BBCPersian.com
  •    راهنما
تاجيکستان
پشتو
عربی
آذری
روسی
اردو
 
به روز شده: 15:53 گرينويچ - چهارشنبه 11 فوريه 2004
 
اين صفحه را برای دوستان خود بفرستيد صفحه بدون عکس
آينده ايران: جدايی دستگاه دينی از دولت؟
 

 
 
.
بسياری از روحانيون از ابتدا با تشکيل حاکميت دينی مخالف بودند
بيست و پنج سال پيش، آيت الله خمينی با ادغام نهاد روحانيت و دولت، اسلام را وارد دنيای تازه ای کرد و آن را به ايدئولوژی حاکم تبديل ساخت.

اين تجربه چالش بزرگی برای اسلام بود و روحانيون حاکم می بايست برای حل مشکلات يک جامعه جديد، به ارزش های يک دين کهن رجوع می کردند.

ولی واقعيت اين است که در جريان اين فرايند، به جای آنکه دين، دستگاه عظيم دولت را به انقياد خود در آورد، ملزومات يک دولت مدرن هر چه بيشتر خود را به ارزش های مذهبی تحميل کرد.

بسياری از صاحبنظران معتقدند که حکومت ولايت فقيه به دليل آنکه بايد دائما با مشکلات مادی يک جامعه مدرن همچون تورم، بيکاری و سياست خارجی دست و پنجه نرم کند خود به وسيله ای برای عرفی تر کردن اسلام تبديل شده است.

امروز بيست و پنج سال پس از پيروزی انقلاب اسلامی، کارشناسان معتقدند که نمی توان از ايران به عنوان يک جامعه آزاد و مرفه نام برد. نه تنها در اين مدت سطح زندگی اقتصادی اکثريت مردم کاهش يافته بلکه به اعتقاد بسياری از صاحبنظران، ارزش های اخلاقی نيز در جامعه سقوط کرده است.

در زمينه اقتصاد يکی از شاخص های عمده تعيين درجه رفاه مادی يک کشور اندازه گيری توليد ناخالص داخلی سرانه در آن کشور است. يعنی کل ثروت توليد شده در يک کشور در يک سال تقسيم بر جمعيت آن کشور.

آخرين آمارهای جهانی نشان می دهد که ميزان توليد ناخالص داخلی سرانه ايران در حال حاضر حدود هزار و هفتصد دلار است. در حالی که 25 سال پيش در آخرين سال حکومت شاه اين رقم حدود هزار و نهصد دلار بوده است. باز هم اگر وضعيت ايران را با کشور های ديگر خاور ميانه مقايسه کنيم هم اکنون ميزان توليد ناخالص داخلی سرانه در اردن و تونس از ايران بيشتر است و در لبنان حدود چهار هزار دلار است که بيشتر از دو برابر ايران است.

ميزان تورم در ايران حدود بيست درصد و ميزان بيکاری نيز د رهمين حدود است که سطح بالايی در مقايسه با کشور های مشابه است و هر دو عامل باعث فشارهای اقتصادی شديد به مردم می شود.

در زمينه های اخلاقی نيز مشکلات جمهوری اسلامی بسيار است. فساد و رشوه خواری امری رايج است. اعتياد به مواد مخدر گسترده است و رييس سازمان بهزيستی کشور چندی پيش اعلام کرد که بيش از شش ميليون معتاد در کشور وجود دارد که حدود ده درصد جمعيت کشور است. مقامات همچنين می گويند که فقط در شهر تهران روزانه پنج تن ترياک مصرف می شود.

در مورد فحشا آمار رسمی وجود ندارد. ولی بعضی از مقامات اخيرا گفته اند که ممکن است تا حدود دويست هزار نفر از زنان به خود فروشی در جمهوری اسلامی مشغول باشند.

در نتيجه، با توجه به اينکه روحانيون به نام اسلام بر ايران حکومت می کنند، طبيعی است که مردم اين مشکلات را به ايدئولوژی حاکم نسبت دهند. از ديدگاه بسياری از مردم ايران، ورود دين به دولت، هم به اسلام و هم به کشور صدمه زده است.

اين وضعيت باعث شده که امروزه سکولاريسم، يا جدايی دستگاه دينی از دستگاه دولتی، به يک خواست عمومی در کشور تبديل شود.

حال تنها مردم معمولی نيستند که خواستار بازگشت روحانيون به مساجد و حوزه های دينی شده اند. بلکه شمار زيادی از روحانيون نيز به اين نتيجه رسيده اند که برای دين اسلام بهتر است که وارد دستگاه قدرت نشود.

بسياری از روشنفکران دينی و از جمله عبدالکريم سروش حکومت بر مبنای فقه اسلام را نادرست می دانند. اکبر گنجی ، روزنامه نگار زندانی ، در نوشته های اخير خود تاکيد کرده که اسلام با دموکراسی ناسازگار است و خواستار حکومت جمهوری خالص در ايران شده است. بعضی از رهبران حبهه مشارکت نيز خواسته اند که دستگاه دين از دستگاه دولتی جدا شود.

گروه های دانشجويی نيز در تجمعات سال های اخير به موضوع برگزاری رفراندوم در کشور اشاره می کنند و می گويند مردم بايد بتوانند تصميم بگيرند که آيا حکومت دينی می خواهند يا نه.

رهبران حکومت اسلامی نيز دائما هشدار می دهند که نظام از جانب سکولاريسم در خطر است.

بسياری از روحانيون بزرگ شيعه از همان ابتدا نيز با وارد شدن روحانيون به دستگاه دولتی مخالف بوده اند. از مراجع معروف زمان انقلاب، همه آنان به غير از آيت الله خمينی يا با مفهوم ولايت فقيه صريحا مخالفت کردند و يا اينکه سکوت کردند. آيت الله شريعتمداری و آيت الله خويی از گروه اول بودند و آيتت الله گلپايگانی و آيت الله مرعشی از گروه دوم. امروز هم بسياری از مراجع معبتر شيعه و از جمله آيت الله علی سيستانی در نجف با حکومت ولايت فقيه مخالف اند.

نگرانی بسياری از دينداران واقعی در جامعه امروز ايران اين است که خطاهای دولت به نام اسلام نوشته می شود. برای آنان اسلام امری شخصی و دين معنويات و رحمت است نه وسيله حکومت برای عده ای که پيوندهای نزديک با محافل اقتصادی دارند.

روحانيون حاکم، در تبليغات خود معمولا از سکولاريسم به عنوان طرز فکر نابود کننده دين نام می برند. ولی طرفداران جدايی دين از دستگاه دولتی تاکيد می کنند که هدف آنان به هيچوجه تضعيف دين نيست بلکه تقويت آن است.

آنان معتقدند که اگر دين به وظيفه اصلی اش يعنی هدايت معنوی جامعه بپردازد و نقش ناظر بر عملکرد دولت را بازی کند، جايگاه آن در جامعه قوی تر و محترم تر خواهد شد. آنان می گويند که نمی خواهند دين را از سياست جدا کنند و روحانيون نيز همچون اقشار ديگر جامعه بايد بتوانند در امور جامعه اظهار نظر کنند. بلکه هدف جدايی دستگاه دينی از دستگاه دولتی است.

امروزه اتحاد غير منتظره ای در جمهوری اسلامی در حال شکل گيری است. بسياری از سنتی ترين روحانيون، با غربگراترين ليبرال ها برای ايجاد يک حکومت غير دينی در ايران همسو شده اند. طرفداران مراجع سنتی همچون آيت الله خويی، آيت الله قمی، آيت الله شيرازی ، آيت الله روحانی و آيت الله سيستانی حضور روحانيت در قدرت را برای اسلام زيان آور می دانند. از سوی ديگر بسياری از روشنفکران و نويسندگان غير دينی نيز که به ارزشهای ليبرالی غربی پای بندند به همين خواسته تکيه می کنند.

به نظر می رسد که ايران هرچه بيشتر به سمت جدايی دين از دولت در حرکت است و اسلام سياسی مدرن پس از بيست و پنج سال تجربه در ايران، به تدريج در زادگاه خود پژمرده می شود.

 
 
اخبار روز
 
 
اين صفحه را برای دوستان خود بفرستيد صفحه بدون عکس
 
 
   
 
BBC Copyright Logo بالا ^^
 
  صفحه نخست|جهان|ايران |افغانستان |تاجيکستان |ورزش |دانش و فن |اقتصاد و بازرگانی |فرهنگ و هنر |ویدیو
روز هفتم |نگاه ژرف |صدای شما |آموزش انگليسی
 
  BBC News >>|BBC Sport >>|BBC Weather >>|BBC World Service >>|BBC Languages >>
 
  راهنما | تماس با ما | اخبار و اطلاعات به زبانهای ديگر | نحوه استفاده از اطلاعات شخصی کاربران