدا" را مطرح کرد که در همان زمان این موضوع با انتقادهای مختلفی روبرو شد و عملا امکان اجرا پیدا نکرد. بار دیگر این طرح در زمان ریاست جمهوری او مطرح شد، در ادامه پیگیری این طرح توسط آقای احمدی‌نژاد و همراهانش نخستین بار در سال ۱۳۸۴ تعدادی از "شهدای گمنام" در دانشگاه شریف خاکسپاری شدند و از آن زمان به بعد هر از گاهی چنین مراسمی در دانشگاه‌ههای مختلف ایران انجام شد.

این نخستین بار است که از بناهای تاریخی برای چنین امری استفاده می‌شود.