سوال و جواب: چطور می شود نماینده مجلس شورای اسلامی در ایران شد؟

حق نشر عکس .
Image caption انتخابات دوره دهم مجلس شورای اسلامی روز هفتم اسفند برگزار می شود

یک شهروند ایرانی از لحظه تصمیم به نامزدی تا هنگام ورود به مجلس شورای اسلامی که در حال حاضر ۲۹۰ کرسی دارد و سپس آغاز به کار به عنوان نماینده مجلس، چه مراحلی را باید طی کند؟

۱. مرحله نامزدی نمایندگی مجلس (پس از ثبت نام)

چه کسانی می توانند نامزد انتخابات مجلس شوند؟

افراد علاقه‌مند به نامزدی در انتخابات مجلس باید دارای تابعیت ایران باشند. اعتقاد و التزام عملی به اسلام و جمهوری اسلامی ایران و وفاداری به قانون اساسی و اصل ولایت مطلقه فقیه از شرایط نامزدی در انتخابات مجلس ایران است. نداشتن سوء شهرت در حوزه انتخابیه، سلامت جسمی در حد برخورداری از بینایی، شنوایی و گویایی، داشتن مدرک تحصیلی کارشناسی ارشد یا معادل آن از دیگر شرایط نامزدی است.

در هر سنی می شود نامزد انتخابات مجلس شد؟

نه. حداقل سن ۳۰ سال تمام و حداکثر ۷۵ سال تمام باید باشد.

آیا فقط مسلمان ها مجاز به نامزدی در انتخابات مجلس هستند؟

خیر. بر خلاف انتخابات ریاست جمهوری و علیرغم ابهام قانونی که درباره انتخابات مجلس خبرگان رهبری در این باره وجود دارد، اقلیت های دینی مصرح در قانون اساسی ایران هم می توانند نامزد نمایندگی مجلس شوند و در انتخابات شرکت کنند. قانون انتخابات مجلس برای اقلیت های دینی سهمیه مشخص کرده است. داوطلبان نامزدی نمایندگی در انتخابات که دین آنها در قانون اساسی جمهوری اسلامی قید شده، از شرط داشتن التزام عملی به اسلام، مستثنی هستند. اقلیت های دینی زرتشتی، یهودی هر کدام یک نماینده، مسیحیان ایران شامل کلدانی ها، آشوری ها یک نماینده و ارامنه دو نماینده در مجلس دارند.

اولین قدم برای نامزدی در انتخابات چیست؟

دارندگان مشاغل و سمت های رده بالای دولتی برای ثبت نام به عنوان نامزد انتخابات باید شش ماه پیش از شروع ثبت نام از سمت خود استعفا دهند.

چه کسانی باید استعفا کنند؟

معاونان رئیس جمهور، وزرا، سفرا، استانداران، شهرداران، مشاوران رده بالای دولتی، قضات و روسای بخش های مختلف قوه قضائیه، روسای رده بالای صداوسیما، اعضای شوراهای شهر و روستا و نمایندگان و ناظران شورای نگهبان از جمله افرادی هستند که باید برای ثبت نام در انتخابات از سمت خود استعفا کنند.

ثبت نام در کجا انجام می شود؟

در مراکز بخشداری، فرامانداری شهرها و داوطلبان نمایندگی که در خارج از ایران به سر می برند باید برای ثبت نام به کنسولگری های جمهوری اسلامی مراجعه کنند.

از میان داوطلبان، چه کسی نامزد نهایی در انتخابات می شود؟

مطابق قانون انتخابات ایران شورای نگهبان باید صلاحیت نهایی داوطلبان نامزدی انتخابات را تایید کند اما پیش از این مراحل دیگری هم وجود دارد.

مراحل تایید صلاحیت چیست؟

ابتدا هیات های اجرایی (زیر نظر وزارت کشور) نظر خود را درباره ثبت نام شدگان به هیات های نظارت (زیر نظر شورای نگهبان) ارائه می کنند. در صورتی که داوطلبی از این مرحله عبور کند، شورای نگهبان فهرست نهایی داوطلبان تایید صلاحیت شده را به وزارت کشور ارائه می کند. رد صلاحیت شدگان در تمام مراحل تایید صلاحیت می توانند نسبت به نتیجه آن شکایت کنند.

۲. مرحله تبلیغات انتخاباتی (پس از تایید صلاحیت)

تبلیغات چه وقت آغاز می شود؟

وزارت کشور ایران هشت روز پیش از برگزاری انتخابات اسامی نهایی نامزدهای انتخابات را اعلام می کند. در صورتی که فرد ثبت نام کرده از سوی شورای نگهبان تایید صلاحیت شده باشد نام او در فهرست وزارت کشور خواهد بود و او می تواند تبلیغات خود را از تاریخ ۲۹ بهمن آغاز کند و به مدت ۶ روز ادامه دهد. از روز ۶ اسفند (یک روز پیش از آغاز رای گیری) هر گونه فعالیت تبلیغاتی برای نامزدها و طرفدارانشان ممنوع خواهد بود.

پس از پایان تبلیغات چه می شود؟

نامزدهای انتخابات دهمین دوره مجلس ایران تا پایان روز ۶ اسفند (یک روز پیش از آغاز رای گیری) برای تبلیغات فرصت دارند، اما پس از این باید شروع به برچیدن ستادهای تبلیغاتی و جمع آوری تبلیغات خود کنند.

نامزدها می توانند در رای گیری شرکت کنند؟

نامزدها دهمین دوره انتخابات مجلس همانند دیگر شهروندان ایرانی داخل این کشور روز ۷ اسفند می توانند در رای گیری شرکت کنند.

آیا نامزدها می توانند بر سر صندوق های رای گیری حاضر شوند؟

نامزدها و نمایندگان آنها می توانند تا پایان اخذ رأی و شمارش آرا و تنظیم صورتجلسه بر سر صندوق ها حاضر باشد. مطابق قانون انتخابات مجلس ایران، ممانعت از حضور نمایندگان کاندیداها در شعب‌ اخذ رأی ممنوع بوده و جرم محسوب می شود.

۳. مرحله پیروزی در انتخابات (پس از اعلام نتایج از سوی وزارت کشور)

نامزد برنده انتخابات چه کسی است؟

نامزد پیروز در انتخابات مجلس باید حداقل یک چهارم کل آرا را به دست آورده باشد و تعداد رأی هایش بیش از رقیب یا رقیبان باشد.

در مرحله دوم انتخابات ملاک پیروزی چیست؟

در این مرحله هر نامزدی که بیشترین آرا ماخوذه را به دست بیاورد، برنده نهایی انتخابات تلقی می شود و ملاک کسب اکثریت نسبی آراست.

آیا نامزد ناراضی می تواند اعتراض کند؟

نامزدهایی که از شیوه برگزاری انتخابات شکایت دارند می توانند از همان لحظه ای که رای گیری آغاز می شود، از هیات های اجرایی انتخابات به هیات های نظارت شکایت کنند. در صورتی که نامزدها به نتیجه رای گیری هم اعتراض داشته باشند، می توانند حداکثر هفت روز پس از اعلام نتیجه نهایی انتخابات، به شورای نگهبان شکایت کنند.

۴. مرحله نهایی

برنده نهایی انتخابات را چگونه معلوم می شود؟

پس از اعلام برندگان نهایی انتخابات که از سوی وزارت کشور ایران انجام می شود، نمایندگان باید در انتظار تایید صحت نتیجه حوزه انتخابیه خود از سوی شورای نگهبان باشند. (در مواردی شورای نگهبان رای به ابطال نتایج انتخابات در حوزه های انتخابیه داده است)

آیا تایید نتایج انتخابات به معنی آغاز دوره نمایندگی است؟

ضرورتا خیر. به محض تایید صحت انتخابات توسط شورای نگهبان، نامزدهای برنده، نمایندگان منتخب مردم تلقی می شوند اما هنوز تا قانونی شدن دوره نمایندگی این افراد فاصله وجود دارد و این موضوع موکول به آغاز به کار دوره جدید مجلس است.

نمایندگان منتخب چه وقت وارد مجلس جدید می شوند؟

روز هفتم خرداد ۱۳۹۵ اولین روز دوره جدید قانونگذاری مجلس ایران است.

در روز افتتاح مجلس دهم چه اتفاقی می افتد؟

در این روز نمایندگان باید پیش از هر اقدامی و به عنوان اولین قدم در مجلس، به طور جمعی در صحن علنی سوگند یاد کنند. نمایندگان مسلمان مجلس باید به قرآن و نمایندگان اقلیت های دینی هم به کتاب مقدس خود قسم خواهند خورد.

سوگندنامه نمایندگان منتخب چیست؟

"من در برابر قرآن مجید (اقلیت های دینی به کتاب آسمانی خود سوگند می خورند) به خدای قادر متعال سوگند یاد می‌کنم و با تکیه بر شرف انسانی خویش تعهد می‌نمایم که پاسدار حریم اسلام و نگاهبان دستاوردهای انقلاب اسلامی ملت ایران و مبانی جمهوری اسلامی باشم، ودیعه‌ای را که ملت به ما سپرده به عنوان امینی عادل پاسداری کنم و در انجام وظایف وکالت، امانت و تقوی را رعایت نمایم و همواره به استقلال و اعتلای کشور و حفظ حقوق ملت و خدمت به مردم پایبند باشم، از قانون اساسی دفاع کنم و در گفته‌ها و نوشته‌ها و اظهارنظرها، استقلال کشور و آزادی مردم و تأمین مصالح آنها را مد نظر داشته باشم."

یک نامزد برنده انتخابات چه وقت نماینده قطعی مجلس تلقی می شود؟

مطابق آئین نامه داخلی مجلس، هر نامزد پیروز یا نماینده منتخب در انتخابات یک اعتبارنامه نمایندگی دارد که باید از سوی همه نمایندگان مورد پذیرش قرار گیرد. پس از تایید اعتبار نامه نماینده منتخب، او عملا نماینده مجلس ایران محسوب می شود و دوره نمایندگی خود را به مدت چهار سال تا ششم خرداد ۱۳۹۹ آغاز می کند.