روزنامه های تهران: ایران در درگیری روسیه و ترکیه چه کند؟

روزنامه های امروز صبح تهران، شنبه ۷ آذر همچنان از پی آمدهای سقوط جنگنده روس توسط نظامیان ترکیه نوشته و در مقالاتی به گمانه زنی درباره آینده این مناقشه پرداخته اند. سخن رییس آژانس بین المللی انرژی اتمی در تکرار این که اطمینانی به قطعیت دوری ایران از قرارداشتن فن آوری هسته ای اش در امور نظامی ندارد، همچنان که روزنامه هایی مانند کیهان را واداشته تا فاتحه برجام را بخوانند و به تحسین از مخالفان برجام بپردازند، در نشریات میانه رو و هوادار دولت با این امید توام است که راه را بر لغو تحریم ها نبندد و مانع از اجرای برجام نشود.

حق نشر عکس Ebtekar
Image caption تیتر و عکس صفحه اول ابتکار

دیدید گفته بودیم و بازى با پى ام دى

حسین شریعتمداری در یادداشت روز همان موضوعی را مطرح کرده که در تیتر اول این روزنامه هم منعکس شده، یعنی گمانه زنی درباره گزارش دبیرکل آژانس بین المللی انرژی اتمی و تصمیم شورای حکام.

مدیر کیهان از گفته ای از آمانو به این نتیجه رسیده که همان است که در فروردین ماه نوشته یعنی «اسب زین شده را داده‌ایم و افسار پاره تحویل گرفته‌‌ایم». همان توصیفی که با مخالفت آمیخته به عصبانیت برخی از دولتمردان محترم روبرو شد که برجام را «بزرگترین دستاورد قرن» «فتح‌الفتوح» «تسلیم قدرتهای بزرگ در برابر ایران» و... می‌دانستند.

نماینده ولی فقیه در کیهان بر همین اساس از رای مجلس انتقاد کرده و تصمیم شورای عالی امنیت ملی را هم نادرست خوانده و فقط نظر کمیسیون ویژه بررسی برجام در مجلس را درست دانسته و در نهایت به گفته معاون وزارت خارجه اشاره کرده که دیروز اظهار داشت «ما همه اقدامات لازم را انجام داده‌ایم. طرف‌های غربی، اعضای شورای حکام آژانس و آمانو کاملا می‌دانند باید میان پی.‌ام.‌دی و برجام یکی را انتخاب کنند.

اما یادداشت روز معقتد است که این اظهارات قابل تقدیر است ولی به «نوشداروی بعد از مرگ سهراب» شبیه‌تر است، چرا که بسیاری از تعهدات خود را قبل از تضمین کافی انجام داده‌ایم، سانتریفیوژهایی که جمع‌آوری و از رده‌ خارج کرده‌ایم، حاصل زحمات ۱۰ ساله دانشمندان و متخصصان هسته‌ای کشور بود که نصب مجدد آن با خسارت‌های فراوان همراه است و به آسانی جمع‌آوری جعبه‌های میوه در میوه‌فروشی و چیدن دوباره آن در روز بعد نیست، ۱۰ تن اورانیوم غنی شده نیز درگذر بیش از ۱۰ سال فراهم آمده است، رآکتور آب سنگین اراک هم شرایطی مشابه دارد و... بنابراین در صورت توقف اجرای برجام، امکانات فراوانی را از دست داده‌ایم، بی‌آن که حریف چیزی را از دست داده باشد.

مجتبی فتحی در مقاله ای در بهار به ماجرای پی ام دی پرداخته و نوشته بازی با پی ام دی دیگر جذاب نیست نوشته: حداقل از سه ماه پیش که جمهورى اسلامى و گروه ۵+۱ در وین تصمیم گرفتند به بیش از ده سال مناقشه حول محور برنامه هسته اى ایران پایان دهند و به توافق برسند آن هم با کنار زدن همه موانع؛ از جمله پرونده پى ام دى؛ پرونده اى در همان روز اعلام توافق، کارویژه اصلى خود را از دست داد.

به نوشته این مقاله: پرونده پی ام دی در یک دوره اى و براساس یک اراده سیاسى باز شد تا اهداف خاصى را تامین کند؛ از جمله آنکه زمینه ساز یک توافق با ایران شود؛ توافقى که با ایستادگى ایران از نتیجه برد – باخت به نتیجه برد – برد تغییر پیدا کرد، چراکه روزى غربى ها برد خود را در باخت ایران و تعطیلى کامل فعالیت هاى هسته اى ایران مى دانستند که این نتیجه با ایستادگى ایران و تدبیر دیپلمات هاى دولت یازدهم به برد- برد تبدیل شـد؛ از یکسو ایران به حق خود رسید و برنامه هسته اى خود را رسمیت بخشید و ازسوى دیگر غربى ها نسبت به ماهیت برنامه هسـتهاى ایران اطمینان پیدا کردند.

به نظر مقاله بهار: دیگر ضرورتى نداشت که به بازى پی ام دی ادامه داده شود. این بازى نمى توانست تا همیشه ادامه پیدا کند. تاریخ مصرف این بازى در همان ۲۳ تیر در وین به سر آمد که پس از دوسال مذاکره به نتیجه نهایى منتج شد تا از آن مهمتر باراک اوباما، رئیس جمهورى آمریکا به خواسته خود دست پیدا کند؛ این توافق براى اوباما نه یک خواست بلکه یک آرزو است.

حق نشر عکس Farhikhtegar
Image caption کارتون امین منتظری، فرهیختگان

چالش خطرناک منطقه

محمود اشرفی در مقاله ای در شهروند نوشته: به مقایسه سیاست های منطقه ای ایران و ترکیه پرداخته و نوشته: ترکیه از پیشینه سیاسی مستحکمی برخوردار نیست. ترکیه نه وارث بلکه باقیمانده امپراتوری عثمانی است. برخلاف نظر ملی‌گرایان افراطی این کشور؛ ترکیه سرزمین مادری آنها نیست. کلاف در هم پیچیده‌ای از تمایلات ملی‌گرایانه افراطی و مدرنیزاسیون است. ملی‌گرایان افراطی ترکیه نگاه ویژه‌ای به سوریه دارند. در دوران عثمانی استان بزرگ سوریه شامل سوریه و لبنان کنونی بود.

در ادامه این مقاله آمده: در ترکیه کنونی گرایشات تند ملی‌گرایی در بستر محدود ظرفیت سیاسی جاری است. در چنین شرایطی همکاری با داعش شکل می‌گیرد. ترکیه به‌عنوان یک «امکان» به عضویت ناتو درآمده است. ناتو هرگز منافع جمعی کشورهای عضو را در گرداب رفتار سیاسی ناشی از احساسات ملی‌گرایان افراطی ترکیه به خطر نخواهد افکند.

شهروند در شرح سیاست های ایران نوشته: در مرز‌های شرقی ترکیه سرزمینی است که کنش‌های سیاسی و رفتار دیپلماتیک آن از ظرفیت سیاسی گسترده و ژرف و پیشینه تاریخی بلند آن سرچشمه می‌گیرد. امروز جامعه جهانی به نقطه آغازین مواضع منطقه‌ای ایران رسیده است. دیپلماسی جهانی امروز به ایران نه به‌عنوان «امکان» بلکه به‌صورت «فرصت» می‌نگرد. بین امکان و فرصت اقیانوسی فاصله است. چیزی به بلندای تاریخ چند‌هزار ساله ایران.

محمدعلی وکیلی در سرمقاله ابتکار نوشته: با ورود رسمی روسیه به معادله سوریه، هم موضع اسد تقویت شد و هم گروه تروریستی داعش متحمل ضربات مهلک گردید. نقش های اخیر روسیه، توازن منطقه‌ای را به نفع خودش بر هم زد و بلوک منطقه ای در مقابل سوریه را تضعیف و بی اثر کرد. غربی ها قادر به مخالفت با حملات روسیه نبودند و امکان همراهی با آن را نیز نداشتند. آنان در پیچ تاریخی انتخاب قرار دارند بدین معنی که یا باید به بهانه مقابله با اسد در کنار داعش قرار گیرند و رسماً حمایت خود را از این گروه تروریستی اعلان نمایند که این ناشدنی است و دنیا از آنان نمی پذیرد، و یا اینکه خود را در کنار جبهه مقابل داعش یعنی روسیه و ایران قرار دهند که نتیجه آن هم تضعیف بیش از پیش حامیان داعش یعنی سعودی، ترکیه و قطر و به تقویت موضع منطقه ای ایران و روسیه است.

به نوشته این روزنامه: به نظر می رسد ترکیه در بازی شطرنج ناتو و به نمایندگی از آمریکا، می خواست به روسیه پیام دهد که نسبت به موفقیت های میدانی آن کشور در سوریه بی تفاوت نیست. ولی هزینه همراهی ناتو با داعش و تقابل با جبهه روسیه و ایران آنچنان بالاست که هیچکدام حاضر به تمرکز بر آن نیستند؛ اینکه روسیه در واکنش به ترکیه چه اقدامی خواهد داشت و آیا مقابله به مثل خواهد نمود و یا در حد همین جنگ لفظی و تحریم اقتصادی و توریستی خلاصه خواهد شد، محل تامل است ولی به احتمال زیاد در حد تنش لفظی محدود خواهد گردید و همچون گذشته متزلزل نشان نخواهد داد.

ابتکار نتیجه گرفته: داعش امروز به باتلاقی برای سیاست های منطقه ای و فرامنطقه ای حامیان خویش تبدیل شده است. تاثیر این گروه رازآلود بر سیاست های جهانی و مناسبات بین المللی بیش از پیش نمایان خواهد گردید. قربانیان اصلی داعش، عربستان سعودی و ترکیه خواهند بود و آتش این گروه دامن این دو کشور را خواهد گرفت.

داوود هرمیداس باوند در مقاله ای در آرمان نوشته: نمیتوان درباره واکنش نظامی روسیه با اطمینان سخن گفت ولی در عین حال قطعا اقدام ترکیه بدون پاسخ نخواهد ماند. پاسخ روسیه ممکن است واکنش‌های سیاسی و تنبیه اقتصادی باشد زیرا قراردادهای مختلفی روسیه و ترکیه قبلا با یکدیگر منعقد کرده‌اند. این قراردادها از جمله قراردادهای ترانزیتی، انتقال گاز از مسکو به منطقه بالکان و برخی کشورهای اروپایی است. احتمالا روسیه در مقابل نسبت به برخی از این قراردادها در جریا ن تکمیل عقب‌نشینی خواهد کرد تا تنش میان روسیه و ترکیه گسترش پیدا نکند.

به نوشته این استاد دانشگاه: روابط دوکشور تا مدتی سرد خواهد شد و همچنین تصور نمیرود در این شرایط میانجیگری ایران بتواند جو حاکم میان ترکیه و روسیه را تعدیل ببخشد. مگر آنکه گذشت زمان تا حدودی بتواند وضعیت موجود میان دو کشور را تغییر دهد.

مقاله آرمان تاکید کرده: در صورتی که تنشی میان دو کشور به وجود آید، ایران نباید کنار هیچ یک از دو کشور روسیه و ترکیه بایستد؛ زیرا در این صورت تنها وضعیت بدتر خواهد شد. ایران میتواند از طرفین بخواهد که مساله به وجود آمده را جدی نگیرند و همچنان طرفین را به خویشتنداری دعوت کند؛ چرا که دخالت در این مساله به هیچ روی به نفع ایران نخواهد بود.

خاورمیانه قمر در عقرب

شهرام شهیدی با نقل جمله ای از نوری مالکی، معاون رئیس‌جمهوری عراق درباره رفتار ترکیه نوشته: این‌جور که ما فهمیدیم الان در خاورمیانه همه جلوی خانه همسایه بازی می‌کنند. عربستان در یمن. اسراییل در سوریه و مصر. ترکیه در عراق و سوریه. روسیه در ترکیه. آمریکا در لبنان. فرانسه در سوریه. چین در اردن. ترکیه در مصر. مصر در فلسطین.

به نوشته این طنزنویس: ما بچه که بودیم سر ظهر همسایه‌مان پنجره را باز می‌کرد و از ما که فوتبال بازی می‌کردیم، می‌خواست هرکس برود جلوی خانه خودش بازی کند. وقتی حرفش را گوش می‌دادیم کوچه ساکت و آرام می‌شد. الان هم فکر کنم اگر کشورها بروند جلوی کشور خودشان بازی کنند خاورمیانه آرام و امن خواهد شد.

حق نشر عکس Shahrvand
Image caption تیتر و گزارش صفحه اول شهروند

زهرا جعفرزاده در گزارش اصلی شهروند نوشته: گوشه چادر کهنه را که بالا می‌زنند، چهره سه مرد و یک زن پیدا می‌شود: «چیه باز، چی شده؟» روشنایی، خلوت‌شان را به هم می‌زند. یکی اما با یک ترکه چوب، گوشه چادر را بالا نگه داشته و داد می‌زند: «زود باشید، سریع بیایید بیرون، یالا.» گوشه چادر پارچه‌ای، همچنان بالاست، زیرانداز یک متری و چند بالش، با یک عالم خرت و پرت، از لای چادر پیدا می‌شود.

به نوشته این گزارشگر: زمین بازی کودکان محل قرارشان است. تاب و سرسره‌ها خالی است؛ چند مرد بزرگ جثه منتظر بقیه اهالی محلند. برخی کت و شلواری و تعدادی هم با شلوار و گرم‌کن آمده‌اند. آنها قدیمی‌های هرندی هستند؛ همان‌ها که وقتی چشمشان را باز کردند، دروازه غار را با یک گود بزرگی شناختند، گود که خراب شد و بعدش ساختمان‌های ساخته‌شده، پایین آمد، پارک حقانی جایش را گرفت. پارکی که حالا به معتادان و کارتن‌خواب‌هایش معروف است. ٢٠، ٣٠ نفری می‌شوند، راه می‌روند و معتادان و کارتن‌خواب‌ها را از دخمه‌ها بیرون می‌آورند. دو سه ماهی می‌شود ساکنان هرندی؛ محله معروف به دروازه غار، روزهای تعطیل کارشان همین شده است: «خانم خیلی زیاد شدن.» می‌پرسم: «دفعه پیش شما بودید چادرهای کارتن‌خواب‌ها را آتش زدید؟» می‌گویند: «بله ما بودیم، چیه؟ آدم که آتش نزدیم، همه‌اش آشغال بود. چادرهاشون که نبود.»

در ادامه گزارش شهروند آمده: دو هفته پیش بود که خبر رسید، اهالی محل به کارتن‌خواب‌ها و معتادان حقانی، حمله کرده و چادرهایشان را آتش زده و با چوب آنها را زده‌اند. حالا باز مردان عصبانی و خسته‌اند، برخی ریش سفیدهای محل هم هستند، یکی‌شان به سمت ضلع جنوبی پارک اشاره می‌کند: «خودتان بروید آنجا، اگه الان صد تا چادر می‌بینید، آن موقع دو‌هزار تا بودن.» اشاره‌اش به دریاچه بزرگ پارک است؛ جایی که یک قطره آب هم در آن پیدا نمی‌شود؛ اما تا دلت بخواهد، چادرهای سفری است که رنگ به رنگ برپا شده است.

جدال دو وزارت خانه

بهار در گزارشی نوشته: کشمکش بین وزارت بهداشت و وزارت کارورفاه اجتماعی همچنان ادامه دارد و این بار با سکوت مسئولان دولتی پای نمایندگان مجلس شورای اسلامی هم به مسئله باز شده است. قاضی زاده هاشمی، طرح تحول سلامت را که رضایت مردم را به همراه داشته و همه تلاش وزارتخانه اش مصروف آن شده در خطر می دید. اصرار بر گرفتن پول از بیمه ها کم کم جای خودش را به اتهام داد. مجموعه وزارت بهداشت به صورت تلویحی بدون آنکه نامی ازکسی برده شود وزارت کار را متهم می کرد که برای شکست طرح تحول سلامت برنامه ریزی می کند.

به نوشته این گزارش: احتمالا اگر سنگ اندازی در کار نبود و نباشد، به دلیل بار مالی شدیدی که شورایعالی سلامت برای اجرای طرح تحول برعهده صندوق های بیمه ای گذاشته است. هزینه زیاد این طرح در کنار مشکل کمبود منابع در بیمه ها توان پرداخت معوقات را از بیمه ها گرفته بود.

گزارش بهار ادامه داده: گام بعدی وزارت بهداشت اصرار بر تجمیع صندوق های بیمه ای و اداره آنها تحت نظر این وزارت است. تصور وزارت بهداشت این است که کنترل این وزارتخانه در وزارت بهداشت مشکلات تامین مالی بیمارستانها را حل میکند و این وزارت کار است که جلوی پرداخت بدهی های بیمه ها را گرفته است. اصرار بر تجمیع البته با واکنش مسئولان وزارت کار هم رو به رو بوده و اصرارهای دو طرف بر مواضعشان با آبوتاب فراوان به رسانه ها کشیده است. تا اینجا اتفاقات همگی اختلاف دیدگاه دو وزارتخانه دولتی درباره موضوعی خاص را نشان می دهند.

خوش بود ‌گر محک تجربه‌ آید به فساد!

اعتماد در سرمقاله خود با این تیتر طعنه آمیز نوشته: همه میدانند که دوران دولت سابق از حیث فساد و گسترش آن در هیچ دوره‌ای سابقه نداشته است. در خصوص فساد آن دوره همین بس که هنوز هم پس از گذشت ٣٠ ماه شاهد شنیدن اخباری در این مورد هستیم و به قول معروف، هر دم از این باغ بری میرسد/ تازه‌تر از تازه‌تری میرسد. روزی نیست که اخبار دادگاه‌ها یا فرارهای افراد متهم به فساد آن دوران را نشنویم. ولی در این میان انتظار میرفت که با آمدن دولت جدید، مجلس و نمایندگان آن از زیر فشار گذشته بیرون آیند و نقش فعال‌تری را در مبارزه با فساد ایفا کنند، نقشی که به عنوان وظیفه نمایندگان در قانون اساسی آمده است.

این مقاله با اشاره به حق مجلس برای تحقیق و تفحص از امور کشور نوشته: تاکنون از این ابزار چنانچه مطلوب است استفاده نشده است و در بسیاری از موارد حتی گزارش دقیقی نیز تهیه یا آشکار و علنی نشده و اگر هم شده، در مرحله رسیدگی قضایی نتیجه امیدبخشی را نمیبینیم. برخی رفتارها نیز بازکننده راه‌های انحرافی در انجام این وظیفه هستند. برای نمونه مخالفت با امحای مقداری سیب‌زمینی فاسد که باید هم امحا شود تا به خورد مردم بیگناه داده نشود موجب اعتراض یک نماینده میشود؛ نماینده‌ای که به‌طور طبیعی حاضر نیست یک کیلو از این سیب‌زمینی را حتی مجانی بخورد، ولی نسبت به امحای آن اعتراض میکند.

به نوشته اعتماد همین نماینده در مقابل در برابر به تاخیر افتادن انتشار گزارش تحقیق و تفحص از بنیاد شهید نه تنها سکوت میشود، بلکه از عدم انتشار حمایت هم میشود. گزارشی که با دو سال کار مستمر و با ده‌ها هزار ساعت کار کارشناسی تهیه شده، غیرمستند و مبتنی بر ادعای برخی افراد دانسته شده و مانع از انتشارش شدند ، ولی برای سیب‌زمینیهای فاسد به گونه دیگری رفتار میکنند.

حالات کاندیداتوری

حق نشر عکس Farhikhtegar
Image caption کارتون فیروزه مظفری، فرهیختگان

پوریا عالمی در ستون طنز شرق نوشته: - بعضی ها چهار سال تمام دارند با لباس گرمکن بالا و پایین می‌پرند. ازشان هم بپرسی داری چی‌کار می‌کنی؟ می‌گویند داریم گرم می‌کنیم. بپرسیم چی را؟ می‌گویند خودم را. بپرسیم چرا؟ می‌گویند برای انتخابات. حالا این استادان توی این چهارسال جز پریدن کاری نکردند‌ها، اما انتخابات‌به‌انتخابات حالت مردمی می‌گیرند و می‌آیند وسط.

به نوشته این طنزنویس: - بعضیها هم شبیه اینها هستند که توی عروسی کنار نشستند و نمی‌آیند وسط. یک‌طوری هم نشستند که توی چشم باشند که ملت بگویند بیا وسط. خلاصه بزرگان خانواده می‌روند و می‌گویند بیا وسط، بی شما که نمیشه. طرف هی می‌گوید نه اما طوری می‌گوید نه که، یعنی اگر یک‌بار دیگر تلاش کنید می‌آیم. خلاصه طرف نمی‌آید وسط که نمی‌آید وسط، وقتی آمد حاضر نیست با کسی ائتلاف کند و دیگر تا آخر عروسی نمی‌نشیند.

ستون طنز شرق به این جا رسیده که: - بعضیها هم معذوریت دارند و نمیتوانند بیایند - در انتخابات کاندیدا شوند- حالا یا گرفتارند یا خسته‌‌اند یا جای دیگری قول داده‌اند، اما روشان نمی‌شود بگویند نمی‌خواهند یا نمی‌توانند بیایند، تا آخرین لحظه با لباس گرمکن تردد می‌کنند که یعنی شاید هم شد.

مطالب مرتبط