طرح افزایش جمعیت و توقف خدمات تنظیم خانواده در ایران 'نقض حقوق بشر' است

حق نشر عکس b
Image caption نمونه‌ای از تبلیغات رسمی برای افزایش جمعیت

عفو بین الملل با انتشار گزارشی سیاست حکومت ایران برای افزایش جمعیت را که با قطع خدمات و آموزش‌های تنظیم خانواده به اجرا در آمده نقض حقوق بشر و افزایش تبعیض و خشونت علیه زنان خوانده است.

به نوشته عفو بین الملل مجلس ایران بررسی دو طرح ۴۴۶ و ۳۱۵ را در دستور کار دارد که اگر به تصویب برسند "دسترسی زنان به روشهای پیشگیری از بارداری را مختل می کند و خطر این وجود دارد که ایران دهه ها به عقب برگردد، به دورانی که از نظر حقوق جنسی و باروری برای زنان دورانی پرمخاطره بود."

کلیات "طرح افزایش باروری و پیشگیری از کاهش رشد جمعیت" (طرح ۴۴۶) سوم تیر ۱۳۹۳ در مجلس شورای اسلامی تصویب شد و ۱۹ مرداد ۱۳۹۳ ماده اول آن به تصویب رسید.

در گزارش عفو بین الملل آمده: "طرح جامع جمعیت و تعالی خانواده" (طرح ۳۱۵) ششم خرداد ۱۳۹۲ در مجلس اعلام وصول شده و در کمیسیون فرهنگی به تصویب رسیده است. قرار است گزارش این کمیسیون در صحن علنی مجلس قرائت شود.

"ایران از سال ۲۰۱۲ بودجه دولتی تنظیم خانواده و برنامه کنترل جمعیت را قطع کرده، برنامه ای که به دلیل ارائه خدمات ضروری بهداشت باروری و جنسی به زنان ایرانی در دو دهه گذشته بسیار تحسین شده است.

به گفته عفو بین‌الملل، "این عقبگرد زمانی آغاز شد که آیت الله خامنه ای رهبر ایران سیاست فعلی کنترل جمعیت را محکوم کرد و آن را تقلیدی از سبک زندگی غربی نامید و مقامات را ملزم کرد تا جمعیت ایران را به ۱۵۰ تا ۲۰۰ میلیون نفر افزایش دهند."

عفو بین الملل تصویب این دو طرح را دارای "عواقب جدی" از جمله "نابرابری، تبعیض، عدم سلامت، انتخاب‌های محدود و آزادی اندک" می‌داند.

این سازمان حقوق بشری از مجلس ایران خواسته تا طرح ۴۴۶ را کنار بگذارد و پیش نویش طرح "تبعیض آمیز" ۳۱۵ را ملغی کند و حقوق انسانی مثل آزادی تصمیم گیری برای بارداری را برای زنان بویژه دختران جوان محترم بشمارد.

حق نشر عکس b

عفو بین الملل در گزارش چهل صفحه ای خود هشدار داده زنان محروم بیشتر از همه در معرض خطر قرار دارند، خطراتی مثل بارداری ناخواسته، مواجهه با مراجع قانونی به دلیل سقط غیرقانونی و زیرزمینی که سلامت و جان آنها را خطر می اندازد.

علاوه بر این "عدم دسترسی رایگان یا ارزان به کاندوم خطر اچ‌آی‌وی/ایدز و دیگر بیماری‌های آمیزشی را افزایش می‌دهد."

عفو بین الملل معتقد است این دو طرح حق زنان را برای برخورداری از بهداشت جنسی و باروری نقض می کند.

بعد از آنکه آیت الله خامنه ای به صراحت بر افزایش جمعیت تاکید کرد و سیاست های تنظیم خانواده را که پس از انقلاب بکار گرفته شد "اشتباه" خواند، وزارت بهداشت ایران و دیگر نهادهای دولتی اعلام کردند ارائه آموزش‌های تنظیم خانواده و وسایل رایگان پیشگیری از بارداری را متوقف کرده اند.

سیاست ایران برای کاهش جمعیت و تنظیم خانواده بقدری موفق بود که به مدل ایران معروف شده و سازمان بهداشت جهانی بارها با تقدیر از آن، به کشورهای دیگر دنیا توصیه کرده روش ایران را بکار بگیرند.

به گفته عفو بین الملل عدم دسترسی زنان به روش های مدرن ضد بارداری، غیرقانونی کردن عقیم سازی داوطلبانه و محروم کردن زنان از آموزش روش های جلوگیری از بارداری ناقض حق هر انسان در تصمیم گیری برای داشتن فرزند است و آنها را از سلامت جسمی، ذهنی و اجتماعی محروم می کند.

در این گزارش درباره طرح جامع جمعیت و تعالی خانواده آمده: "این طرح اقدامات زیانبار و تبعیض آمیز بسیاری را در پی دارد، تشویق به ازدواج زودرس، افزایش دفعات حاملگی و کاهش موارد طلاق به قیمت گیر افتادن زنان در روابطی ظالمانه تمام می‌شود."

"این طرح تبعیض را برای زنانی که خواهان کار هستند مجاز می کند، بخصوص اگر مجرد یا بدون بچه باشند، طلاق را هم برای مردان و هم برای زنان سخت تر می کند، و پلیس و قوه قضاییه را به دخالت در اختلافات زناشویی از جمله مواردی که با خشونت علیه زنان همراه است تشویق می کند."

حق نشر عکس Thinkstock
Image caption شیوع حاملگی ناخواسته۳۰.۷ درصد تحمین زده شده است

تحقیقی که در سال ۲۰۱۱ بر روی ۲۱۲۰ زن ۱۵ تا ۴۹ ساله در شش شهر بزرگ و دو شهر کوچک ایران انجام شد نشان می‌دهد ۸۱.۵ درصد زنان از روش‌های پیشگیری استفاده می‌کردند. از این بین ۲۲.۳ از روش سنتی (طبیعی) استفاده می کردند که از دید پزشکی بعنوان روش پیشگیری محسوب نمی شود.

این تحقیق به این نتیجه رسیده که ۱۷.۴ درصد از زنان با وجود نیاز، به روشهای جلوگیری دسترسی نداشتند؛ کم اهمیت دانستن خطر حاملگی و مخالفت خانواده از جمله دلایل این عدم دسترسی بود.

شیوع حاملگی ناخواسته بر اساس این تحقیق ۳۰.۷ درصد بود.

تنظیم خانواده در ایران از دهه چهل شمسی آغاز شد اما پس از انقلاب متوقف شد. پس از پایان جنگ دوباره تنظیم خانواده در ایران از سر گرفته شد.

در سال ۶۸ نرخ باروری کل برای ایران ۶.۴ فرزند بود که با اجرای برنامه تنظیم خانواده در سال ۷۱ به ۳.۶ کاهش یافت که از نظر سرعت کاهش کم نظیر است.

بنا بر گزارش‌های رسمی سالانه ۲۲۰ هزار سقط جنین در ایران صورت می گیرد و در حال حاضر نرخ رشد جمعیت تقریبا ۱.۳ درصد است.