BBCPersian.com
  •    راهنما
تاجيکستان
پشتو
عربی
آذری
روسی
اردو
 
به روز شده: 17:45 گرينويچ - سه شنبه 27 سپتامبر 2005
 
اين صفحه را برای دوستان خود بفرستيد صفحه بدون عکس
از آغاز جنگ ايران و عراق 25 سال گذشت
 
جنگ ايران و عراق

22 سپتامبر امسال (31 شهريور)، بيست و پنجمين سالگرد آغاز جنگ هشت ساله ايران و عراق است. به همين مناسبت مجموعه ای تهيه کرده ايم که ابعاد مختلف تاثير و نقش اين جنگ را در حوزه های گوناگون سياسی، اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و هنری بررسی می کند.

فهرست مطالب

از آغاز تا پايان: نگاهی به تاريخچه هشت سال جنگ ايران و عراق

مهراد واعظی نژاد

در زمان حمله عراق به ايران، فضای داخلی کشور هنوز از التهاب انقلاب بيرون نيامده بود. نيروهای سياسی تثبيت نشده بودند و اختلاف های ايدئولوژيک حتی درون خود نيروهای مذهبی مشکل ساز بود.

بی ترديد نقطه اوج پيروزی های ايران در جنگ با عراق آزادسازی خرمشهر بود. در فاصله ماه های آذر ۱۳۶۰ و ارديبهشت ۱۳۶۱، نيروی نظامی ايران با حمله های متعدد، بخش بسيار بزرگی از مناطق اشغال شده را از نيروهای عراقی باز پس گرفت.

نگاهی به قطعنامه 598 شورای امنيت و پيامدهای سياسی پس از آتش بس

مهراد واعظی نژاد

شهريور ماه ۱۳۶۷، درست هشت سال پس از اولين حمله عراق به ايران، جنگ ديگر تمام شده بود. با اين حال، مسايل حل نشده بسياری در حاشيه جنگ دو کشور وجود داشت که پاره ای از آن ها تا به امروز باقی است. نوشتار زير نگاهی است به اين مسايل و شيوه طرح آن ها در قطعنامه بحث برانگيز ۵۹۸.

از زمان پذيرش قطعنامه ۵۹۸، بيش از چهار سال طول کشيد تا کمترين خواسته دولت ايران – تعيين مقصر در جنگ – تا حدودی برآورده شود.

مراسم سالگرد آغاز جنگ ايران و عراق در هر دو کشور برگزار شد

به مناسبت فرا رسيدن بيست و پنجمين سالگرد آغاز جنگ ايران و عراق در هر دو کشور مراسمی برگزار شده است.

در ايران امسال نيز مانند سال های گذشته مراسم سالگرد آغاز جنگ هشت ساله ايران و عراق، که دفاع مقدس نيز خوانده می شود، شامل رژه واحدهای نمونه نيروهای مسلح از برابر رييس جمهوری و با حضور مقامات ارشد نظامی و وابستگان نظامی سفارتخانه های خارجی در تهران سخنرانی رييس جمهوری در اين مراسم بود.

توان و تاکتيکهای نظامی ايران و عراق در جنگ هشت ساله

احمد رسولی

عراق حمله خود به ايران را در ۳۱ شهريور از سه جبهه آغاز کرد. در جبهه شمالی سپاه اول عراق متشکل از دو لشکر قصد داشت با تصرف کردستان و حمله به آذربايجان غربی مقدمات تجزيه کردستان ايران را فراهم کند

يکی از اهداف عمده صدام از اين تجاوز تصرف ساحل شرقی اروندرود و دستيابی به بخشی از خوزستان بود، چرا که بدين ترتيب عراق از بزرگترين نقيصه جغرافيايی اش يعنی نداشتن سواحل عريض و بزرگ رهايی می يافت.

جنگ ۸ ساله ايران و عراق و تاثير آن بر سياست داخلی جمهوری اسلامی

احمد زيدآبادی

جنگ بين ايران و عراق هنگامی آغاز شد که نظام سياسی نو پای ايران هنوز از ثبات لازم برخوردار نبود و گروههای مختلف سياسی برای کسب هر چه بيشتر قدرت با يکديگر در رقابت و ستيز بودند.

با شروع جنگ گمان می‌رفت که رقابت‌های ستيزه جويانه‌ گروههای سياسی تبديل به ائتلافی ملی برای مقابله با حمله ارتش عراق به خاک ايران شود و به خصومت‌ها پايان دهد. اما جنگ نه فقط سبب چنين وحدت و انسجامی نشد، بلکه شدت درگيری گروههای سياسی را بيشتر کرد.

تأثير جنگ ايران و عراق بر سياست خارجی جمهوری اسلامی

احمد زيدآبادی

در طول جنگ، آمريکا رسماً طرف هيچکدام از طرفين متخاصم را نگرفت اما بنا به برخی گزارشها، هر گاه يکی از دو طرف منازعه روند جنگ را به سود خود تغيير می ‌داد آمريکا با کمک پنهان اطلاعاتی به طرف مقابل، تعادل را بين آنها برقرار می ‌کرد.

اين در حالی بود که رهبران جمهوری اسلامی برای توجيه ادامه جنگ، دولت صدام حسين را عامل آمريکا و اسرائيل معرفی می ‌کردند و از رژيم صدام حسين به عنوان "رژيم بعثی - صهيونيستی عراق" نام می ‌بردند.

تأثيرات منطقه ای جنگ ايران و عراق

احمد زيدآبادی

آغاز جنگ بين ايران و عراق به ايالات متحده فرصت داد تا در سايه درگيری نظامی دو کشور مخالف خود در منطقه به برنامه ‌ريزی برای ترتيبات امنيتی مورد نظر خود در خليج فارس مبادرت کند.

ترتيبات مورد نظر آمريکا، تشويق متحدان عرب خود در حاشيه جنوبی خليج فارس بود تا زير چتر مشترکی گردهم آيند و با تشکيل شورای همکاری خليج (فارس) بلوک واحدی را که از حمايت امنيتی آمريکا برخوردار بود، تشکيل دهند.


نقش سازمان ملل در جنگ ايران و عراق

صادق صبا

جنگ هشت ساله ايران و عراق سرانجام در ژوئيه 1988 با پذيرش قطعنامه 598 شورای امنيت سازمان ملل از سوی جمهوری اسلامی به پايان رسيد.

در طول جنگ، شورای امنيت قطعنامه های متعددی صادر کرد ولی در هيچ يک از آنها متجاوز اصلی معرفی نشد و اين موضوع مقامات جمهوری اسلامی را شديدا آزار می داد.

حملات شيميايی؛ تاريک ترين دوران جنگ ايران و عراق

پيمان مويدی

در طول جنگ ۸ ساله ايران و عراق، اتهامات مربوط به استفاده از سلاحهای شيميايی به کرات از سوی هر دو طرف درگير در جنگ، به طرف مقابل وارد شد. البته، استفاده از سلاحهای شيميايی توسط عراق، از سوی مجامع بين المللی تاييد شد و سازمان ملل نيز بارها خواستار توقف استفاده از سلاحهای شيميايی شد.

سلاحهای شيميايی در دوره جنگ ايران و عراق، به لحاظ روانی نيز تاثير زيادی داشت. زمانی که بمباران و موشکباران شهرها شدت می گرفت، ترس از احتمال حملات شيميايی، تاثيرات روانی شديدی بر شهروندان غيرنظامی می گذاشت.

نقش زنان در جنگ و نام آنان بر کوچه و خيابان

مهدی افروزمنش

نامگذاری معابر به نام کشته ‌شدگان جنگ و انقلاب از نخستين ‌روزهای روی کار آمدن حکومت جمهوری اسلامی در ايران و با هدف ارجگذاری به آنان و خانواده‌هايشان آغاز شد.

اين نامگذاريها که قبل از آغاز جنگ در سال 1359 به کشته‌ شدگان انقلاب اسلامی و بعضاً مسئولان ترور شده در روز‌های آغازين استقرار جمهوری اسلامی اختصاص داشت با آغاز جنگ رشد چشمگيری پيدا کرد، آن چنان که در طول سالهای جنگ کميسيونهای نامگذاری شهرداری‌ در زمره پرکارترين زيرمجموعه‌های شهرداريها درسراسرکشور درآمدند.

دانش آموزان ایرانی و سالهای جنگ هشت ساله

کاوه اميدوار

جنگ، تحصيل دانش آموزان را دگرگون کرد. گروهی پذيرای دانش آموزان جنگزده بودند، عده ای خود به جبهه می رفتند و گروهی از فرارسيدن دوره سربازی و به تبعش اعزام به جبهه هراس داشتند.

اسامی مدارس به نام دانش آموزان جان باخته با واژه "شهيد..." نامگذاری می شد. آن هشت سال برای دانش آموزان ايرانی ويژه بود، ولی همه اميدوارند آن سالها تکرار نشود.

رزمندگان از جنگ بريده و بسيجی های جبهه نديده

محمد رهبر

راهکار حکومت برای جلوگيری از اينکه رزمندگان از جنگ برگشته دچار سرشکستگی‌ ای نشوند که آنها را از تمام آرمانهايی که هشت سال برايش جنگيده بودند بيزار کند، دادن امتياز به آنان بود که معروفترين اين امتيازات، در نظر گرفتن سهميه ‌ای برای رزمندگان در دانشگاهها بود.

از امتيازات ديگری که به رزمندگان در اواسط دهه هفتاد خورشيدی داده شد امتياز تأسيس ويدئوکلوپ بود.

اقتصاد ايران در جنگ هشت ساله با عراق

کاوه اميدوار

با گذشت ۱۷ سال از پايان جنگ هشت ساله ايران و عراق که صدها هزار کشته و مجروح بر جای گذاشت و اقتصاد ايران را فلج کرد، هنوز گزارش کامل و مستندی در باره هزينه ها و خسارات اين جنگ در ايران منتشر نشده است.

نبود فضای رقابتی، بهره وری پايين اقتصادی، سيستم ناکارآمد اداری، دخالت بيش از حد دولت در اقتصاد، بی ثباتی ناشی از درگيری های داخلی و جنگ با عراق از مشکلات اقتصادی دهه اول انقلاب و دوره جنگ به شمار می آيد.

ضربه کوپن به اقتصاد ايران بعد از جنگ

روزبه مهرزاد

با سقوط بندر خرمشهر پس از هجوم سال ۱۹۸۱ ارتش عراق جرقه اجرای فراگير طرح کوپنيسم در اقتصاد ايران زده شد.

با گذشت ۱۷ سال از پايان جنگ هشت ساله ايران و عراق، پرداخت يارانه يا سوبسيد از طريق کوپن همچنان در مورد برخی از کالاها و اقلام خوراکی اجرا می شود و دولت های جمهوری اسلامی همچنان در پايان دادن به معضلات اقتصادی-اجتماعی ناشی از اجرای اين طرح با چالش های جدی روبرو هستند.

جنگ به روايت تصوير



جنگ، مذهب، سينما؛ نگاهی به سينمای جنگی ايران

هوشمند هنرکار

سينمای جنگی ايران، هم پا و همزمان با جنگ ايران و عراق شکل گرفت؛ اما رشد و پرورش و بلوغ آن تا سالها، حتی پس از جنگ، به درازا کشيد: از تصاوير خام و ناموزون و ناشيانه در گزارشهای تصويری، از تجربيات قالبی و بی هويت و تقليدی در سينمای داستانگو، تا آثار شايسته و صاحب هويت، تا پديد آمدن مؤلفه های ويژه نوع سينمای جنگ ايران؛ سينمای دفاع مقدس.

سينمای دفاع مقدس، به مرور ايام، نشانه ها و مؤلفه هايی ويژه می يابد؛ غالب اين عناصر در آثار شاخص اين سينما تکرار می شود و اين شباهتها، گونه(ژانر) ويژه ای را در سينمای ايران رقم می زند که به سينمای "دفاع مقدس" شهره است.

گفتگو با جمال شورجه درباره سينمای جنگ ايران

جمال شورجه از فيلمسازان شاخص "سينمای دفاع مقدس" است. تقريباً از آغاز جنگ ايران و عراق، حضور داشته و روی مضمون جنگ فعاليت کرده است. آثار فراوانی از او در قالب فيلمهای کوتاه، بلند و مجموعه تلويزيونی به جا مانده که غالبا در گونه دفاع مقدس پرداخته شده است.

از جمله آثار سينمايی او می توان به روزنه، عمليات کرکوک، حماسه مجنون، دايره سرخ و خلبان اشاره کرد. به مناسبت بيست و پنجمين سالگرد آغاز جنگ ايران و عراق، با او به گفتگو نشستيم.

گفتگو با عزيزالله حميدنژاد درباره سينمای جنگ ايران

عزيزالله حميدنژاد، سازنده چندين اثر قابل توجه در زمينه جنگ و "سينمای دفاع مقدس" است. از جمله آثار بلند سينمايی او می توان به هور در آتش، ستارگان خاک، قله دنيا و اشک سرما اشاره کرد

به رغم تعداد کم ساخته هايش، فيلمهای او همواره از دستاوردهای شاخص اين گونه محسوب شده است. اولين بار با فيلم کوتاه زندگی در ارتفاعات توجه کارشناسان را به خود جلب کرد، و پس از آن آثارش همواره مورد عنايت مخاطبان و منتقدان قرار گرفته است.

نگاهی به تئاتر جنگ و شکل گيری 'تئاتر دفاع مقدس'

جواد اعرابی

بر خلاف سينما و ادبيات، تئاتر در زمينه جنگ موفقيتی کسب نکرد. اين موضوع به جايگاه نمايش و تئاتر درايران بازمی گردد. گونه های نمايشی در ايران مانند تعزيه، کوسه برنشين، پرده خوانی و... سابقه طولانی در تاريخ ايران دارند ولی جملگی نمايش های موقتی بودند که به ضرورت در ايامی کوتاه در سال اجرا می شده اند.

تا پايان جنگ در تابستان ۱۳۶۷ حدود ۲۱ نمايش تلويزيونی با موضوع جنگ ايران و عراق توليد شد که سازندگان بسياری از آنان در حال حاضر از هنرمندان معروف ايران هستند. مانند بهزاد فراهانی، حميد مظفری، محسن مخملباف، حسين پناهی، جعفر پناهی، احمد رضا درويش، اسماعيل خلج، هادی مرزبان ، حسين فرخی و...

داستان جنگ 25 ساله می شود: نگاهی به آثاری از ادبيات داستانی جنگ

سيما رفيعی

دگرگون شدن زندگی بر اثر جنگ، عرصه ادبيات را هم دگرگون کرد. و جنگ و تبعات آن به مثابه جدی ترين مسيله پيش رو به آثار نويسندگان راه يافت.

گرچه آمار دقيقی در مورد تعداد آثار داستانی جنگ وجود ندارد. اما آمارهای تقريبی حاکی از آن است که تا سال ۱۳۸۰ متجارز از ۲۰۰۰ عنوان داستان کوتاه و حدود ۸۰ رمان و داستان بلند در اين زمينه منتشر شده است.

هشت سال جنگ ايران و عراق: کتاب و نشر

ابوالحسن مختاباد

جدا از برخی حرکتهای شخصی و خاطره نگاريهای انفرادی، نخستين حرکت تيمی برای ثبت خاطرات جنگ به سالهای ابتدايی دهه شصت بازمی گردد.

در اين سالها مسئولان سپاه پاسداران عده ای را به نام راويان جنگ به جبهه ها فرستادند. راويان کسانی بودند که نقش يک ضبط صوت زنده را ايفا می کردند و مامور بودند که هر جايی که فرماندهان جنگ حضور دارند، باشند و از تمامی اتفاقات دور و برشان گزارش تهيه کنند.

نگاهی گذرا به موسيقی جنگ

ابوالحسن نجوا

اگرچه پيش از شروع جنگ ايران و عراق و در دوره انقلاب ايران برخی سرودهايی که ساخته شد از ماهيتی حماسی و رزمی برخوردار بود، اما عمده سرودها و آنچه از آن به عنوان موسيقی جنگ بايد ياد کنيم در اين دوره شکل گرفت.

ساختار موسيقايی عمده اين سرودها نيز از ارکستر های نظامی تبعيت می کرد. استفاده از سازهای بادی و برنجی که روحيه حماسی در آنها بروز و ظهور داشت و نيز اشعاری در دفاع از وطن و کوبيدن دشمن از جمله ويژگيهای اين آثار به شمار می رود.

جنگ ايران و عراق: پس از 25 سال

راجر هاردی

حمله عراق به ايران در ۲۲ سپتامبر ۱۹۸۰، به يک جنگ تلخ هشت ساله انجاميد که موجب بی ثباتی منطقه و ويرانی هر دو کشورشد.

صدام حسين رهبر وقت عراق، يکی از دلايل حمله به ايران را ادعاهای ارضی بر سر اروند رود (شط العرب) دانست که يک راه آبی است که بخشی از مرز دو کشور را تشکيل می دهد.

جنگ و خاطرات جنگ در صفحه صدای شما

مجموعه ای از خاطرات رزمندگان ايرانی و عراقی و بازماندگان قربانيان جنگ، همراه با نظرات شما درباره جنگ ايران و عراق.




 
 
66جنگ به روايت تصوير
گزيده ای از عکسهای کاوه گلستان از جنگ ايران و عراق - مجموعه يک
 
 
66جنگ به روايت تصوير
گزيده ای از عکسهای کاوه گلستان از جنگ ايران و عراق - مجموعه دو
 
 
66جنگ به روايت تصوير
گزيده ای از عکسهای کاوه کاظمی از جنگ ايران و عراق
 
 
66جنگ به روايت تصوير
گزيده ای از عکسهای کامران جبرئيلی از جنگ ايران و عراق
 
 
66جنگ و تبليغات
گزيده ای از پوسترهای تبليغاتی جنگ ايران وعراق
 
 
سايت های مرتبط
 
بی بی سی مسئول محتوای سايت های ديگر نيست
 
اخبار روز
 
 
اين صفحه را برای دوستان خود بفرستيد صفحه بدون عکس
 
 
   
 
BBC Copyright Logo بالا ^^
 
  صفحه نخست|جهان|ايران |افغانستان |تاجيکستان |ورزش |دانش و فن |اقتصاد و بازرگانی |فرهنگ و هنر |ویدیو
روز هفتم |نگاه ژرف |صدای شما |آموزش انگليسی
 
  BBC News >>|BBC Sport >>|BBC Weather >>|BBC World Service >>|BBC Languages >>
 
  راهنما | تماس با ما | اخبار و اطلاعات به زبانهای ديگر | نحوه استفاده از اطلاعات شخصی کاربران