دردسرهای آقای رئیس؛ هجده ماه ریاست سرافراز در صدا و سیما

حق نشر عکس TASNIM

هجده ماه پیش زمانی که محمد سرافراز، از مدیران با سابقه سازمان صدا و سیما، ریاست رادیو و تلویزیون ایران را از عزت‌الله ضرغامی تحویل گرفت، به نظر می‌رسید که این سازمان در دوره‌ای دست‌کم پنج ساله - و شاید ده ساله- زیر نظر کسی مدیریت می‌شود که بیش از هر کس دیگری از موانع و پیچ و خم‌های این دستگاه عریض و طویل مطلع است و شاید بتواند آن را به آرامش برساند.

اما از ماه‌ها پیش شایعه استعفا یا برکناری محمد سرافراز شنیده می‌شد و به نظر می‌رسید که بحران مدیریت در سازمان صدا و سیما به اوج خود رسیده است.

روابط عمومی سازمان صدا و سیما استعفای آقای سرافراز را "کذب محض" خوانده و گفته بود که از شایعه‌ساران شکایت می‎کند، اما با صدور حکم انتصاب رئیس جدید سازمان صدا و سیما از سوی رهبر ایران، معلوم شد که این شایعات چندان هم دور از حقیقت نبوده اند.

جوانگرایی یا 'ضرغامی زدایی'

محمد سرافراز در آبان ۱۳۹۳ در حالی جایگزین عزت‌الله ضرغامی شد که سابقه بیش از ۲۰ سال مدیریت در سطح عالی صدا و سیما را در کارنامه خود داشت. او در آغاز کار با شعارهایی چون "جوان‌گرایی"، "برون‌سپاری" و "چابک‌سازی" دست به تغییر گسترده مدیران باسابقه صدا و سیما زد.

یکی از مدیرانی که کمی پس از آمدن آقای سرافراز برکنار شد، علی عسگری، معاون فنی سازمان بود که حالا از او به عنوان محتمل‎ترین جایگزین آقای سرافراز یاد می‌شود.

این تغییرات با انتقادهای زیادی رو‌به‌رو شد که حتی از نگاه برخی از این مدیران به "ضرغامی زدایی" تعبیر شد. بسیاری از مدیرانی که با آمدن آقای سرافراز از صدا و سیما رفتند، به منتقدان او تبدیل شدند.

بیشتر بخوانید: تغییرات در صدا و سیما؛ صدای منتقدان شنیده شد؟

پورمحمدی؛ از نماینده تام‌الاختیار تا شایعه اختلافات

مهمترین تغییر در دوره محمد سرافراز، انتصاب علی اصغر پورمحمدی به سمت معاونت سیمای سازمان بود. آقای پورمحمدی در حالی تبدیل به مرد شماره دو صدا و سیما شد که دو سال پیش از آن و زمانی که مدیریت شبکه سه سیما را برعهده داشت، از سمت خود برکنار شده بود.

حق نشر عکس Isna
Image caption برکناری پورمحمدی در دوره ضرغامی با واکنش منفی بسیاری از بازیگران و کارگردانان ایرانی رو به رو شد

علی اصغر پورمحمدی که از منتقدان جدی مدیریت ضرغامی بود، با بازگشت دوباره به سازمان بسیاری از مدیران میانی را تغییر داد و با بسیاری از مدیران دیگر دچار اختلاف شد. او این بار با حوزه اختیاراتی بسیار گسترده‌تر از پیش وارد سازمان شده بود. سرافراز در بسیاری از حوزه‌ها از جمله سینما به او اختیار تام داد که همین اختیارات زمینه‌ساز اختلافات با بسیاری از مدیران دیگر بود.

با این حال در هفته‌های اخیر شایعاتی مبنی بر اختلاف جدی او با سرافراز مطرح بوده که نشان می‌دهد دایره اختلافات رئیس سازمان تا نزدیکترین افراد به او گسترش یافته است. با این حال آقای پورمحمدی اخیرا اختلاف با "دوست بیست و چند ساله" خود را رد کرد و گفت: "به هر حال ایشان رئیس بنده و من معاون ایشان هستم و هر کسی هم در سیستمی کار می‌کند جزئی از آن سیستم است و باید با آن نظام و سیستم هماهنگ باشد، حتی اگر نقطه نظر و اختلاف دیدگاه داشته باشد. باید اجزای سیستم با کل سیستم هماهنگ باشد و ما هم در این خصوص با هم اختلافی نداریم."

کناره‌گیری‌ها و انتقادات علنی از مدیریت

اختلافات بسیاری از مدیران شبکه‌ها و مدیران میانی با علی اصغر پورمحمدی منجر به استعفا و انتقاد علنی آنها از مدیریت سازمان شد.

در یکی از این تقابل‌ها غلامرضا غلامی، مدیر شبکه چهار در نامه استعفا خود پورمحمدی را به "دخالت در کار" خود متهم کرد و نوشت: "جنابعالی در برنامه‌ریزی اینجانب برای اداره مطلوب شبکه متناسب با قواعد و ضوابط سازمانی و اصول حرفه‌ای اختلال ایجاد می‌کنید و این رویه خلاف قراری است که روز اول در محضر ریاست محترم سازمان با همدیگر گذاشتیم."

در پی این نامه غلامرضا غلامی برای جلوگیری از بروز "اختلافات بچه‌گانه" از سمت خود کناره‌گیری کرد.

کمبود بودجه، بحران مالی

صدا و سیما نهادی غیرانتفاعی محسوب می‌شود که بودجه‌اش باید از سوی دولت تامین شود. اما به گفته رئیس صدا و سیما، دولت حسن روحانی در برنامه بودجه خود سهم کمی در نظر گرفته است.

پس از تقدیم لایحه بودجه سال ۱۳۹۵ به مجلس آقای سرافراز گفت که سازمان صدا و سیما در مقایسه با ۲۰ سال گذشته که او در رادیو و تلویزیون ایران مسئولیت داشته٬ کمترین کمک را از دولت حسن روحانی دریافت کرده در حالی که بیشترین امکانات رسانه‌ای را در اختیار این دولت گذاشته است.

حق نشر عکس

آقای پورمحمدی هم گفت که به دلیل کمبود بودجه قرار است چند شبکه با هم ادغام شود؛ تصمیمی که مورد پسند تعدادی از مدیران صدا و سیما واقع نشد.

بودجه این سازمان در سال ۱۳۹۴ بیش از یک هزار میلیارد تومان بود و در لایحه بودجه ۱۳۹۵، یک هزار و ۳۵۵ میلیارد تومان پیش‌بینی شد.

آقای سرفراز می‌گوید که دولت بودجه صدا و سیما را در لایحه بودجه سال آینده ۸ درصد افزایش داده اما در عین حال اعلام کرده که دستگاه‌های دولتی باید برای افزایش حقوق و مزایای کارکنان تا ۱۲ درصد افزایش حقوق در نظر گرفته شود.

بیشتر بخوانید

ادغام شبکه‌ها، تنش با رئیس سابق

اواخر سال ۹۴ صدا و سیما اعلام کرد که تعدادی از شبکه‌های تلویزیون را به دلایلی که مهم‌ترین آن مشکلات مالی بود، ادغام می‌کند.

حق نشر عکس Mehr
Image caption سرافراز (چپ) معاون برون‌مرزی ضرغامی (راست) بود

این کار به مذاق عزت‌الله ضرغامی، رئیس سابق سازمان خوش نیامد. او یک ماه بعد علنا زبان به انتقاد از حذف شبکه‌هایی گشود که در زمان او راه‌اندازی شده بود. آقای ضرغامی گفت که مشکلات مالی همیشه وجود داشته است.

پاسخ این انتقاد، نامه تند و تیز مدیر شبکه مستند به آقای ضرغامی بود که در آن مدیریت سابق را به باد انتقاد گرفت.

امیر تاجیک در نامه‌اش وضعیت دو سال آخر مدیریت آقای ضرغامی را "اسفناک" خواند و نوشت که رسانه ملی در آغاز مدیریت محمد سرافراز صدها میلیارد تومان بدهی داشته است. او نوشت در این وضعیت افزودن شبکه‌های تازه غیرمنطقی و ناشی از ضعف تصمیم‌گیری بوده است.

بیشتر بخوانید: یک دهه صدا و سیما با مدیریت ضرغامی

پر حاشیه‌ها

مانند دوره‌های پیشین، در دوره سرافراز هم برنامه‌هایی از تلویزیون ایران پخش شد که آنقدر جنجالی بود که کار را به رأس مدیریت سازمان بکشاند. سریال طنز "در حاشیه" ساخته مهران مدیری با اعتراض پزشکان از روی آنتن برداشته شد.

سریال "شمعدونی" که ساخت آن به دوره پیشین باز می‌گشت به دلیل آنچه "مغایرت با فرهنگ اسلامی" خوانده شد، تا حدی جنجالی شد که رئیس و معاونش را رو‌به‌روی هم قرار داد.

علی اصغر پورمحمدی به عنوان مسئول برنامه‌های تلویزیونی صدا و سیما گفت: "این سریال متعلق به دوره قبل بوده و با اصلاحات آن را پخش کرده‌ایم."

و محمد سرافراز در پاسخ گفت: "حالا اگر سمی از گذشته به جای مانده بود، شما باید بدهید که مردم بخورند. این سریال برای دوره مدیران سابق صدا و سیما بوده و به علت مغایرت با سبک زندگی ایرانی و اسلامی در همان دوره اجازه پخش آن داده نشده بود. در دوره جدید با کمبود سریال نمایش می‌دهید؟"

برنامه کودکان "فیتیله‌" دردسر دیگری شد که کار را به عذرخواهی رئیس هم کشاند. در آیتمی از این برنامه که نمایشی درباره مسواک زدن است، شخصیت‌های نمایش ترکی آذری حرف می‌زنند که با واکنش منفی ترک‌های ایران روبه‌رو شد.

حق نشر عکس fitileh.land
Image caption برنامه کودکان "فیتیله‌" دردسر دیگری شد که کار را به عذرخواهی رئیس هم کشاند

آقای سرافراز با شدت گرفتن اعترضات مردم در شهر‌های آذری زبان، ضمن عذرخواهی از عملکرد سازمان گفت که با مدیران و عناصر دخیل در ساخت و پخش این قسمت، "برخورد جدی و رسیدگی کامل" می‌شود.

"دور‌همی" و "اکسیر" دو برنامه طنز دیگر بودند که در هفته‌های اخیر بحث‌برانگیز شد که به توضیح مدیران این سازمان در مورد نحوه عملکرد مجریان این برنامه‌ها انجامید.

بیشتر بخوانید:رئیس صدا و سیما بابت برنامه 'فیتیله' عذرخواهی کرد

پوشش برجام

حدود دو هفته بعد از اعلام توافق هسته‌ای ایران با قدرت‌های جهانی، انتشار سخنان عباس عراقچی، مذاکره‌کننده ارشد ایران، در جلسه‌ای خصوصی با مدیران صدا و سیما صدای آقای عراقچی را در آورد.

او در این سخنان که انتشار آن را "غیر اخلاقی و غیر حرفه‌ای" خواند، گفته بود برنامه هسته‌ای از نظر اقتصادی "خسرانی بزرگ" است و اذعان کرده بود که تاسیسات فردو ارزش علمی و صنعتی ندارد.

این نمونه‌ای از کشمکش دولت و صدا وسیما بر سر پوشش اخبار هسته‌ای بود.

تنش بر سر پخش جلسات کمیسیون برجام از تلویزیون هم بر این دعواها دامن زد تا آنجا که شورای نظارت بر صدا وسیما اعلام کرد که اتهام بی‌طرف نبودن رسانه ملی در جریان مذاکرات هسته‌ای را بررسی می‌کند.

محمد سرافراز چندی پیش گلایه کرد که توقع دولت فعلی از صدا وسیما بیشتر از دولت‌های قبلی است و گفت دولتی‌ها به گونه‌ای رفتار می‌کنند که "گویی بودجه صدا و سیما در گرو آن‌هاست".

بیشتر بخوانید

مصاحبه‌ای که پخش نشد

وقتی مصاحبه عادل فردوسی‌پور با محمد جواد ظریف، وزیر امور خارجه ایران، در برنامه نود با "صلاحدید" مدیران سازمان پخش نشد، بار دیگر انتقادها علیه صدا و سیما شدت گرفت که به جای آنکه "رسانه ملی" باشد، "جناحی" و "سیاسی" عمل می‌کند.

حق نشر عکس 90TV.IR

آقای فردوسی‌پور در آغاز برنامه ویژه شب یلدا در سال ۱۳۹۴ گفت: "برای ویژه برنامه امشب با وزیر امور خارجه گفتگوی ورزشی را انجام دادیم که مسئولان صدا و سیما صلاح ندیدند این مصاحبه پخش شود. انشالله به زودی این مصاحبه پخش می‌شود و من برای اینکه امشب مصاحبه روی آنتن نرفت از ایشان عذرخواهی می‌کنم."

این مصاحبه تا امروز پخش نشده و بعید به نظر می‌رسد که دیگر فرصتی برای پخش آن به وجود آید. منتقدان می‌گفتند که وقتی رسانه رسمی کشور نمی‌تواند گفت‎وگوی وزیر امور خارجه‌ را پخش کند، پس صحبت‎های او کجا باید شنیده شود.

چندی بعدی آقای ظریف در برنامه "دید در شب" که از شبکه‌ای اینترنتی پخش می‌شد حضور یافت و درباره مصاحبه پخش نشده‌اش گفت: "دلایل عدم پخش مصاحبه دلایل بدی بود. گفتند از شبکه درخواست نشده بود هیچ وقت از شبکه درخواستی صورت نمی‌گیرد. برای یک برنامه تهیه‌کننده و مجری تماس می‌گیرند. این رسم‌ها را نداریم. اخیرا که با من تماس می‌گیرند به شوخی می‌گویم بگویید رئیس تماس بگیرد."

بیشتر بخوانید: دستور از بالا جلوی پخش مصاحبه ظریف را گرفت

شهرزاد میرقلی‌خان

اواسط بهمن سال ۱۳۹۴ جنجال‌های مربوط به شهرزاد میرقلی خان، بازرس ویژه رئیس صدا وسیما و زندانی سابق آمریکا، باعث شد محمد سرافراز آشکارا زبان به انتقاد از نهادهای امنیتی باز کند. همه شواهد و قرائن نشان می‌د‌اد که طرف دعوای او سازمان اطلاعات سپاه پاسداران است.

آقای سرافراز در حمله‌ای کم‌سابقه "یک دستگاه امنیتی" را متهم کرد که با خانم میرقلی خان برخوردی غیر منطقی داشته و از او خواسته است تا ایران را ترک کند.

حق نشر عکس PRESSTV

رئیس صدا و سیمای ایران گفت به بازرس ویژه‌اش اتهاماتی مثل جاسوسی، اختلاس، نفوذی بودن و داشتن روابط نامشروع زده‌اند که ناشی از "بداخلاقی" بوده است.

خانم میرقلی خان که از زمان کار در پرس تی‌وی با آقای سرافراز همکار بود بعد از ریاست او بر صدا و سیما بازرس ویژه سازمان شد.

او بعد از خروج از ایران گفت که تحت فشار مأموران اطلاعات سپاه پاسداران بوده و مجبور به ترک ایران شده است.

همان زمان بود که آقای سرافراز در گلایه‌های خود گفت افرادی با سابقه امنیتی و دسترسی به اطلاعات در حال عملیات روانی علیه صدا و سیما هستند.

بیشتر بخوانید:ماجرای 'یک تبعید امنیتی' که صدای رئیس صدا و سیما را درآورد

اتهام آزار جنسی در پرس تی‌وی

نیمه زمستان گذشته انتشار یک فایل صوتی جنجالی، نام پرس ‌تی وی، شبکه انگلیسی زبان صدا و سیما را که سال‌ها زیر نظر محمد سرافراز اداره می‌شد، در رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی بر سر زبان انداخت.

حق نشر عکس Sheena ShiraniFacebook

شینا شیرانی، مجری این شبکه فایلی را از مکالمه‌ای تلفنی با فردی منتشر کرد که می‌گفت یکی از مدیران او در پرس تی‌وی بوده است.

در این فایل، طرف مکالمه از خانم شیرانی می‌خواست که با او رابطه جنسی داشته باشد. مجری پرس‌ تی‌وی که در آن زمان از ایران خارج شده بود در مصاحبه‌هایش گفت که این شخص قبلا هم بارها او را به صورت کلامی آزار داده و در محیط کار تلاش کرده به بدنش دست بزند.

چند روز بعد از انتشار این مکالمه که در آن نام یکی دیگر از مدیران شبکه هم مطرح شد، پرس‌تی‌وی اعلام کرد که دو مدیر خود را در ارتباط با این ماجراتعلیق کرده است.