http://www.bbcpersian.com

12:46 گرينويچ - چهارشنبه 16 مارس 2005

درگيری های پراکنده در چهارشنبه سوری تهران

مراسم چهارشنبه سوری، در آخرين سه شنبه سال با بروز درگيريهای پراکنده در تهران برگزار شده است و دست کم پنج نفر نيز بر اثر انفجار مواد آتشزا جان خود را از دست داده اند.

برگزاری مراسم چهارشنبه سوری که با افروختن آتش در کوچه ها و خيابانها، انفجار ترقه و نارنجکهای دست ساز و نورافشانی و پرتاب فشفشه همراه است، در سالهای پس از انقلاب اسلامی ايران، دخالت پليس و نيروهای موسوم به "لباس شخصی" را به دنبال داشته که گاه به برخوردهای خشن با جوانان منجر می شده است.

اما امسال مسئولان شهرداری همچون سال گذشته، از سازماندهی برای مراسم آتشبازی و جشن در سی نقطه از جمله پارک قيطريه، پارک ملت و ميدان محسنی خبر داده بودند که بر اساس گزارش خبرگزاری دولتی ايران، دست کم در برخی از پرمراجعه ترين محلها برگزار نشده است.

در اين مناطق، به جای برگزاری جشن و شادمانی، ماموران گشت نيروهای انتظامی و نيروهای پياده پليس ديده می شدند که محل را تحت نظر داشتند.

مقامات انتظامی پيشاپيش اعلام کرده بودند که از برخورد مستقيم پرهيز می کنند و قصد ندارند از برگزاری اين آيين سالانه جلوگيری کنند. به گفته اين مقامات، پليس تنها برای پيگيری شکايت شهروندانی که مورد آزار و اذيت قرار بگيرند، حضور خواهد داشت.

با وجود اين، خبرگزاری دولتی ايران، ايرنا از بروز درگيری ميان پليس ضدشورش و جوانان در برخی از مناطق شهر تهران خبر داد.

به گزارش ايرنا، ماموران ضدشورش صدها نفر از دختران و پسران جوان را که در خيابان ميرداماد و اطراف ميدان مادر (محسنی) حضور داشتند، متفرق کردند.

اين دختران و پسران جوان از نقاط مختلف تهران برای شرکت در مراسم شب چهارشنبه سوری به اين ميدان آمده بودند.

تجمع و درگيری در ميدان محسنی

ميدان محسنی نه تنها در جشنهايی همچون چهارشنبه سوری، بلکه در شادمانی های پس از مسابقات فوتبال و حتی عزاداريهای مذهبی در دهه اول محرم نيز محل تجمع جوانان تهرانی بوده است. چنين تجمعهايی گاه با برخورد ماموران انتظامی، پليس ضد شورش و نيروهای "لباس شخصی" روبرو شده است.

شامگاه سه شنبه هم ماموران نيروی انتظامی با موتورهای ويژه به سمت جوانانی يورش بردند که در اين ميدان گرد آمده بودند. به گزارش ايرنا در اين "تعقيب و گريز" تعداد زيادی از زنان و کودکان در حين فرار به زمين افتادند و برخی دچار آسيب شدند.

هرچند ايرنا از پراکنده شدن جوانان از ميدان محسنی خبر داده است اما گزارش می دهد که صدها نفر از جوانان همچنان در خيابانهای منتهی به ميدان حضور داشتند و با انواع مواد محترقه و آتشزا و نارنجکهای دستی به "آتش بازی و پايکوبی" مشغول بودند.

ايرنا همچنين از حضور نيروی انتظامی در برخی ديگر از نقاط پرتجمع تهران خبر داده است، اما باوجود استقرار پليس، مراسم چهارشنبه سوری در اين مناطق نيز با حضور انبوه جوانان برگزار شده است. خبرگزاری دولتی ايران نوشت که پليس علاوه بر ميدان محسنی، در کوی نصر (گيشا)، صادقيه و چند منطقه ديگر تهران، باتوم برقی و گاز اشک آور به کار برده است تا جوانان را پراکنده کند.

حدود ده نفر از جوانانی که در ميدان محسنی و پارک ملت حضور يافته بودند، توسط ماموران انتظامی بازداشت شدند؛ پنج پسر جوان و يک دختر در خيابان ولی عصر مقابل پارک ملت و چهار نفر از پسرانی که نارنجک دست ساز به همراه داشتند در ميدان محسنی دستگير شدند.

تهران در آتش

شامگاه سه شنبه، ساختمانهای بلند شهرک اکباتان، کمينگاهی برای پرتاب نارنجک و مواد آتشزا شد. اين نارنجکهای دست ساز از طبقات مختلف پرتاب می شد و به گزارش ايرنا، امنيت عابران و حتی پسران و دخترانی را تهديد می کرد که خود به برگزاری جشن مشغول بودند. ارتفاع آتشی که در اين شهرک افروخته شد، بر اساس همين گزارش به سه متر می رسيد.

از سوی ديگر، ازدحام جمعيت در منطقه گيشا به حدی افزايش يافت که به گفته خبرگزاری دولتی ايران "از کنترل خارج شد". اين خبرگزاری نوشت که صدای انفجار ترقه و بمبهای دستی، "آرامش منطقه را بر هم زده" و انفجارها که "گوش خراش" توصيف شدند، لحظه ای قطع نشده است.

بر اساس اين گزارش، مغازه های دو سوی خيابان اصلی در گيشا به دليل ازدحام جمعيت تعطيل شدند و تردد خودروها به کندی اما با آرامش جريان داشت.

ايرنا نوشت که تظاهرکنندگان به "رقص و پايکوبی" پرداختند و سرانجام در واپسين ساعات شب با مداخله پليس متفرق شدند.

خبرگزاری دولتی ايران به رقص و پايکوبی جوانان در ساير مناطق پايتخت همچون تجمع جوانان شرق تهران در ميدان نبوت اشاره کرد. بنا بر گزارش بعدی اين خبرگزاری، نيروهای ضد شورش با باتوم های برقی، جوانان شرق تهران را که به جشن و پايکوبی مشغول بودند فراری دادند.

آئينی که ديگر سنتی نيست

پس از انقلاب اسلامی، برخی مخالفتها با مراسم چهارشنبه سوری از آن جهت صورت گرفته است که آن را آئينی "خرافی" و مبتنی بر باورهای پيش از اسلام دانسته اند.

با وجود اين، کورش نيکنام، موبد زرتشتی و پژوهشگر در آداب و سنن ايران باستان اين آئين را برگرفته از فرهنگ ايران باستان و زرتشتيان نمی شمرد و زمان شکل گيری آن را پس از حمله اعراب می داند.

در سالهای اخير، چهارشنبه سوری به جز آيينی سالانه، فرصتی برای گرد آمدن جوانان ايرانی، جشن و شادمانی آشکار و همصحبتی دختران و پسران نيز هست که در شرايط عادی از چنين امکانی بهره مند نيستند.

اما برخی ناظران بر اين باورند که اين فرصت سالانه از آنجا که از سوی حکومت ناديده گرفته شده يا حتی منع می شود، اندک اندک از شکل سنتی خود خارج شده، به آئينی سازمان نيافته، مخفيانه و بی هنجار بدل شده است. آئينی که به آزار شهروندان و گاه پيامدهای اندوهبار می انجامد.

اين درحالی است که آئينهای ديگر چهارشنبه سوری مانند "قاشق زنی"، "فال گوش ايستادن" يا پخش "آجيل مشکل گشا" که به هيجانهای خيابانی و آتشبازی هايش شباهتی ندارد، با استقبال سردتر نسل جديد روبرو است.

عدم نظارت نهادهای مسئول بر مواد آتشزا و ابزارهای نورافشانی، بازار گرمی برای نارنجکها، ترقه ها و فشفشه های دست ساز ايجاد کرده که هرساله خطرات و خسارات جانی فراوانی را در پی می آورند.

کاربرد اين مواد انفجاری ناامن در چهارشنبه سوری امسال، دست کم جان پنج شهروند تهرانی را گرفته است.

سه تن از کشته شدگان، در حادثه ای در خيابان هفده شهريور تهران جان خود را از دست دادند.

اين سه جوان که در يک خانه مخروبه، مشغول ساخت مواد آتشزا بودند، پانزده کيلوگرم مواد منفجره در اختيار داشتند که با انفجار آن جان خود را از دست دادند.

در اين حادثه، يک نفر ديگر نيز به شدت مجروح شد که در بيمارستان بستری است.

همچنين گفته می شود که چندين نفر بر اثر انفجار مواد آتشزا يا پريدن از روی آتش مجروح شده و به بيمارستانهای تهران انتقال يافته اند. يک مامور پليس نيز هنگام گشت زنی در منطقه درکه در شمال تهران بر اثر انفجار دچار سوختگی شد.

حتی واحدهای آتش نشانی که برای خاموش کردن حريقهای ناشی از آتش بازی به سطح تهران اعزام شدند نيز هدف پرتاب نارنجکهای دست ساز قرار گرفتند. به گزارش خبرگزاری دانشجويان ايران، ايسنا، چند نوجوان در منطقه دامپزشکی تهران با پرتاب مواد آتشزا به يک خودروی آتش نشانی آسيب شديد وارد کردند.

خبرگزاری های ايران از برگزاری گسترده مراسم چهارشنبه سوری در شهرهای ديگر نيز گزارش داده اند اما خبری از خسارت يا درگيری های مشابه با تهران از اين شهرها نرسيده است. برگزاری مراسم در برخی از شهرها همچون اصفهان، "آرام" گزارش شده است.