BBCPersian.com
  •    راهنما
تاجيکستان
پشتو
عربی
آذری
روسی
اردو
 
به روز شده: 18:35 گرينويچ - چهارشنبه 27 ژوئيه 2005
 
اين صفحه را برای دوستان خود بفرستيد صفحه بدون عکس
بيست و پنجمين سالگرد درگذشت محمدرضا پهلوی
 

 
 
محمدرضا پهلوی (1359-1298)
محمدرضا پهلوی (1359-1298)
چهارشنبه 27 ژوئيه امسال، بيست و پنجمين سالگرد درگذشت محمدرضا پهلوی، شاه فقيد ايران و آخرين حاکم نظام سلطنتی اين کشور است که در مصر بر اثر ابتلا به سرطان غدد لنفاوی در گذشت.

محمدرضا پهلوی کمی پيش از انقلاب، در روز 26 دی ماه 1357 همراه با خانواده اش ايران را برای سفری بی بازگشت ترک گفت. او ابتدا در مصر اقامت گزيد؛ جائيکه يکسال و نيم بعد در آن در گذشت.

محمدرضا پهلوی در 4 آبان 1298 در تهران به دنيا آمد. مادرش تاج الملوک، دومين همسر رضاخان بود و از آنجا که نخستين فرزند ذکور رضاشاه بود، چندی پس از تاجگذاری رضا خان به عنوان شاه ايران در سال 1304، به عنوان وليعهد ايران منصوب شد.

او که تحصيلکرده سوئيس بود، در شهريور 1320 پس از تبعيد پدرش، رضاخان، موسس حکومت پهلوی، در سن 22 سالگی جايگزين او شد و به عنوان آخرين شاه ايران 37 سال در راس حکومت اين کشور قرار داشت.

محمدرضا پهلوی سه بار ازدواج کرد. نخست در سال 1318 با فوزيه خواهر ملک فاروق، پادشاه مصر ازدواج کرد که حاصل اين ازدواج دختری به نام شهناز بود. اين ازدواج پس از چندی به جدايی انجاميد.

دومين ازدواج شاه با ثريا اسفندياری بختياری بود که از مادری آلمانی و پدری از خوانين بختياری به دنيا آمده بود. اين ازدواج نيز به دليل اينکه ثريا نتوانست فرزندی برای شاه بياورد سرانجامی نداشت.

محمدرضا پهلوی چهل ساله بود و هنوز فرزند پسری نداشت که بتواند به جانشينی خود برگزيند. طبق قانون اساسی ايران اگر شاه فوت می کرد يکی از برادران او به سلطنت می رسيد.

محمدرضا پهلوی در کنار فرح ديبا و فرزندانشان رضا، عليرضا و ليلا

سومين و آخرين همسر محمدرضا پهلوی، فرح ديبا بود که حدود بيست سال از شاه کوچکتر بود. اين تحصيل کرده رشته معماری در فرانسه، در سال 1338 به ازدواج شاه ايران در آمد. يک سال بعد رضا، نخستين فرزند پسر محمدرضا پهلوی به دنيا آمد. فرح ديبا سه فرزند ديگر با نامهای فرحناز، عليرضا و ليلا به دنيا آورد؛ که ليلا کوچکترين فرزند آنها در سال 1380 در سن 31 سالگی در لندن خودکشی کرد.

نخستين جرقه های انقلاب ايران در دی ماه 1356 زده شد زمانی که انتشار مقاله ای در روزنامه اطلاعات که نام مستعار"رشيدی مطلق" را بر خود داشت، خشم عده ای را برانگيخت. روز 19 دی 1356 مردم قم در اعتراض به انتشار اين مقاله که آن را نسبت به آيت الله خمينی توهين آميز قلمداد می کردند، به خيابانها ريختند که اين مخالفت با دخالت ارتش سرکوب شد.

چهل روز بعد، در روز 29 بهمن، مردم تبريز به پاسداشت قربانيان تظاهرات قم دست به تظاهرات زدند که اين بار نيز دخالت ارتش اين تظاهرات را خاموش کرد. اين تظاهرات ها و مخالفتهای ديگر در نقاط مختلف ايران به تدريج پايه رژيم پهلوی را سست کرد.

شاه از اين هنگام تا تبعيدش به خارج از کشور، چندين بار نخست وزيرانش را تغيير داد اما هيچکدام نتوانستند شعله های خشم مردم را فروبنشانند. جمشيد آموزگار، جعفر شريف امامی، غلامرضا ازهاری و شاپور بختيار در عرض يکسال و نيم، يک يک جايگزين ديگری شدند ولی هيچکدام نتوانستند راهی برای بازگرداندن آرامش چاره کنند.

اوج نا آرامی های روزهای پرتلاطم پيش از انقلاب به روز 17 شهريور 1357 بازمی گردد، زمانی که مخالفتهای ضد رژيم به اوج رسيده بود و شاه و اطرافيانش تنها راه خاموش کردن اعتراض مردم را گشودن آتش بر روی مخالفان دانستند.

شاه و فرح در روزهای تبعيد

محمدرضا پهلوی از اين زمان تا ترک ايران تنها کمی بيش از چهار ماه عملا حکومت بر کشور را در اختيار داشت.

کودتای 28 مرداد 1332، انقلاب سفيد شاه و مردم، اصلاحات ارضی، تشکيل سازمان اطلاعات و امنيت کشور (ساواک)، بازداشت و تبعيد آيت الله خمينی و تشکيل حزب منفرد رستاخيز از جمله مهمترين اتفاقات دوران محمدرضا پهلوی بود که هر کدام تاثير بسزايی در تاريخ سياسی معاصر ايران برجای گذاشت.

نخستين توقف محمدرضا پهلوی در دوران تبعيد 5/1 ساله اش مصر بود. سفر های پی در پی و کوتاه مدت شاه و خانواده اش به مراکش، باهاماس، مکزيک، ايالات متحده و پاناما با مرگ او در قاهره پايان يافت.

شاه از مدتی پيش از انقلاب گرفتار بيماری سرطان غدد لنفاوی بود. قوای او بر اثر شدت يافتن اين بيماری به شدت تحليل يافته بود. از شاه سابق ايران در زمان مرگ جز پوست و استخوانی باقی نمانده بود. محمدرضا پهلوی نهايتا در روز 27 ژوئيه 1980 (5 مرداد 1359) در بيمارستانی در قاهره در گذشت و در همان شهر دفن شد.

 
 
مطالب مرتبط
 
 
اخبار روز
 
 
اين صفحه را برای دوستان خود بفرستيد صفحه بدون عکس
 
 
   
 
BBC Copyright Logo بالا ^^
 
  صفحه نخست|جهان|ايران |افغانستان |تاجيکستان |ورزش |دانش و فن |اقتصاد و بازرگانی |فرهنگ و هنر |ویدیو
روز هفتم |نگاه ژرف |صدای شما |آموزش انگليسی
 
  BBC News >>|BBC Sport >>|BBC Weather >>|BBC World Service >>|BBC Languages >>
 
  راهنما | تماس با ما | اخبار و اطلاعات به زبانهای ديگر | نحوه استفاده از اطلاعات شخصی کاربران