یک نظرسنجی: 'حمایت افکار عمومی ایران از دیپلماسی روحانی و بدبینی به آمریکا'

حق نشر عکس Wilson Center
Image caption ویلیام میلر، پال پیلر، هنری بارکی، رابین رایت و ابراهیم محسنی در میزگرد مرکز ویلسون، واشنگتن

نتایج نظرسنجی‌ای که دانشگاه تهران با یک موسسه ثبت‌شده در کانادا اجرا کرده، می‌گوید افکار عمومی ایران اغلب از سیاست خارجی دولت حسن روحانی حمایت می‌کنند و در عین حال بدبین اند که آمریکا به سهم خود در اجرای توافق هسته‌ای عمل نکند.

همین‌طور حدودا از هر ده ایرانی، شش نفر می‌گویند می‌خواهند حامیان حسن روحانی به مجلس بعدی راه پیدا کنند.

این نتایج پژوهش اخیر مرکز مطالعات بین‌المللی و امنیتی دانشگاه مریلند است. مبتنی بر نظرسنجی‌ای که دانشگاه تهران با یک موسسه نظرسنجی ثبت‌شده در کانادا اجرا کرده است.

نتایج این تحقیق روز چهارشنبه سوم فوریه در مرکز مطالعاتی ویلسون در واشنگتن پایتخت آمریکا ارائه شد.

طبق این پژوهش، ۷۲ درصد از مردم ایران سیاست خارجی دولت حسن روحانی را در زمینه مذاکرات هسته ای تایید می‌کنند و در عین حال تقریبا همین نسبت از جامعه، ۷۱ درصد، نظر خوبی درباره دولت آمریکا ندارند.

ابراهیم محسنی، یکی از سه پژوهشگر این تحقیق، و مدرس دانشگاه تهران و دانشگاه مریلند، در حاشیه نشست مرکز ویلسون به بی بی سی گفت نحوه عمل دولت آمریکا می‌تواند بر میزان اقبال افکار عمومی به دولت روحانی تاثیر بگذارد: "انتظاراتی که مردم ایران بعد از توافق هسته ای داشته اند، انتظارات بالایی بوده که خیلی از آنها هنوز محقق نشده است. فعلا و در آستانه انتخابات مجلس، دولت حسن روحانی جایگاه خوبی دارد ولی برای انتخابات بعدی، برای دور دوم ریاست جمهوری او، باید جواب‌گوی این انتظارات باشد."

آقای محسنی می گوید طبق این پژوهشی که کرده اند، نحوه عمل دولت های غربی و به خصوص آمریکا، بر میزان مقبولیت دولت روحانی هم تاثیر خواهد گذاشت.

نانسی گالاگر و کلی رمزی، دو مولف دیگر این پژوهش هستند.

تردیدها درباره 'سوال‌های جهت‌دار'

حق نشر عکس Wilson Center
Image caption ابراهیم محسنی در سال‌های اخیر با دعوت و بودجه نهادهایی همچون بسیج دانشجویی، در دانشگاه‌هایی در نقاط مختلف ایران سخن‌رانی داشته است.

رابین رایت، گزارش‌گر مجله نیویورکر که در دو سال اخیر هم چند بار به ایران سفر داشته است و بارها با مقام‌های ایرانی از جمله جواد ظریف وزیر خارجه مصاحبه کرده، از یافته‌های این تحقیق استقبال کرد و گفت که برداشتش در سفرهایش به ایران، همین بوده است: "ایران هنوز خودش را یک دولت اقلیت آسیب پذیر در جهان اسلام می‌بیند. حکومت ایران شیعه است، و خودش را یک فرقه اقلیت در جهان اسلام می‌بیند."

اما نتایج این تحقیق مشترک دانشگاه تهران و دانشگاه مریلند، مواردی از تردید را هم برای ناظران برانگیخته است.

هنری بارکی، مدیر بخش مطالعات خاورمیانه در مرکز مطالعاتی وودرو ویلسون گفت درباره مسائلی مثل پرونده هسته‌ای و نقش ایران در سوریه، بحث عمومی چندانی در ایران وجود ندارد و پاسخ‌ها در این باره می‌تواند مبهم باشد.

آقای بارکی که برگزارکننده نشست و مدیر این میزگرد بود، علاوه بر این از سوال‌های به گفته او جهت‌دار در این نظرسنجی انتقاد کرد و گفت که باعث شده به جز درباره مسائل اقتصادی، بقیه نتایج، محل تردید باشند: سوال‌ها در چارچوبی مطرح شده‌اند که جواب آنها قابل حدس است. مثلا از سوالی که درباره سوریه پرسیده‌اید، من جا خوردم. از مردم پرسیده‌اید که آیا از حضور ایران در سوریه برای دفاع در مقابل داعش حمایت می‌کنید؟ خب انتظار دارید مردم به این سوال چه جوابی بدهند؟ اگر می‌پرسیدید آیا از حضور ایران در سوریه برای دفاع از حکومت بشار اسد حمایت می‌کنید، جواب‌ها فرقی نمی‌کرد؟"

طبق این نظرسنجی، دو سوم ایرانی‌ها می‌گویند با اعزام پرسنل نظامی ایران به سوریه برای دفاع در مقابل داعش، موافق اند.

در عین حالپل پیلر، پژوهشگر دانشگاه جورج‌تاون، یکی از سخن‌رانان در این میزگرد گفت با وجود همین موارد از سوال‌های به گفته آنها جهت‌دار، اطلاعات به‌دست‌آمده هم‌چنان معنادار و قابل‌اعتنا هستند.

"تحلیل اطلاعات این نظرسنجی نشان می‌دهد اگر توافق هسته‌ای از طرف ایران خراب شود، این به خاطر میل به دسترسی به سلاح هسته‌ای نخواهد بود. بر خلاف چیزی که این‌جا در واشنگتن زیاد می‌شنویم. بلکه این نظرسنجی نشان می‌دهد اگر توافق از طرف ایران خراب شود، به خاطر این تصور خواهد بود که آمریکا از انجام‌دادن آن‌چه در توافق پذیرفته، طفره می‌رود، یا صرفا این تصور که این توافق، آن‌قدرها هم خوب نیست که خیلی افراد امیدوار بودند و تصور می‌کردند خوب باشد."

الو؟… نظرسنجی!

با سوال‌هایی چنین در حوزه‌های سیاسی حساس و امنیتی، برخی از حاضران در میزگرد، درباره میزان قابل‌اعتماد بودن پاسخ‌ها سراغ می‌گرفتند.

در حاشیه این میزگرد در مرکز مطالعاتی ویلسون در واشنگتن، ابراهیم محسنی درباره شیوه اجرای این نظرسنجی توسط دانشگاه تهران و موسسه ایران‌پل ثبت‌شده در کانادا، به بی‌بی‌سی گفت: "نظرسنجی صنعت جدیدی نیست، چه برای ایران و چه برای کشورهای دیگر، و این نظرسنجی هم طبق همان معیارهای فنی بوده است."

ابراهیم محسنی هم چنین گفت نتایج انتخابات قبلی مجلس و ریاست جمهوری ایران، تاییدکننده نتایج نظرسنجی های قبلی دانشگاه مریلند بوده است.

اشاره آقای محسنی شاید از جمله به پژوهشی باشد که دانشگاه مریلند در سال ۸۸ و زمان انتخابات مناقشه‌برانگیز آن سال منتشر کرد. طبق آن پژوهش، که آن هم بر اساس نظرسنجی‌های دانشگاه تهران انجام شده بود، نتیجه اعلام‌شده انتخابات، از دید اغلب مردم ایران، درست و قابل‌قبول بود و درصدی مشابه درصد رای اعلام‌شده محمود احمدی‌نژاد گفته بودند که به او رای داده‌اند.

ابراهیم محسنی در سال‌های اخیر با دعوت و بودجه نهادهایی همچون بسیج دانشجویی، در دانشگاه‌هایی در نقاط مختلف ایران سخن‌رانی داشته است؛ از جمله درباره اوضاع سیاسی آمریکا.

این نظرسنجی از ۱۰۱۲ ایرانی و در دو هفته پایان دی‌ماه انجام شده است.

با محدودیت‌هایی که کارشناسان می‌گویند برای نظرسنجی و پژوهش در ایران وجود دارد، در سال‌های اخیر نهادها و گروه‌های دیگری هم تلاش داشته‌اند از راه دور و با تماس تلفنی، مظنه افکار عمومی ایران را پیدا کنند.