مذاکره‌کننده ارشد اروپایی: ایرانی‌ها کوتاه نمی‌آیند

حق نشر عکس Reuters
Image caption مذاکرات پنج روز ادامه داشته و احتمال ادامه آن هم مطرح شده است

مقامات عالی رتبه ایران و قدرت‌های بزرگ در شهر لوزان سوئیس در حال مذاکره در مورد برنامه اتمی ایران هستند.

امیر پایور، خبرنگار بی‌بی‌سی فارسی در محل مذاکرات می گوید که یکی از مذاکره کنندگان ارشد اروپایی گفته است: "ایرانی ها به اندازه کافی کوتاه نمی آیند. باید انعطاف نشان دهند. فقط ما هستیم که امتیاز می دهیم".

او انتظارات ایران از توافق را "غیر واقعی" توصیف کرد و گفت که حتی بین ایران و آمریکا هم بعد از این همه دیدار تفاهمی به وجود نیامده است.

امیر پایور می گوید که معلوم نیست گفته های مذاکره کننده ارشد این کشور اروپایی بازتاب موضع کل کشورهای ۱+۵ باشد.

اظهارات این مقام اروپایی در حالی منتشر می شود که جان کری، وزیر امور خارجه آمریکا در زمان استراحت ظهر امروز پنجشنبه ۲۸ اسفند (۱۹ مارس) گفته بود که مذاکره‌کنندگان سخت مشغول کار هستند و پیشرفت‌هایی به دست آمده است.

او کمی بعد توییت کرد که مذاکرات با حضور محمدجواد ظریف (وزیر امور خارجه ایران)، علی اکبر صالحی (رئیس سازمان انرژی اتمی ایران)، ارنست مونیز (وزیر انرژی آمریکا) و هلگا اشمید (معاون مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا) ادامه دارد.

به گفته گزارشگر ما، دو مشکل باقی مانده برای مذاکرات روز پنجشنبه عبارتند از برنامه تحقیق و توسعه هسته‌ای ایران و تحریم‌های شورای امنیت سازمان ملل که در قالب فصل هفتم منشور ملل متحد تصویب شده است.

وندی شرمن (معاون وزیر امور خارجه آمریکا)، عباس عراقچی و مجید تخت روانچی (معاونان وزیر امور خارجه ایران) و حسین فریدون (برادر و نماینده ویژه رئیس جمهوری ایران) نیز در این مذاکرات حضور دارند.

جزئیات تأیید نشده از توافق احتمالی

خبرگزاری آسوشیتدپرس به نقل از مقامات غربی که خواسته‌اند نامشان محفوظ بماند، جزئیاتی از "پیش نویس" مورد بحث را منتشر کرده است، اما مقامات آمریکایی گفته اند که تمام بنیان های توافق هنوز مورد مذاکره است و هنوز "پیش نویسی" برای توافق نهایی وجود ندارد.

آسوشیتدپرس گزارش داده بود که "پیش‌نویس" مورد بحث میان دو طرف شامل ادامه کار ۶۰۰۰ سانتریفیوژ برای مدت ۱۰ سال در ایران است. به گفته مقاماتی که با این خبرگزاری صحبت کرده بودند، بر اساس این "پیش‌نویس"، بخشی از تحریم‌ها بلافاصله برداشته می‌شود و بخش دیگری از آنها پس از آنکه ایران به تعهداتش عمل کرد برداشته می شوند. در این "پیش‌نویس" تلاش شده که با محدود کردن میزان غنی‌سازی اورانیوم در ایران به مدت ۱۰ سال، زمان گریز هسته‌ای به یک سال برسد. زمان کل توافق بین ۱۵ تا ۲۰ سال خواهد بود. به گفته مقامات مذکور، فرانسه سرسختانه اصرار دارد که زمان توافق طولانی باشد. پیشنهاد اولیه این کشور ۲۵ سال بوده است.

حق نشر عکس AFP
Image caption گفتگوها در هر دو جنبه فنی و سیاسی برگزار شده است

احتمال تمدید

این دور از مذاکرات از روز یکشنبه آغاز شده و قرار بود فردا ۲۹ اسفند خاتمه یابد، اما در روزهای اخیر، احتمال ادامه گفتگوها مطرح شده است.

آقای ظریف دیشب گفت که دور جاری مذاکرات تا روز جمعه ادامه خواهد یافت اما افزود در صورت لزوم، امکان ادامه آن وجود دارد. به گزارش امیر پایور، خبرنگار بی‌بی‌سی فارسی در محل مذاکرات، بسته به روند جلسه روز پنجشنبه، ممکن است مذاکرات به جای هفته آینده، دو روز دیگر یعنی تا یکشنبه تمدید شود.

مهلت تعیین شده برای دستیابی به توافق اصولی بر سر برنامه هسته‌ای ایران پایان ماه جاری میلادی و مهلت دستیابی به توافقنامه جامع آخر ماه ژوئن تعیین شده است.

ایالات متحده به عنوان یکی از اعضای گروه ۱+۵، متشکل از پنج عضو دائمی شورای آمنیت (آمریکا، بریتانیا، چین، روسیه، فرانسه) به اضافه آلمان با ایران گفتگو می‌کند. مقامات ایرانی گفته‌اند که در هفته‌های اخیر، تماس‌هایی با مقامات ارشد سایر کشورهای عضو این گروه داشته‌اند.

اگرچه جزئیات مذاکرات چند ماه اخیر دو طرف انتشار نیافته، اما گفته می‌شود که موضوعات اصلی مذاکرات از نظر آمریکا عبارتند از تعداد سانتریفوژهایی که ایران اجازه استفاده از آنها را خواهد داشت، میزان و خلوص اورانیوم غنی شده که در اختیار ایران خواهد بود، وضعیت بعضی طرح‌های هسته‌ای از جمله تاسیسات غنی سازی فوردو و آب سنگین اراک و مدت زمان اعتبار توافقنامه نهایی.

از دیدگاه ایران، جلب توافق طرف مقابل برای لغو فوری تمامی تحریم‌ها، چه بین‌المللی و چه یکجانبه، و حداکثر آزادی عمل در دنبال کردن برنامه‌های هسته‌ای اهمیت دارد.

حق نشر عکس Reuters
Image caption در مورد نقش شورای امنیت در توافق هسته‌ای ابهاماتی وجود داشته است

نقش شورای امنیت در لغو تحریم‌ها

یک مقام ایرانی امروز در مورد ابهامات پیرامون نقش شورای امنیت در لغو تحریم هسته‌ای ایران توضیحاتی داده است.

به گزارش واحد مرکزی خبر، "یک منبع نزدیک به تیم مذاکره کننده ایران گفت موضوع برنامه هسته‌ای ایران از تابستان سال ۸۵ در قالب فصل هفتم منشور ملل متحد قرار گرفته و بحث در این باره مربوط به گذشته است."

اشاره این مقام ایرانی به تصویب قطعنامه‌های شورای امنیت در باره تحریم ایران است. این قطعنامه‌ها براساس فصل هفتم منشور ملل متحد تصویب شده و در نتیجه، برای تمامی کشورهای عضو سازمان ملل الزام آور بوده است. فصل هفتم به مباحث مربوط به حفظ امنیت و صلح جهانی ارتباط دارد.

این مقام ایرانی در توضیحات خود گفته است که شورای امنیت از آن زمان تا کنون، موضوع تحریم ایران را از قالب فصل هفتم خارج نکرده و افزوده است که "اینکه موضوع در قالب فصل هفتم قرار بگیرد یا نه، امری مربوط به گذشته است."

به گفته کارشناسان، تغییر در محتوای قطعنامه‌های مربوط به تحریم هسته‌ای ایران یا لغو آنها به نوبه خود مستلزم صدور قطعنامه جدیدی است که در آن، ضمن لغو یا تعدیل تحریم‌های بین‌المللی، موضوع فعالیت هسته‌ای ایران از قالب فصل هفتم خارج شود و به این ترتیب، تهدیدی برای صلح و امنیت جهانی محسوب نگردد و مستلزم نظارت و مداخله شورای امنیت نباشد.

در روزهای اخیر، ارتباط مصوبات شورای امنیت سازمان ملل با مذاکرات هسته‌ای جاری به خصوص در منابع خبری جمهوری اسلامی مطرح بوده است. این موضوع زمانی جنبه خبری یافت که گروهی از سناتورهای آمریکایی تهدید کردند که هرگونه توافق دوجانبه بین ایران و آمریکا برای لغو تحریم‌های یکجانبه ایالات متحده تنها تا پایان دوره ریاست جمهوری باراک اوباما اعتبار دارد و احتمال الغای این توافق در آینده وجود خواهد داشت.

در واکنش به این هشدار، از قول مقامات ارشد جمهوری اسلامی گزارش شد که به منظور جلوگیری از چنین وضعیتی، ایران تاکید دارد که لغو تحریم‌‌ها به تایید و تصویب شورای امنیت سازمان ملل برسد. برخی از منابع ایرانی این اظهارات را چنین تعبیر کردند که انتظار می‌رود شورای امنیت در موضوع تحریم‌های یکجانبه ایالات متحده علیه ایران ورود کند.

به گفته کارشناسان، وضع تحریم‌های یکجانبه در حوزه اختیارات دولت هر کشوری قرار دارد و لغو تحریم‌های یکجانبه آمریکا علیه ایران نیز برعهده نهادهای داخلی ایالات متحده است هر چند بعید است تهدید سناتورهای آمریکایی در لغو تصمیم دولت کنونی در آینده عملی شود زیرا چنین اقدامی به اعتبار جهانی ایالات متحده آسیب خواهد رساند. در عین حال، کنگره و دولت آمریکا در آینده می‌توانند ایران یا هر کشور دیگری را به دلایل مختلف هدف تحریم تجاری قرار دهند و تصمیم گیری در این زمینه به ماهیت روابط دو کشور بستگی خواهد داشت.

سئوال دیگری هم که مطرح شده این است که آیا مذاکرات ایران و آمریکا صرفا بر سر تلاش برای لغو تحریم‌هایی بوده که در واکنش به برنامه هسته‌ای جمهوری اسلامی طی چند سال اخیر وضع شده یا اینکه تحریم‌های دیگر نیز مورد مذاکره و چانه زنی قرار گرفته است. در پی گروگانگیری دیپلمات های آمریکایی در تهران، ایالات متحده یک رشته تحریم های اقتصادی را علیه جمهوری اسلامی وضع کرد و در سال های بعد نیز، تحریم های دیگری به این موارد افزوده شده است.

مطالب مرتبط