ابهامات پرونده ریحانه جباری

حق نشر عکس AP
Image caption ریحانه جباری در کنار وکلایش، محمد مصطفایی و شادی صدر در دادگاه

آلت قتاله (کارد آشپزخانه)

به گفته عبدالصمد خرمشاهی، یکی از وکلای ریحانه جباری، خالی بودن آپارتمان، خرید کاندوم، وجود آب میوه حاوی دارو و تنها بودن دکتر سربندی با متهم نشان می دهد که "قصد قبلی تجاوز" وجود داشته است.

دادستانی تهران اما می گوید "محل اصابت ضربه‌ی کارد به مرحوم (میان دو کتف) نشان از آن دارد که قتل در حالت دفاع نبوده است."

"خریدن کارد به منظور ارتکاب قتل، پیش از حادثه، هم حکایت از سبق تصمیم ریحانه جباری بر قتل دارد. در بازرسی از منزل متهمه، جلد مقوایی کارد آشپزخانه کشف می‌شود که نشان می‌دهد آلت قتاله را خود خریداری کرده است. وی به خرید کارد آشپزخانه دو روز پیش از جنایت اقرار کرده است."

اثر کارد بر روی در خانه محل قتل هم دیده شده بود و به گفته قاضی تردست "فقط آثار یک ضربه جسم نوک تیز روی درب بوده است و نه چند ضربه".

"وقتی از متهمه در دادگاه سوال شد چرا با چاقو به در زدی، وی جواب داد چون هیجان‌زده بودم و هول کرده بودم یک ضربه با چاقو به در زدم. از وی سوال شد درب قفل بود؟ وی جواب داد نه، قفل نبود. و وی ادامه می‌دهد که بعد از زدن ضربه چاقو مقتول گفت منو زدی، و به‌ طرف من صندلی را پرتاب کرد و بعد مقتول از پله‌ها رفت پایین و من‌ هم با آسانسورخارج شدم. اگر در قفل بود چطور می‌توانست بلافاصله خارج شود؟"

دادستانی تهران می گوید "وی به خرید کارد آشپزخانه دو روز پیش از جنایت اقرار کرده است".

بنا به گزارش اعتماد از جلسات دادگاه "ریحانه در مورد اینکه چاقو را از کجا آورده بود، گفت: من چاقو را به پیشنهاد مقتول خریدم... او به من می گفت که دختری در سن و سال تو نباید بدون وسیله دفاعی باشد. من هم چند روز قبل از حادثه به تجریش رفتم و چاقو را از آنجا خریدم."

اما ریحانه جباری در نوشته هایش که بعد از دادگاه منتشر شد شرح می دهد که شکنجه، ضرب و جرح، ممنوعیت ملاقات، تهدید به دستگیری اعضای خانواده و بخصوص خواهر کوچکترش باعث شده بود او به هر چه بازجوها می خواهند اعتراف کند، از جمله اینکه با افراد بسیاری رابطه داشته و چاقو را با قصد قبلی خریداری کرده است: "خیلی ساده! تو بنویس که چاقو رو از قبل خریدی. فرقی نداره. چه اونجا بوده باشه و چه خریده باشی. گفتم آخر من چاقو برای چه نیاز داشتم که بخرم. گفت بنویس خود مقتول گفته بخر. برای مراقبت از خودت."

"بعدها فهمیدم روکش مقوایی را لابلای رختخوابم گذاشته و در یک بازرسی دوباره در مدت چند ثانیه پیدایش کرده و با صورتجلسه ای مهر تمام بر بازرسی و کشف آلات جرم گذاشته بودند. و من امید داشتم که قاضی این تناقض ها را کشف کند. بفهمد که وقتی کسی را میکشی، حتی اگر چاقو را با خود ببری، روکش چاقو را نمیبری."

قاضی تردست در باره ادعای شکنجه می گوید: "بسیاری از دلایل ما در احراز قتل و محکومیت ایشان حرف‌ها و اعترافاتی است که در جلسات دادگاه به‌طور روشن و صریح توسط متهمه بیان شده است. حتی استناد ما بر اعترافات او در دادگاه است، نه حتی دوران بازجویی که ظن تحت فشار اعتراف کردن مطرح شود."

حوریه سربندی، دختر مقتول می گوید: "طول این چاقو نزدیک به ۴۰ سانتی‌متر و عرضش ۱۵ سانتی‌متر بود و واقعاً یک چاقوی بزرگ آدم‌کشی حرفه‌ای بود."

حق نشر عکس ISNA
Image caption قاضی حسن تردست پس از جلسه اول دادگاه جایگزین قاضی کوه‌کمره‌ای شد

مادر ریحانه در نامه ای به وکیل مقتول می گوید که آن چاقو حتی در کیفی که دخترش آن روز به همراه داشته جا نمی شده است و اینکه به قصد قتل چاقوی ضامن دار می خرند نه کارد آشپزخانه.

"اگر ریحانه به قصد کشتن سربندی اقدام به خرید چاقو کرده، چرا چاقوی مخصوص قتل، ضامن دار نخریده. کدام قاتلی را سراغ دارید که چاقویی با مصارف خانگی را برای قتل فردی، آنهم با جثه و آمادگی جسمانی و سن و سال مقتول بخرد؟"

"خوشبختانه کیفی که ریحانه در روز جنایت همراه داشته، نزد من است. این چاقو نه به راحتی داخل کیف می شود و نه به راحتی خارج می شود. اگر ریحانه قصد قبلی داشته، چرا به سمت راست وی ضربه زد؟ چرا فقط یک ضربه زد و با ضربات متعدد نکشت؟ چرا تماسش با سربندی را از گوشی وی پاک نکرد تا به راحتی دستگیر نشود؟ چرا بعد از خروج از منزل به اورژانس زنگ زد؟"

"چرا ایستاد تا پلیس و آمبولانس بیاید و حتی شماره ماشین پلیس و آمبولانس را در موبایل خود ذخیره کرد؟ چرا از نگهبان بیمارستان مهراد جویای حال مقتول شد؟ چرا چاقو را در جوی آب یا کوچه و خیابان رها نکرد تا دیگر آلت قتاله ای نباشد که به راحتی او را مجرم کند؟ و از همه مهمتر، چرا فرار نکرد و یکسره به خانه برگشت؟ کدام قاتل حرفه ای یا با قصد قبلی این اشتباهات فاحش را می کند تا مثل آب خوردن دستگیر شود ، هفت سال انواع عذاب ها را بکشد و در نهایت، بوسه بر مرگ بزند؟"

نماز

در اطلاعیه دادستانی به نماز خواندن مقتول اشاره نشده اما قاضی، بازپرس و خانوده مقتول می گویند مقتول در حال خواندن نماز بوده است.

حوریه سربندی دختر مقتول می گوید: "تشخیص پزشکی قانونی و بازپرس پرونده این بود که ضربه در حالی وارد شده که پدرم در حال نماز خواندن در سجده یا رکوع بوده است؛ چون در این حالت است که قلب و شش برآمده‌ترین حالت خودش را دارند و زدن ضربه خیلی راحت است؛ به طوری که کل عمق چاقو در بدنش فرو رفته بود."

قاضی تردست می‌گوید: "وقتی مقتول به‌ طرف وی می‌آید تا او را طبق معمول این‌گونه روابط، لمس کند، وی امتناع کرده و در مقابل این جمله که روسری‌ات را درآر و راحت باش، جایی نمی‌تونی بری، به‌شدت عصبانی و وقتی مقتول برای نماز دوم به‌ طرف سجاده می‌رود، ریحانه بدون اعلام اعتراض و یا فریاد اینکه می‌خواهد منزل را ترک کند از کیف خود چاقوی ۲۵ سانتی تازه خریداری شده را درآورده و ناگهان از پشت به کتف او با شدت ضربه می‌زند."

کسی برای این ابهام که چگونه مردی "متدین" بعد از خواندن نماز اول به زنی که محرم او نبوده و در خانه با او تنهاست بگوید جایی نمی توانی بروی و بعد برای خواندن نماز دوم برود، پاسخ قانع کننده ای نیافته است.

قاضی تردست می گوید: "رفتن یک زن و مرد به یک خانه خلوت به‌ قصد خوردن قهوه نیست و نیت ایشان عمل جنسی بوده است که در مسیر رفتن به‌ خانه کاندوم خریداری شده. نکته قابل تامل اینکه این وسیله روی میز قرار داشته و کاملا در معرض دید بوده و خانم ریحانه با توجه به تجربه‌های قبلی با آن ناآشنا نبوده است و خرید لوازم پیشگیری از بارداری نشانه تجاوز نیست، فقط نشانه قصد رابطه جنسی است."

آب میوه

در محل حادثه دو لیوان آب میوه هم روی میز بوده، ابتدا گفته شده بود در یکی از آنها داروی بیهوشی (کتامین) وجود داشته، اما قاضی تردست محتوای یکی از لیوانها را "دی فنوکسیلات" عنوان کرده است.

بازپرس پرونده می گوید: "مقدار کمی در حدود دو دهم از این آب میوه نوشیده شده بود که آن هم نمی‌توانست تاثیر چندانی داشته باشد."

اما احمد شهید، گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان ملل٬ وجود لیوان آب میوه حاوی دارو را از مستنداتی دانسته بود که اتهام قتل عمد را رد می کند.

چرا دی فنوکسیلات در آب میوه بوده؟ آقای شاملو می گوید "شاید آبمیوه به لحاظ تغییرات شیمیایی ترکیباتش تغییر کرده باشد" و تبدیل به دی فنوکسیلات شده. اینکه چطور آب میوه به دارویی شیمیایی از مشتقات اپیوئیدی تبدیل شده البته سوالی که پاسخی به آن داده نشده و اینکه چطور این تحول شیمیایی فقط در یکی از لیوانها اتفاق افتاده است.

پسر دکتر سربندی معتقد است: "آنجا خانه عمه پدرم بود و ایشان شاید به دلیل سن بالایشان قبلا دارویی ریخته باشند و بعدا که آبمیوه داخل آن ریخته شده است این را نشان داده است."

انگیزه قتل

بازپرس می گوید که در بازرسی از اتاق ریحانه، زیر تخت او یک چاقوی آغشته به خون پیدا شده بود: "مانتو و مقنعه آغشته به خون نیز در اتاق کشف شد. ریحانه که دیگر راهی برای فرار نداشت لب به اعتراف گشود و به ارتکاب قتل اعتراف کرد."

"او در ابتدا درباره انگیزه اش حرفی نمی زد و بعدها موضوع دفاع از ناموس را مطرح کرد."

اما خبری که دو روز بعد در رسانه‌های ایران منتشر شد، نشان می‌دهد که ریحانه جباری از همان ابتدا گفته برای دفاع از خود چنین کرده است.

به گفته وکیل ریحانه جباری، "نه قتل عمدی بوده و نه ضربه وارده مرگبار، ضمنا ریحانه در تمامی مراحل بازجویی و دادگاه اعلام کرده که صرفا برای دفاع از خودش دست به حمله زده است."

اما قاضی تردست درباره انگیزه قتل نظریه دیگری دارد: "شرایط خاص محیط خانوادگی و رابطه ناهنجار والدین با هم و آثار مخرب درگیری‌های درون خانواده بر شخصیت متهمه و روحیه مردانه و خودشیفتگی و خودبزرگ‌بینی و تصمیم‌گیری در لحظه عصبانیت وی شاید مهم‌ترین دلیل ارتکاب قتل باشد."

"از طرفی حسب اظهارات متهمه چون مقتول به‌ خاطر مسائل کاری و خرید لوازم پزشکی زیاد سفر می‌رفت، به‌ وی قول سفر به کشورهای اروپایی داده بود اما او را نبرده بود که باعث دلخوری و عصبانیت ریحانه شده بود. یا یک بار قرار بود برای گردش روز پنجشنبه، ماشین تویوتا کمری خود را به او بدهد تا با همکارانش به تفریح برود که با عدم انجام این کار باعث ناراحتی شدید ریحانه شده بود و او می‌گفت نزد دوستان غرورش بسیار جریحه‌دار شده و ضایع شده بود."

"خانم جباری با خودشیفتگی به دنبال اثبات خود به خانواده بحران‌زده‌اش بود و شاید با روحیه مردانه خود، فکر می‌کرد کنترل سرویس دادن‌هایش دست وی است و بازیچه‌شدن را تحمل نمی‌کرد و لذا وقتی مقتول به‌ طرف وی می‌آید تا او را طبق معمول این‌گونه روابط، لمس کند، وی امتناع کرده و در مقابل این جمله که روسری‌ات را درآر و راحت باش، جایی نمی‌تونی بری، به‌شدت عصبانی و وقتی مقتول برای نماز دوم به‌ طرف سجاده می‌رود، ریحانه بدون اعلام اعتراض و یا فریاد اینکه می‌خواهد منزل را ترک کند از کیف خود چاقوی ۲۵ سانتی تازه خریداری شده را درآورده و ناگهان از پشت به کتف او با شدت ضربه می‌زند."