روزنامه های تهران، دامن برجام را رها کنید

روزنامه‌های امروز صبح تهران، یکشنبه ۱۲ مهر در عکس و گزارش های صفحه اول خود از بازگشت جنازه قربانیان ایرانی حادثه منا نوشته و از قول مقامات ایرانی، شاهزادگان سعودی را تهدید کرده‌اند به پاسخ های تند به بدرفتاری آنان.

خطاب آیت الله مکارم شیرازی به مجلس برای مانع نتراشیدن بر سر راه برجام هسته‌ای، دادگاه بابک زنجانی متهم به فساد اقتصادی و انعکاس درگذشت عبدالرحیم جعفری بنیان گذار بزرگ ترین موسسه نشر در ایران از جمله دیگر مطالب این روزنامه‌هاست.

Image caption تیتر و عکس صفحه اول جوان

ابزار اقتدار فرهیختگان

مهران کرمی در سرمقاله فرهیختگان با این عنوان روایت کرده که سیاست رسمی سعودی تا چندی قبل ظاهری از "وقار" داشت که از درافتادن رسمی به بحران‌های منطقه‌ای به صورت مستقیم و با اهرم نظامی پرهیز می‌کرد. بحران‌های چند ساله گذشته نشان از تغییری عریان در این سیاست دارد که در جنگ داخلی لیبی، سوریه و بحرین نمود داشت؛ ولی این تغییر از زمانی تشدید شد که شاهد تغییر در ارکان حکومت این کشور پس‌از درگذشت پادشاه آن بودیم.

به نوشته این روزنامه نگار: مهم‌ترین نشانه تغییر را پس از استقرار حکمرانان تازه با حمله نظامی عربستان و ائتلافی از ثروتمندترین کشورهای عرب به فقیرترین کشور خاورمیانه یعنی یمن شاهد بودیم. تجاوزی که شش ماه است استمرار دارد و با پوشش رسانه‌ای گسترده جهانی و حمایت سازمان‌های بین‌المللی تاکنون با کمترین میزان محکومیت جهانی و منطقه‌ای مواجه بوده است. در چنین شرایطی که همه توجه دولتمردان عربستان به تحولات منطقه بود، مناسک حج در این کشور برگزار شد که به‌طور بی‌سابقه‌ای دو فاجعه انسانی در سرزمین وحی با سقوط جرثقیل بر سر حج‌گزاران و ازدحام جمعیت در روز عید قربان در منا به وقوع پیوست و صدها زائر خانه خدا جان باختند.

به نوشته فرهیختگان: گرچه به دنبال مواضع قاطع مسئولان عالی کشور و دیپلماسی فعال جمهوری اسلامی این دولت دست‌کم ناگزیر به پاسخگویی در برابر ملت ایران شد، به نظر می‌رسد چنانکه رئیس‌جمهوری نیز تاکید کرده است، از همه ابزار و ظرفیت‌ها برای تامین منافع ملی باید استفاده کرد و بدیهی است کم‌هزینه‌ترین و پربازده‌ترین ابزار همچنان دیپلماسی است و در کنار بهره‌گیری از شیوه‌های مختلف برای پیشبرد اهداف، باید بتوان بحران‌های موجود در منطقه را مدیریت کرد.

محمود اشرفی در سرمقاله شهروند نوشته : کنش های دیپلماتیک منطقه به نقطه تعادل استراتژیک آن گرایش دارد. این سازوکار سیاسی تأمین‌کننده منافع همگانی و بیش از همه همسو با منافع ملی نقطه تعادل است، زیرا کنشگران سیاسی منطقه به خوبی دریافته‌اند که امنیت نقطه تعادل تضمین‌کننده ثبات، پایداری و منافع و امنیت جمعی است. هرگونه کنش سیاسی مخالف با این سویه و چرخش دیپلماتیک؛ بی‌خردی سیاسی است.

به نظر این روزنامه نگار: اکنون ایران به مثابه نقطه تعادل منطقه است. این واقعیت را جامعه جهانی و به‌ویژه کشور‌های منطقه به صورت آشکار و مستقیم و در مواردی به صورت تلویحی پذیرفته‌اند. در صورتی هر یک از کشور‌های منطقه کنش سیاسی مخالف با این چرخش جاری دیپلماتیک داشته باشند؛ درواقع برخلاف منافع ملی خود حرکت کرده‌اند. تحرکات سیاسی اخیر عربستان سعودی در قالب چنین الگوی کج‌روانه سیاسی است، زیرا هر گونه کنش سیاسی مخالف با برآیند سیاسی منطقه درنهایت به زیان کشور‌های دارای رفتار سیاسی نامتوازن خواهد بود.

فرهیختگان در نهایت نوشته: مخالفت و سنگ‌اندازی عربستان سعودی با توافق هسته‌ای ایران و قدرت‌های بزرگ در این فهرستگان جای می‌گیرد. این کشور با اقدام سیاسی همداستان سیاست‌های اسرائیل شد. در بحران سوریه سرانجام سیاست جهانی و منطقه‌ای به آرای نقطه تعادل استراتژیک نزدیک و نزدیک‌تر شد و این به مفهوم شکست سیاست‌های منطقه‌ای عربستان سعودی است. در حالی که برای حفظ منافع ملی خود چاره‌ای جز تمکین گرایش عمومی و برقراری روابط مسالمت‌آمیز با نقطه تعادل استراتژیک منطقه ندارد.

انگیزه واقعی مخالفان برجام

صادق زیبا کلام در سرمقاله بهار نوشته: گرچـه چادرهایـى کـه در اعتـراض و استاد دانشگاه مخالفـت با برجـام و توافق هسـتهاى که توسط "دانشجویان" و "طلاب" دربرابر مجلس برپا شـده بود دیروز برچیده شدند و آیت االله مکارمشیرازى نیز خواستار تسـریع مجلس در بررسى و تصویب برجام شـدند، اما بعید به نظر مىرسـد کـه مخالفت ها با توافق هسـته اى متوقف شـود. مخالفت با توافق هسـته اى بیشـتر سیاسى است تا به واسـطه ملاحظات یا دغدغههـاى منافع ملى. به بیان سـادهتر، علت مخالفت با توافق هسـتهاى به واسطه این نیسـت که این توافق چه تبعاتى براى فعالیت هاى هسـته اى کشـور در بردارد.

به نوشته این استاد دانشگاه:انگیزه و دلیل اصلى مخالفان توافق هستهاى بیشتر سیاسى و ایدئولوژیک اسـت. اولین و نخسـتین ویژگى شـان آن اسـت که تعلق به طیف تندرو و رادیـکال اصولگرا دارنـد. ویژگى دومشـان حمایت قاطـع و بىچون و چراى آنها از دولت آقاى احمدى نژاد و سیاسـتهاى ایشـان است. آنان حتى یکبـار در طى ۸ سـال دولت آقـاى احمدىنژاد هیـچ اعتراضى به سیاسـتهاى هسـتهاى دولت قبلى نشـان ندادند. فىالواقع هر تصمیمى و هر سیاسـتى که آقاى احمدى نژاد درمورد برنامههاى هسـتهاى کشـور اتخاذ کردنـد، آنها ازآن سیاسـت و تصمیم حمایت کامـل مىکردند. چه آنانکه در مجلس بودند و چه آن دسـته از طرفداران آقاى احمدى نژاد که بیرون مجلس بودند. حتى یکبار هم به خودشـان اجازه ندادند تا ااحمدى نژاد درباره سیاستهاى هسته‌اى دولتش سوال کنند.

مقاله بهار ویژگى دیگـر مخالفان برجام آن در این دیده که از همـان ابتدا یعنى در اوایل دهه ۸۰ که مناقشـه هسـته‌اى میان ایران و غرب به راه افتاد، همواره از بحران، مناقشـه و از برنامه هسته‌اى کشـور همچون ابزارى درجهت غربستیزى و آمریکاستیزى بهرهبردارى کنند. الان هـم همه دغدغه و نگرانىشـان آن اسـت کـه احسـاس مىکنند که توافق هسـته اى و اجـراى موفقیت آمیز برجـام باعث خواهد شـد تا فرش آمریکاسـتیزى از زیر پایشـان کشـیده شـود و دیگر نتوانند از مناقشـه هسـته‌اى در جهت ضدیت بـا غـرب و آمریـکا بهره بردارى کننـد.

بهروز پورسینا در سرمقاله مردم سالاری نوشته: تکلیف رسیدگی به توافق وین در آمریکا با آنکه با چالش‌های جدی روبرو بود اما از همان ابتدا، دارای روندی کاملا روشن بوده است. نکته اول: از موفقیت‌های جمهوری اسلامی‌ ایران در امضاء سند برجام، ایجاد گسل برجام در بدنه تصمیم‌گیری آمریکا می‌باشد. این گسل، زلزله‌های مخربی را در هژمونی آمریکا موجب شده است. با این همه، پس از توافق اولیه وین ایران نیز در مراحل ابتدایی رسیدگی به این سند، دچار اندک آسیب‌هایی شد که بدون آسیب شناسی، موجبات ایجاد یک گسل جدید در بدنه نظام‌های اجرایی و قانون‌گذاری فراهم می‌شود.

به نظر نویسنده موضوع مهم دیگر این است که بعد از دیدار اتفاقی وزیر خارجه ایران و رئیس جمهور آمریکا طیف‌هایی که با تندترین برخوردها و القاب، وزیر امور خارجه را به انواع جرم‌ها و بی‌مبالاتی‌ها منتسب و متهم کردند نشد از خود یک بار سوال کنند که اگر در هر یک از دو طرف یا لا‌اقل در طرف آمریکایی حتی به قدر ذره‌ای قصد و برنامه‌ریزی برای یک مواجهه اتفاقی بوده است، چرا رسانه‌های مستقل و حتی رسانه‌های آمریکایی – صهیونیستی در صحنه حضور نداشتند تا حتی یک عکس خبری ساده از این برخورد، تهیه و گزارش کنند تا دلواپسان را در هر دو سمت اقیانوس، برای کوبیدن دولتشان بهتر تجهیز کنند!؟

نظام طی دو سال گذشته با اجازه رهبر و نظارت‌های مستمر بر فرآیند مذاکرات، به دنبال ختم پرونده هسته‌ای و شکستن چارچوب‌های تحریم‌های ظالمانه بوده است تا اگر حتی در وهله اول به نتیجه ایده‌آل نرسیم (‌که به باور بسیاری از صاحبنظران و با نگاهی واقع نگر، بصورت نسبی به نتیجه ایده‌آل رسیده‌ایم)، در وهله دوم به مرحله مطلوب دست یابیم. حال باید از دوستان پرسید، در کجای فرمایشات رهبر بدست می‌آید که ایشان از تیم مذاکره و نتایج بدست آمده ناخرسند و ناراضی‌اند و آن را مستحق رد شدن می‌دانند؟

مقابله با تظاهرات بدون مجوز

آید‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ین سیارسریع در صفحه طنز بی قانون در دنبال خبر برخورد دولت با کسانی که جلو مجلس علیه برجام تظاهراتی کرده‌اند سناریو را توصیف کرده است که با این کلمات مسوول دولتی آغاز می شود: رعزیزم!؟ عشقم!؟ قشنگم!؟ د‌لکم!؟ د‌لبرکم!؟ بانمکم؟

+ هااااا؟ چیه بابا؟

- پاشو هانی، صبح شد‌ه.

+ ولمون کن بذار بخوابیم.

- پس من میرم چاد‌ر بعد‌ی رو بید‌ار کنم.

+ وایسااااا ... اونجا نریا!!

- چرا؟

+ خجالت بکش مرد‌. اون تو خانواد‌ه خوابید‌ه!

- چی می‌گی گلم!؟

+ گفتم بیاااا اینورررر!

- باشه! باشه! قضیه چیه؟

+ د‌یروز د‌و تا جوون همینجا با هم ازد‌واج کرد‌ن.

- مبارک باشه ولی بالا غیرتا د‌یگه وارد‌ مراحل بعد‌ی نشن.‌

+ ببین اومد‌ی نسازی‌ها!

- براد‌ر من چهار روزه اینجایین. چاد‌ر زد‌ین جلوی مجلس. آخه این چه کاریه؟ مجوز هم که ند‌ارین. البته ببخشید‌ یه کم تن صد‌ای من بالا رفت ولی من به‌خاطر خود‌تون می‌گم، خانواد‌ه‌تون نگرانتون می‌شن، خد‌ای نکرد‌ه کارِتون رو از د‌ست می‌د‌ین.

+ براد‌ر من تو هم که د‌اری حرف‌های اوباما رو تکرار می‌کنی!

- چه حرفی؟

+ همین که گفته بود‌ مرگ بر آمریکا د‌ر ایران شغل ایجاد‌ نمی‌کند‌.

- خیر.ما به هیچ وجه چنین اعتقاد‌ی ند‌اریم.

+ پس برو بذار به کارمون برسیم.

- خیلی ...

+ خیلی چی؟

- خیلی بد‌ی!

+ بفرمایید‌ خواهش می‌کنم. بفرمایید‌ مزاحمت ایجاد‌ نکنین.

پی نوشت: فرماند‌ار تهران تجمع ایجاد‌ شد‌ه د‌ر چند‌ روز گذشته مقابل مجلس د‌ر اعتراض به برجام را غیرقانونی د‌انست و گفت: د‌ر صورت اد‌امه این اجتماع فرماند‌اری شهر تهران ملزم به اعمال قانون برابر تجمع کنند‌گان خواهد‌ بود‌!

Image caption تیتر و طرح صفحه اول قانون

دادگاه دانه درشت‌ها

بهمن کشاورز در مقاله‌ای در روزنامه ایران با اشاره به آغاز دادگاه بابک زنجانی و همکاران اپو نوشته حاصل شنیده‌ها و خوانده‌ها تا این زمان این بوده که متهم با همراهی گروهی که ظاهراً بعضی از آنها به عنوان شریک یا معاون محاکمه می‌شوند، پول‌هایی را بابت فروش نفت و به بهانه دور زدن تحریم‌ها دریافت کرده است. اما اکنون معلوم نیست پول‌ها کجاست. اگر این صورت مسأله درست باشد، ناچار این سؤال در ذهن مطرح خواهد شد که چنین فرآیندی آن هم در مورد فروش نفت، پسته، بادام یا پوست سالامبو نیست که بتوان آن را بر سر هر کوی و برزنی فروخت. بلکه همچنان که برخی مسئولان بلندپایه دولت گفته‌اند سؤال اصلی این است که چگونه می‌شود بدون همراهی و همفکری کسانی که در سطوح بسیار بالا دست‌اندرکار بوده‌اند، چنین تخلفاتی انجام شود. به نظر می‌رسد در این مورد نیز مثل برخی موارد دیگر باید به دنبال دانه‌های واقعاً درشت بگردیم.

به نظر این حقوقدان آنچه مسلم است، اطلاعات گرفته شده متهم حاضر و شرکای او علاوه بر اینکه علیه خود آنها قابل استناد است، می‌تواند آغازگر تحقیقات بیشتر هم باشد و در عین حال این سؤال نیز قابل طرح است که سازمان‌های گوناگون نظارتی در مدتی که این اقدامات انجام می‌شد چه می‌کردند؟

مقاله ایران بدین جا رسیده که: به هر حال همچنان که بارها گفته شده در این مورد هم مجازات متهم حاضر و شرکای او حتی به شدیدترین نحو جبران‌کننده ضرر و زیان وارده به مملکت نیست. آنچه موضوعیت دارد، بازگرداندن پول‌ها و دارایی‌های مفقود شده است.

حق نشر عکس Other
Image caption کارتون محسن ظریفیان، قانون

وضعیت رکودی مطلوب

علی سرزعیم در سرمقاله جهان صنعت نوشته: گزارشات مستمر بانک مرکزی بر کاهش تورم دلالت دارد و عجیب نیست که این کاهش تورم تا جایی ادامه یابد که وعده رئیس‌جمهور مبنی بر تک‌رقمی شدن تورم در همین سال محقق شود. تک‌رقمی شدن تورم در ایران خبر خوبی است زیرا نشان می‌دهد اقتصاد ایران به حالت عادی برمی‌گردد و در وضعیتی مشابه با دیگر اقتصادهای جهان قرار می‌گیرد کمااینکه توافقات هسته‌ای موجب شد ایران در عرصه روابط بین‌الملل کشوری عادی و نه استثنایی قلمداد شود.

در عین حال که باید این تک‌رقمی شدن را تحقق یک آرمان به شمار آورد اما باید در ارزیابی آن قدری محتاط بود و شتابزده قضاوت نکرد. در گام نخست نباید تردید کرد که تلاش دولت در کنترل هزینه‌ها و تن ندادن به کسری بودجه زیاد و تامین آن از طریق استقراض از بانک مرکزی، عامل مهمی در کنترل تورم بوده است. در عین حال نباید دستاورد کاهش تورم را کلا به پای خویشتنداری دولت ریخت. قطعا کنترل انتظارات تورمی عامل مهمی در کاهش تورم بوده و این مهار انتظارات تورمی تا حدودی ناشی از بهبود روابط خارجی بوده است.

این اقتصاددان در عین حالعامل سومی که باید به آن توجه داشت، وضعیت رکودی اقتصاد است. شواهد نشان می‌دهد که رشد اقتصادی سال ۱۳۹۴ بسیار اندک است و خوشبینی ناشی از خروج از رکود رخت بربسته است به همین دلیل می‌توان امسال را سال رکودی قلمداد کرد. متاسفانه یا خوشبختانه در شرایط رکودی بنگاه‌ها امکان افزایش قیمت ندارند زیرا وقتی مشتری برای محصولات نیست، یک بنگاه قدرت چانه‌زنی چندانی نخواهد داشت و بیشتر به تخفیف و کاهش قیمت متوسل می‌شود به همین دلیل در شرایط رکودی، کاهش تورم بسیار محتمل است. نباید دستاورد کاهش تورم را صرفا به یک عامل نسبت داد و آن را چشم و گوش بسته تمجید کرد. کاهش سریع تورم می‌تواند نشان‌دهنده وضعیت نامطلوب اقتصاد باشد.

ما بزرگ ترین ناشر خاورمیانه را شکستیم

فرشاد قربانپور در بهار نوشته: عبدالرحیم جعفرى از آن آدمهاى اسـتخواندارى بود که به راحتى از پاى نمى نشست. او پایه نشرى را در خیابان لاله زار گذاشت تا هنوز که هنوز است، نویسندگان ایرانى خواب آن نشر و چنان ناشرى را براى آثار خود ببینند. امیرکبیر اسـتانداردى را در نشر بنیان گذاشـت که تاکنون نه تنها هیچ ناشـر دیگرى به پاى آن نرسیده، بلکه ناشـرى دیگرى را تاب به آن رسیدن نیز نبود و نرسـیده است.

نویسنده با اشاره به وضعیت امیرکبیر و جعفری بعد از مصادره اموالش نوشته: او ۳۶ سـال رفت و آمد تا حقش را بـر امیرکبیر دوباره زنـده کند. بماند که روزگار هیچ ایـن حق را نادیـده نگرفت و هماره او را قدر دانسـت. حتى همان کارمندان امروزه امیرکبیر نیز هر وقت سـایه این مرد عینکى را در ۹۶ سـالگى مى دیدنـد، بى این که کسـى به آنها چیـزى بگوید، از جاى برمى خواسـتند. براى آنان که در سایه سیاسـتى جدید در این نشر جا پایى گرفته بودند شـاید بهتر بود که آن مرد دوبـاره بازگردد.

جعفرى یک قرنى زیسـت، بااینحال تا آخرین دم فروافتادن را نمى دانسـت. او خطى از شکسـت ناپذیرى و ایسـتادگى را رسـم کرد تا بـه همه بگوید مدرک تحصیلى و سـواد و پول مهم نیست. پیروزى درصورتى مهیاست که ترس را کنار گذاشـته و پشـتکار داشته باشـید و این درسى بود از بزرگترین ناشـر خاورمیانه و شـاید بزرگترین ناشـر آسـیا براى ما که به هرحال ما بودیم که او را در هم شکسـتیم؛ یا لااقل شکست او به پاى ما هم نوشته مىشود و شد.

پناهندگی جگری یا جگر پناهندگی

پوریا عالمی در ستون طنز شرق نوشته: ما تا دیروز با همه‌چیز کنار آمده بودیم و صدامان درنمی‌آمد. فقط هم به شوق جگر و پاچه و خوردن بناگوش. اما حالا چی؟ تورم بالاوپایین شد هیچی نگفتیم. تحریم سفت‌وشل شد هیچی نگفتیم. آلودگی هوا شد هیچی نگفتیم. پول با تریلی بردند هیچی نگفتیم. معاون اول آقای احمدی‌نژاد به‌دلیل پرونده اقتصادی رفت زندان هیچی نگفتیم. دکل نفت گم شد هیچی نگفتیم. زمین اول‌ گران شد، بعد خورده شد، بعد غیب شد هیچی نگفتیم. خودروها این‌طوری شد ما خائن شدیم هیچی نگفتیم. هواپیما سقوط کرد هیچی نگفتیم. یک توفان آمد چهار نفر را باد برد، یک سیل آمد ٢٠نفر را آب برد، یک زلزله آمد صدنفر را خاک خورد هیچی نگفتیم. یعنی درکل ما هیچی نمی‌گوییم و مردم هیچی‌نگویی هستیم. اما به شوق چی؟ تنها انگیزه ما همین جگر بود.

Image caption کارتون نازنین جمشیدی، شهروند

همین پاچه و بناگوش‌خوردن. یعنی تنها چیزی که برایمان مانده، تنها دلخوشی‌مان، همین‌ها بود؛ جگر. تا اینکه، دادستان شاهرود، گفت: ١٣٧ کیلوگرم تریاک و ۱۰ کیلوگرم شیره تریاک کشف کرده. که این چیز عجیب و جدیدی نیست و ما هیچی نگفتیم. اما همین مقام مسئول پرده از مهم‌ترین جنایت قرن برداشته است. وی گفت: "فردی در شاهرود چهارو‌نیم تن کله، پاچه، دل و جگر در خانه‌اش نگه داشته بوده تا در زمستان بفروشد". این مقام مسئول گفت: "همه این چهار‌ونیم تن جگر و پاچه فاسد شده است".این بحرانی غیرقابل‌باور است.

طنزنویس در نهایت نوشته: ما دیگر نمی‌توانیم هیچی نگوییم. یعنی آدم دیگر به جگرها هم نمی‌تواند اعتماد کند؟ یک پاچه می‌خواهد بخورد باید ‌هزارجور ترس مریضی و فساد برش دارد؟ یعنی اگر الان پای جگرهای شاهرود به تهران و شهرهای دیگر باز شده باشد تکلیف چیست؟ این تنها باری است که من دارم به مهاجرت فکر می‌کنم. اروپا درگیر مهاجرت است و بعید نیست انتشار خبر چهار‌ونیم‌تن جگر و دل فاسد، جگر خیلی از ایرانیان را بسوزاند و دلزده‌شان کند. طرف می‌پرسد چه جگری داشتی غیرقانونی از مرز خارج شدی. ما می‌گوییم نه قربانت بشوم جگر نداشتیم که از مرز خارج شدیم. جگرها فاسد بود.