BBCPersian.com
  •    راهنما
تاجيکستان
پشتو
عربی
آذری
روسی
اردو
 
به روز شده: 17:52 گرينويچ - يکشنبه 18 ژوئيه 2004
 
اين صفحه را برای دوستان خود بفرستيد صفحه بدون عکس
زنان، مهم ترين تحول جامعه ايرانی
 

 
 
صورت مساله مشکلات زنان، به ويژه در جوامع شهری تغييری اساسی يافته است
صورت مساله مشکلات زنان، به ويژه در جوامع شهری تغييری اساسی يافته است
در حالی که انتقاد از بدحجابی زنان شهری، موضوع هر روزه سخنرانی روحانيون و نمايندگان محافظه کار مجلس شده است، گسترش فعاليت های زنان شهری ايران، نگاه کارشناسان مسائل سياسی و اجتماعی را به خود متوجه کرده است.

آيت الله مکارم شيرازی اخيرا گفت مسئله تنها يك روسرى نيست بلکه آنها به اين باور رسيده اند كه اگر سنت شكنى شود، ديگر مسائل نيز حل شده و آنان به اهداف خود مى رسند

بيشتر کسانی که به عنوان جهانگرد، ديپلمات و خبرنگار در سال های اخير به ايران سفر می کنند بر اين نکته تاکيد دارند که در اولين برخورد با جامعه ايران مهم ترين موضوعی که در نظر می آيد وضعيت زنان است که با اولين نگاه ها می توان دريافت که مهم ترين موضوع امروز در جامعه متحول ايران است.

"حجاب اجباری که در نگاه های اوليه، مهم ترين موضوع برای زنان ايرانی در نظر می آيد، پس از چند روز اقامت در تهران به موضوعی کم اهميت تبديل می شود و آن چه به جايش می نشيند درک اين واقعيت است که جامعه زنان جوان ايران، درگير انواع محدوديت ها و نگاه های مردسالارانه حکومت و جامعه، به خودباوری و تحول باورنکردنی رسيده که هر تحولی در آينده جامعه ايرانی را تحت تاثير خود قرار خواهد داد."

اين جمله ای است که بامداد، پزشک ايرانی که همه عمر بيست و هفت ساله خود را بيرون از کشور زيسته، در بازگشت از سفری دو هفته ای به تهران بر زبان می آورد.

حيفا زنگنه، روزنامه نگار عراقی می گويد محدوديت هايی که قوانين و سنت در برابر زنان ايرانی نهاده، هر کدام آنان را به جايی ديگر کشانده که فراوانی مطالعه، ارتقای سطح دانش عمومی، شرکت در فعاليت های اجتماعی و نهادهای غيردولتی از اهم آنهاست.

اعظم خاتم، در گزارشی در روزنامه شرق براساس آمارهاى رسمى سال ۱۳۸۱ نوشته زنان تنها ۱۴ درصد نيروى كار فعال شهرى را تشكيل مى دهند، در حالى كه بخش مهمى از زنان شهرى كه به صورت كاركنان مستقل در بيرون و درون خانه به فعاليت مى پردازند، در اين آمارها به حساب نيامده اند.

در همين گزارش آمده است فعاليت هاى خدماتى بيش از ساير فعاليت ها به روى زنان گشوده است و علت آن هم خدمت رسانى زنان به زنان است که پس از انقلاب تشديد شده و تامين كادر مراكز آموزشى و درمانى هر جا كه ارائه خدمت به دختران و زنان مورد نظر بود، بيشتر به زنان سپرده شد. مشاغل معلمى و پرستارى و مشاغل نيمه تخصصى نيازمند حداقلى از آموزش دانشگاهى است.

يک روزنامه نگار عراقی می گويد محدوديت هايی که قوانين و سنت در برابر زنان ايرانی نهاده، آنان را به جايی ديگر کشانده که شرکت در فعاليت های اجتماعی از جمله آنهاست

بنابراين دختران و زنان فاقد تحصيلات دانشگاهى بخت كمترى براى ورود به بازار كار رسمى داشته اند. اين ويژگى بازار كار زنان، همراه با موانع فرهنگى در خانوارهاى كم درآمد شهرى، موجب كاهش ميزان اشتغال زنان در طبقات پايين شده و در عين حال حضور زنان با سواد را در عرصه های اجتماعی با انفجاری روبرو کرده است.

چنين است که صورت مساله مشکلات زنان، به ويژه در جوامع شهری تغييری اساسی يافته و از انبوهی مراجعان دفاتر وکلای زن همانند خانم عبادی و مهرانگيزکار، و فعاليت های موثر زنان خبرنگار می توان پی برد که اتفاق يگانه ای در کارست.

شادی صدر، رويا کريمی، فريبا داوودی مهاجر، هنگامه شهيدی، بدرالسادات مفيدی، ژيلا بنی يعقوب، بنفشه سام گيس، لی لی فرهاد پور، فرشته قاضی و ناهيد موسوی تعدادی از زنان روزنامه نگار هستند که در سال های اخير موفق شدند که با پی گيری موضوع قتل های زنان خيابانی، قتل های ناموسی، زندانيان زن، زنان در انتظار اعدام و تن فروشی زنان حضور نسل تازه روزنامه نگاران را نشان دهند.

شادی صدر، مسئول سايت زنان ايران، روز شنبه در همايشی پيرامون توجه مطبوعات ايران به مسائل زنان گفت در چند سال اخير مطبوعات نگاه ويژه ‌ای به مسايل مربوط به زنان داشته ‌اند اما با اين همه گفته می شود مطبوعات در مورد زنان كم كاری می‌ كنند. حال آن که در حال حاضر بيشتر روزنامه‌ها دارای صفحات اختصاصی برای زنان هستند.

وجود حدود دويست وب لاگ متعلق به زنان و دختران جوان، و هجده سايت فعال در امور زنان نشان دهنده آن است که خارج از نظارت و محدوديت های حکومتی، اينترنت نيز زمينه ای برای انعکاس مسائل زنان جامعه ايران شده است.

تهمينه ميلانی، رخشان بنی اعتماد، سميرا و حنا مخلمباف و پوران درخشنده با طرح مسائل زنان در سينما و کشاندن آن به مجامع هنری و سالن های سينمای جهانی نسل تازه فيلمسازان زن ايرانی را مطرح کردند.

شيرين عبادی
زن ايرانی، ورای چهره ای که نظام دينی ايرانی در حال ترسيم آن است در جهان نيز چهره می کند

ورود دختران جوان و تحصيلکرده به صحنه بازيگری سينما و تئاتر، شايد مهم ترين نشانه از سلامت کاری است که هنر مردمی امروز را هم از ابتذال دور نگاه داشته است، در حالی که دستگاه منع و بند، به طور مدام رسانه های همگانی و حتی تابلوهای تبليغاتی را از نشان دادن چهره زنان برحذر می دارد.

علاوه بر فيلمسازان زن، مردان فيلمساز نيز مانند داريوش مهرجوئی، محسن مخملباف، ابراهيم حاتمی کيا، کيومرث پوراحمد، عليرضا داوود نژاد و جعفر پناهی مسائل زنان را به موضوع محوری فيلم های خود تبديل کرده اند و چهره ديگری از زن ايرانی را در آثار خود نشان می دهند که کاملا متفاوت با آن است که در ربع قرن پيش در فيلم ها وجود داشت.

شهلا شرکت، اعظم طالقانی، طوبی ساطعی که مديريت نشريات جدی و موفقی مانند زنان، پيام هاجر و سمرقند را به عهده دارند، و شهلا لاهيجی، منصوره اتحاديه و فيروزه مهاجر در ميان ناشران، جايگاه معتبری دارند.

وجود کتاب های معتبری از زبان ايرانی در فهرست کتاب های مطرح و جدی و پرفروش زبان های رايج جهان خود نشانه ديگری است چنان که کتاب زنان در تبعيد نوشته مهناز افخمی، لوليتا خوانی در تهران نوشته آذر نفيسی و دختر ايرانی نوشته ستاره فرمانفرمائيان در ايالات متحده به زبان انگليسی و روايت تکان دهنده ناهيد جعفرزاده به زبان آلمانی از آن جمله است.

قرارگرفتن نام خانم شيرين عبادی در فهرست دريافت کنندگان جايزه معتبر صلح نوبل، مهرانگيز کار در فهرست فعالان عمده حقوق بشر در جهان، شهره آغداشلو به عنوان نامزد جايزه اسکار، و بسياری از زنان جوان ايرانی تبار مهاجر، مانند شيرين نشاط، در موقعيت های سياسی و فرهنگی معتبر در کشورهای ميزبان همه حکايت از آن دارد که زن ايرانی، ورای چهره ای که نظام دينی ايرانی در حال ترسيم آن است در جهان نيز چهره می کند.

اين پديده شايد در هيچ کجا چنان به چشم جهانيان ننشست که وقت دستگيری و زندان فعالان سياسی و روزنامه نگاران که همسران و دختران آن ها به ميدان آمدند در گفتگوهای صريح و فاش با رسانه های جمعی جهانی وضعيت ناگوار شوهران خود را عريان کردند.

همسران محسن سازگارا، عباس اميرانتظام، فرج سرکوهی، احمد زيدآبادی، اکبر گنجی، عمادالدين باقی، هاشم آقاجری، تقی رحمانی، هدی صابر، رضا عليجانی، ايرج جمشيدی، محمد سعيدی و دختران عباس عبدی، پروانه و داريوش فروهر، جعفر پوينده، هاشم آغاجری، سعيدی سيرجانی، سيامک پورزند، عزت الله سحابی تمامی منع و بندهای موجود را نديده گرفتند و اسراری را که سعی می شد درباره زندانيان نهفته بماند برملا کردند.

اولين بار که موضوع فعاليت های سياسی زنان بعد از انقلاب شکلی عينی به خود گرفت، رای خيره کننده فائزه هاشمی در انتخابات مجلس پنجم بود که وی را در رديفی بالاتر از آرای روحانيون و سياست پيشه گان صاحب نام نشاند. وی بعد از آن با شکل دادن سازمانی برای گسترش ورزش زنان و انتشار روزنامه زن، با وجود برخورداری از پدری صاحب نفوذ مانند هاشمی رفسنجانی، در دادگاه در کنار ديگر روزنامه نگارانی نشست که محاکمه شدند و روزنامه شان توقيف شد.

دختران و زنان فاقد تحصيلات دانشگاهى بخت كمترى براى ورود به بازار كار رسمى داشته اند

نمايندگان زن در مجلس ششم توانستند فراکسيونی موثر را شکل دهند و با همه محدوديت های شورای نگهبان موفق به تهيه و گاه تصويب قوانينی شدند که محافظه کاران در دور جديد لغو و بی اثر کردن آنها را وجهه همت خود قرار داده اند.

از فراکسيون زنان مجلس ششم که در طول چهل سال حضور زنان در قوه قانونگزاری در ايران از همه خبرساز تر بودند فاطمه حقيقت جو، نماينده جنبش دانشجويی بيش از ديگران به دادگاه کشيده شد و اولين نماينده ای بود که به اعتراض به انتخابات تحت کنترل شورای نگهبان با نطقی صريح از مجلس استعفا داد.

الهه کولائی، استاد دانشگاه و کارشناس مسائل خارجی که در سال هايی سخنگويی کميسيون پر اهميت امنيت ملی و سياست خارجی را هم به عهده گرفت، موفق شد چهره ای از زن کارشناس ايرانی را در مجامع سياسی بين المللی نمايندگی کند.

نسل تازه ای از زنان که بعد از انقلاب وارد صحنه سياسی شدند و چند معاونت وزارت خانه و مديريت کل را به دست گرفتند، بيشترشان از موقعيت وابستگی با روحانيون و مردان حکومتگر بهره مند بودند.

در سال های اخير، معصومه ابتکار مترجم خبرساز دانشجويان اشغال کننده سفارت آمريکا در تهران در مقام معاون رييس جمهور و رياست سازمان حفاظت محيط زيست، با چادر سياه که روحانيون آن را پوشش برتر زنان ايرانی می دانند، در مجامع بين المللی ظاهر شد.

اما اين همه، نوک کوه يخی است که از صورت مساله بسيار پيچيده زن در جامعه امروز ايران ظاهر شده است و شايد بتوان گفت که آنچه بيش از همه در حال تغيير است، تحولی است که در نگاه سنتی و مرد سالار جامعه ايرانی به نيمه ای ديگر رخ می دهد.

شايد مهم تر نکته آن است که يکی از نويسندگان ايرانی می نويسد: "در هيچ زمانی مردان ايرانی به اين وضوح و روشنی، از مزيت ها و موقعيت های برتری که در طول قرون به آن ها تعارف شده، در رنج و عذاب وجدان نبوده اند که امروز."

 
 
اخبار روز
 
 
اين صفحه را برای دوستان خود بفرستيد صفحه بدون عکس
 
 
   
 
BBC Copyright Logo بالا ^^
 
  صفحه نخست|جهان|ايران |افغانستان |تاجيکستان |ورزش |دانش و فن |اقتصاد و بازرگانی |فرهنگ و هنر |ویدیو
روز هفتم |نگاه ژرف |صدای شما |آموزش انگليسی
 
  BBC News >>|BBC Sport >>|BBC Weather >>|BBC World Service >>|BBC Languages >>
 
  راهنما | تماس با ما | اخبار و اطلاعات به زبانهای ديگر | نحوه استفاده از اطلاعات شخصی کاربران