http://www.bbcpersian.com

15:02 گرينويچ - دوشنبه 01 اوت 2005

پارسا پیلتن

خاتمی: هر آن انتظار داشتم بگويند وزير تو احضار شده است

محمد خاتمی، پنجمين رييس جمهور ايران، در مراسم وداع خود با هنرمندان و فعالان جامعه مدنی اعلام کرد با وجود هشت سال اصلاح طلبی در ايران و ارايه ايده گفتگوی تمدنها، خود را قهرمان نمی داند، بلکه خدمتگزاری بوده که آماج حملات "متحجران" در جمهوری اسلامی قرار گرفته است.

وی در آيينی که به نشانه علاقه حضار به ادامه يافتن جنبش اصلاحات در ايران "سلام خاتمی" نامگذاری شده بود، قهرمان پرستی را زاييده حکومتی استبدادی دانست که در آن، مردم در غياب نهادهای مدنی، برای مبارزه با خودکامگان اميد خود را به يک فرد می بندند، مساله ای که می تواند آفت اصلاحات باشد.

آقای خاتمی گفت: "در چنين جوامعی انسان در انتظار قهرمان است و شکستها و پيروزيهايش را در وجود يک نفر می بيند و با يک شکست، همه چيز را از دست رفته می پندارد و نااميد می شود."

پنجمين رييس جمهور ايران سپس به ارزيابی نقاط قوت و ضعف همراهان اصلاح طلب خود پرداخت که در کنار عدالت اجتماعی خواستار آزادی بودند ولی "در اين رهگذر مشکلات اقتصادی مردم ايران را فراموش کردند".

وی گفت: "برخی از طرفداران اصلاحات ما، دچار شعارزدگی مفرط شدند و اولويتها را درک نکردند. آنها به روح قهرمان پرستی دامن زدند و مطالبات را بدون در نظر گرفتن اولويتها بالا بردند."

کابوس سفرهای خارجی

با اين حال، آقای خاتمی از اصلاح طلبان بخاطر به جان خريدن خطر زندان و سرکوب تقدير کرد و گفت: "هيچ يک از مديران (دولتم) نبودند که تا دم در زندان پيش نروند و بسياری کارهای عظيمی صورت گرفت که پرونده سازيهايی برای آن انجام شد و من هر آن انتظار داشتم که بيايند و بگويند وزير تو احضار شده و فلان مدير تو زندانی شده است."

وی افزود که مخالفان دولتش منتظر بودند تا او به سفر خارجی برود و سپس ضربه ای تازه وارد آورند. آقای خاتمی گفت: "هيچ وقت نبود که به سفری بروم و با حادثه ای روبرو نشوم که همه اعصابم را در خارج از کشور بهم نزند و به جای اين که من از مصالح عالی کشور دفاع کنم، ناچار بودم اين مسايل را توضيح دهم."

در ژانويه ۲۰۰۴ در آستانه سفر آقای خاتمی به سوئيس شورای نگهبان صلاحيت شمار زيادی از نمايندگان اصلاح طلب مجلس ششم را که قصد شرکت در انتخابات فوريه را داشتند، رد کرد و رييس جمهوری ايران در سفرش ناگزير شد به سوالات زيادی در اين باره پاسخ دهد.

حکم ننگين

رييس جمهور ايران در ادامه سخنانش به "حکم ننگين" ارتداد برای هاشم آغاجری، استاد دانشگاه، به دليل سخنرانی انتقادی اش در همدان در ماه اوت ۲۰۰۲ اعتراض کرد و گفت: "برای اولين بار در دوران اصلاحات، با وجود افتخاری که جمهوری اسلامی داشت و در زمان امام (آيت الله خمينی) نيز وجود داشت که هيچ کس را بخاطر اعتقادش مورد اتهام قرار نمی دادند، يک انسان مسلمان، عاقل، دانشمند، متعهد و معتقد را به اتهام ارتداد به اعدام محکوم کردند."

آقای آغاجری در سخنرانی خود نسبت به شيوه تقليد مذهبی انتقاداتی را مطرح کرده بود و درست يک سال پيش بعد از مداخله آيت الله علی خامنه ای، رهبر جمهوری اسلامی، با پرداخت وثيقه ۹۰ هزار دلاری از زندان آزاد شد. در مارس ۲۰۰۵ نيز دادگاه اعلام کرد که اين استاد ۴۷ ساله می تواند به تدريس در دانشگاه ادامه دهد. وی يک پای خود را در جنگ عراق عليه ايران از دست داده است.

آقای خاتمی که يکی از مروجان انديشه مردم سالاری دينی در ايران بوده، در ادامه سخنرانی خود تاکيد کرد که قدرت ريشه آسمانی ندارد، سخنانی که با اعتقاد حاميان اصل ولايت فقيه تعارض دارد.

ترويج ترور

آقای خاتمی سپس به نقد ديدگاه حاميان اسلام پيکارجو و تندرو که "می خواهند انقلاب را تحريف کنند"، پرداخت و اعلام کرد: "آنها اسلامی را می‌خواستند که آزادی را ولنگاری می‌دانست. اسلامی را می‌خواستند که مردم‌سالاری را شرک می‌دانست و مخالف را معاند و معاند را برانداز و برای نابودی آن برانداز هر عملی را مجاز می‌دانست. آنها اسلامی را می‌شناختند که تحمل و مدارا را ضد دين می‌دانست و با تحريک احساسات دينداران و تئوريزه کردن خشونت و ترور، جوانان متدين و ديندار را به اعمال خشونت در جامعه ترغيب می‌کرد."

يکی از حضار اين جلسه سعيد حجاريان، نظريه پرداز جنبش اصلاحات، بود که در سال ۲۰۰۰ ترور شد و هر چند جان سالم به در برد، اما هنوز سلامت کاملش را بازنيافته است.

علاوه بر آقای حجاريان، عبدالله نوری، وزير کشور و عطاء الله مهاجرانی، وزير فرهنگ و ارشاد دولت اول آقای خاتمی نيز در نماز جمعه مورد ضرب و شتم نيروهای تندرو قرار گرفتند. آقای نوری سپس به زندان افتاد و در اکتبر ۲۰۰۲ بعد از فوت برادرش در سانحه رانندگی با عفو آيت الله خامنه ای آزاد شد. آقای نوری از آن زمان انزوا اختيار کرده است.

در کنار اين اصلاح طلبان، چند روشنفکر ناراضی و شماری از مردم عادی از جمله در شهر کرمان در دوران رياست جمهوری آقای خاتمی قربانی ترورهايی شدند که گفته می شد حکم شرعی آن را روحانيان تندرو صادر کرده بودند.

واپسين نفسهای افراطگرايان

رييس جمهور ايران با پيش بينی زوال نهايی پيروان خشونت و افراطگرايی در ايران گفت: "هر مکتبی که در حال انزواست، به خشونت متوسل می شود و نفس اين تفکر (اسلام تندرو) نيز به شماره افتاده است و در جهان نيز نفس اين اسلام به شماره افتاده است."

خبرگزاری دانشجويان ايران، ايسنا، گزارش داده است که وقتی آقای خاتمی در سخنانش در مراسم "سلام خاتمی" خشونت ورزی اسلامگرايان تندرو در ايران را تقبيح می کرد، گروهی شعار دادند: "مرگ بر اسلام طالبانی" که پاسخ شنيدند: "فعلا از مرگ نگوييد."

آقای خاتمی همچنين گفت که جناح تندرو حکومت ايران حتی سانسورچی دولتش را "به دليل اين که خوب سانسور نمی کرده"، اخراج کرده است.

وی به محافظه کاران که در دوره هشت ساله رياست جمهوری وی صدها روزنامه، نشريه، وب سايت و وبلاگ را به دليل ترويج مردم سالاری توقيف و فيلتر کردند، توصيه کرد که از اين کار بيهوده در عصر اينترنت دست بردارند.

آقای خاتمی با اشاره به اين که دولتش سانسور کتاب و فيلم را به حداقل رساند و ضابطه مند کرد، گفت: "در ايران سانسور هست. در جهان نيز سانسور هست. گرچه معتقدم با گسترش ارتباطات و اينترنت سانسورگران آب در هاون می کوبند و تقريبا سانسور مهار شده است، اما با همين سانسور نيز برای اهل فکر مشکلاتی ايجاد می شود."

در دوران رياست جمهوری آقای خاتمی نيروهای تندرو چندين بار به کتابفروشی ها و سينماها حمله کردند و برخی را آتش زدند. آنها عقيده داشتند آثار عرضه شده در اين مراکز با شعارهای انقلاب ۱۹۷۹ تضاد دارد.