داستان صعود با المپیک؛ تیمی که با علی پروین 'می‌توانست به المپیک برسد'

حق نشر عکس .
Image caption ایستاده از راست: اشکان نامداری، جلال امیدیان، حمید فرزانه، جواد نکونام، سبو شهبازیان و فراز فاطمی. نشسته از راست: یونس باهنر، حامد کاویانپور، رسول خطیبی، سهیل کرمی و بهمن فریس.

برای راهیابی به المپیک ۲۰۰۰ سیدنی مثل دوره‌های پیشین، سرمربیگری تیم امید دست به دست شد. علی پروین مدیرفنی به اتفاق اصغر حاجیلو و حمید درخشان هدایت امیدها را برعهده داشتند.

پروین بازگشتی موفقیت‌آمیز به پرسپولیس داشت و با این تیم قهرمان لیگ آزادگان شده بود. او حالا آخرین فرصت مربیگری‌اش را در تیم‌های ملی‌ با تیمی پرستاره سپری می‌کرد.

مطبوعات ورزشی نیز از اینکه مردی با تجربه و مقتدر بالای سر امیدهاست، ابراز رضایت می‌کردند و به نظر می‌رسید، حاشیه‌های ادوار پیشین تکرار نخواهد شد.

به زعم بازیکنان آن دوره، تمرینات امیدها طوری پیش می‌رفت که باوری جز صعود وجود نداشت. با این وجود، فدراسیون محسن صفایی فراهانی با استناد به ناکامی در راهیابی به المپیک، با وجود برخورداری از بازیکنانی شاخص در دوره‌های مختلف، هدایت تیم ملی امید را برای صعود به سیدنی به گزینه‌ای خارجی سپرد.

اگون کوردس مدافع دهه ۷۰ میلادی در بوندس لیگا، سرمربی پیشین استوتگارت، هامبورگ، آستریاوین و هانوفر بود و کاشف کریستین زیگه. او خیلی دیر برای هدایت تیم امید انتخاب شد و خیلی زود هم رفت. آنچه هرگز به طور دقیق مشخص نشد، نحوه جذب کوردس بود.

زمستان ۷۷ او با تیم ملی امید راهی ویتنام شد تا تیمش را در تورنمنت تدارکاتی دانهیل محک بزند. در بازی با تیم امید روسیه، علی کریمی بازوبند کاپیتانی را به بازو بست. این بازی با دو گل به سود حریف تمام شد.

در بازی دوم مقابل سنگاپور، باغمیشه و جمشیدی هر یک دو گل زدند، یک گل هم علی کریمی زد. سنگاپور که پنچ گل از ایران خورد، در برابر روسیه، برنده ایران، به تساوی رسید.

سیزدهم بهمن ۷۷ روز تلخی برای فوتبال ایران بود. ایران مقابل ویتنام تا دقیقه ۸۴ با دو گل عقب بود و داور مسابقه تورو کامیکاوا در دقیقه ۷۰ علی انصاریان مدافع ایران را از بازی اخراج کرد. تصمیمی که برای بازیکنان جوان ایرانی قابل قبول نبود و در میان اعتراضات، کریمی ضربه‌ای به داور ژاپنی زد تا او نیز کارت قرمز بگیرد.

تیم ایران با وجودیکه ۹ نفره بود توانست با گل‌های پژمان جمشیدی و فرهاد مجیدی از شکست فرار کند. اما کنفدراسیون فوتبال آسیا کریمی را از حضور در تمام مسابقات محروم کرد تا او نتواند در بازی‌های انتخابی المپیک به میدان برود.

امیدها در نیمه نهایی جام دانهیل به کره جنوبی باختند و از تورنمنتی که باعث محرومیت ستاره ایران شده بود، دست خالی بازگشتند.

ایران در دور مقدماتی برای رسیدن به المپیک ۲۰۰۰ با بحرین و لبنان هم‌گروه بود. اگر دوره قبل حسین خطیبی نتوانست به المپیک برسد، برادرش رسول نیز تجربه او را تکرار کرد.

حق نشر عکس Getty
Image caption اگون کوردس در کنار جووانی تراپاتونی در بایرن مونیخ؛ فصل ۱۹۹۸-۱۹۹۷

بهمن فریس که گفته می‌شد به زودی خط دفاعی تیم ملی را بیمه می‎کند، خیلی زود افول کرد. او حالا مسئول استادیوم مخابرات اهواز است.

سبو شهبازیان بیشتر از او دوام آورد و به خط دفاعی استقلال رسید، مثل اشکان نامداری درون دروازه‌. اما آینده آنها نیز به روشنی پیش‌بینی روزنامه‌نگاران در دوران بازیهای تیم ملی امید نبود.

کوردس قید استفاده از علی انصاریان را هم زد. از جمع امیدهای راهیابی به المپیک سیدنی، او نیز مثل جمشیدی حالا در سینما فعالیت می‌کند.

زمزمه‌ای در اردو پیچیده بود مبنی بر نارضایتی کوردس از دوستی نزدیک بازیکنان پرسپولیس. موضوعی که در خط خوردن انصاریان و هادی مهدوی‌کیا هم مطرح شد.

جواد نکونام و حامد کاویانپور از دیگر بازیکنان آن تیم بودند، تیمی که راهی اردوی آلمان شد و به باشگاه بایرن مونیخ هم رفت. کوردس تازه مسئولیت را به عهده گرفته بود و بازیکنان را نمی‌شناخت. داریوش یزدانی را که در لورکوزن بود دیر دعوت کرد و وقتی هم او را فراخواند ابتدا او را روی نیمکت نشاند.

با محرومیت کریمی، بازوبند باید به مهدوی‌کیا می‌رسید اما انتخاب کوردس، رسول خطیبی بود. مهدوی‌کیا در ابتدا حتی به اردو هم دعوت نشد. ترکیب تیم به هم خورده بود.

جمعه ۲۴ اردیبهشت ۱۳۷۸ ایران در نخستین بازی، میزبان بحرین بود و با نتیجه ۲-۱ به پیروزی رسید اما مقابل لبنان با درخشش رودا عنتر و بلافاصله مقابل بحرین (بازی برگشت) با حساب ۲-۰ باخت تا کوردس برکنار شود.

او بعداً آنالیزور باشگاه بایرن مونیخ شد.

بازی آخر ایران با لبنان در ورزشگاه آزادی انجام شد. هدایت تیم ملی امید به مهدی مناجاتی سرمربی سپاهان سپرده شد تا در مصاحبه با روزنامه صبح ورزش به پژمان راهبر بگوید: "سرم را در دهان شیر گذاشته‌ام."

در حالیکه تیم ایران حذف شده بود و فقط یک بازی تشریفاتی پیش رو داشت.

مناجاتی که با تیم ملی ایران در راه جام جهانی ۱۹۹۰ ناکام مانده بود، با وجود قطعیت صعود بحرین و حذف ایران، نتوانست تیمش را در دیداری تشریفاتی به برتری برساند. این بازی با تساوی ۱-۱ به پایان رسید. گل اختتامیه امیدهای ایران را در ماموریت نافرجام راهیابی به سیدنی، رسول خطیبی به ثمر رساند.

حق نشر عکس Getty
Image caption مهدی مهدوی کیا (۱۹۹۷)

در جدول، بحرین به عنوان تیم اول راهی دور بعدی شد. لبنان در رده دوم و ایران هم در جایگاه آخر قرار گرفت.

مناجاتی از معدود مربیان تاریخ فوتبال ایران است که سابقه سرمربی‌گری تیم ملی بزرگسالان، امید، جوانان، نیروهای مسلح و حتی تیم ملی کارگران کشور را هم دارد.

او دی ماه ۹۲ به خبرگزاری فارس گفت: "کوردس آن تیم امید را که بازیکنانی مثل علی کریمی را در اختیار داشت نابود و لطمات زیادی به این تیم وارد کرده بود. وقتی من آمدم لبنان را بردیم اما چون در بازی‌های قبل نتیجه نگرفته بودیم نتوانستیم موفق باشیم."

در حالیکه نتیجه آن بازی با تساوی به پایان رسیده بود. از طرفی، کریمی هم در مسابقات مقدماتی محروم بود و کوردس نمی‌توانست از وجود او استفاده کند.

سرمربی آلمانی در شش ماه نمی‌توانست تحولی در فوتبال ایران ایجاد کند. شوک ناشی از ماجرای ویتنام و محرومیت ستاره تیم ملی هم تا یک سال فوتبال ایران را رها نکرد. با این حال، کوردس نیز به اندازه شش ماه مسئولیتش در این ناکامی سهیم بود.

تغییر پست برخی بازیکنان کلیدی، به هم ریختن ترکیب تبم، ناتوانی در برانگیختن بازیکنان و ایجاد روحیه دوستی و جلب اعتماد اردونشینان و ایجاد موج منفی در ستاره‌های تیم، بعنوان عوامل ناکامی کوردس در راهیابی به المپیک ۲۰۰۰ مطرح هستند.