http://www.bbcpersian.com

09:22 گرينويچ - پنج شنبه 15 ژوئن 2006

آمادگی ايران برای همکاری بيشتر با گروه شانگهای

محمود احمدی نژاد، رييس جمهوری ايران، آمادگی جمهوری اسلامی را برای گسترش همکاری با کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای اعلام داشته و رييس جمهوری روسيه بر حق ايران در برخورداری از فناوری هسته ای تاکيد نهاده است.

به گزارش خبرگزاری دولتی ايران - ايرنا - آقای احمدی نژاد که در اجلاس رهبران کشورهای عضو و ناظر سازمان همکاری شانگهای در شهر شانگهای، چين، شرکت دارد در سخنانی در اين اجلاس گفت که "جمهوری اسلامی ايران با توجه به جايگاه ژئوپلتيک و ژئواکونوميک خود در منطقه و با تکيه به ظرفيت ها و امکانات سياسی و اقتصادی، آمادگی خود برای گسترش همکاری با کشورهای عضو را اعلام می کند."

ششمين اجلاس سران کشورهای عضو سازمان شانگهای با شرکت رييسان جمهوری و مقامات ارشد ايران، افغانستان، پاکستان، مغولستان و هند - به عنوان کشورهای ناظر - روز پنجشنبه، 15 ژوئن، کار خود را آغاز کرد.

رييس جمهوری ايران ايجاد مناطق آزاد تجاری و سرمايه گذاری مشترک کشورهای عضو را توصيه کرد و اجرای طرح هايی در زمينه های حمل و نقل و ترانزيت کالا را مفيد دانست.

وی پيشنهاد کرد که وزيران انرژی کشورهای شرکت کننده در اجلاس شانگهای برای بررسی امکانات همکاری در اکتشاف و استخراج و بهره برداری مشترک از منابع انرژی خود تشکيل جلسه دهند و گفت ايران آماده ميزبانی چنين اجلاسی است.

آقای احمدی نژاد همکاری در زمينه مبارزه با مواد مخدر را نيز از جمله زمينه های مساعد برای همکاری کشورهای عضو دانست.

رييس جمهوری روسيه ضمن شناسايی حق تمامی کشورها از جمله ايران در استفاده از انرژی هسته ای تاکيد کرده است که چنين برنامه هايی بايد به گونه ای باشد که باعث نگرانی جامعه جهانی نشود

رييس جمهوری ايران در حاشيه اين اجلاس با ولاديمير پوتين، رييس جمهوری روسيه، ملاقات و گفتگو کرد.

ايرنا به نقل از شبکه اول تلويزيون دولتی روسيه گزارش کرده است که آقای پوتين در اين ملاقات گفت که هر کشوری از جمله ايران برای پيشبرد برنامه های هسته ای خود دارای حق است.

رييس جمهوری روسيه در عين حال گفت که اين برنامه ها بايد به گونه ای اجرا شود که نگرانی جامعه جهانی را در پی نداشته باشد.

به نظر می رسد اشاره آقای پوتين به برنامه های هسته ای جمهوری اسلامی و نگرانی کشورهای غربی در مورد بخشی از اين برنامه ها از جمله غنی سازی اورانيوم است.

ايران و سازمان همکاری شانگهای

سفر محمود احمدی نژاد به شانگهای در حالی صورت می گيرد که بحران ناشی از برنامه های هسته ای ايران فيصله نيافته و اين کشور هنوز به پيشنهاد مشترک کشورهای غربی، چين و روسيه - موسوم به گروه 1+5 - برای خاتمه دادن به اين مساله پاسخی نداده است.

تا کنون چين و روسيه، که اعضای اصلی سازمان همکاری شانگهای محسوب می شوند، با خواست غرب برای سختگيری بيشتر نسبت به ايران مخالفت ورزيده اند اما معلوم نيست در صورتی که ايران پيشنهاد 1+5 را نپذيرد واکنش اين دو کشور چه خواهد بود.
رهبران شش کشور عضو همراه با رييسان جمهوری ايران، پاکستان و افغانستان
روسای جمهوری ايران، افغانستان و پاکستان به عنوان ناظر در شانگهای حضور دارند

در حاليکه سازمان همکاری شانگهای عمدتا يک نهاد منطقه ای است و هدف های اصلی آن به شرايط جمهوری های شوروی سابق در آسيای ميانه ارتباط دارد، مساله هسته ای و موضعگيری دو کشور چين و روسيه در اين زمينه باعث شده است که رسانه های جمهوری اسلامی سفر آقای احمدی نژاد به شانگهای را با اهميت قلمداد کنند.

در عين حال، از قول سخنگوی وزارت خارجه چين گزارش شده است که مساله هسته ای ايران ارتباط مستقيمی با دستور کار اجلاس ندارد اما ناظران انتظار دارند اين موضوع در ملاقات های رييس جمهوری ايران و رهبران چين و روسيه مطرح شود.

ماه گذشته و در آستانه برگزاری جلسه وزيران خارجه کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای، ايرنا از قول نشريه چاينا ديلی، وابسته به حزب حاکم کمونيست در چين، گزارش کرد که ايران مايل است به عضويت سازمان همکاری های شانگهای پذيرفته شود.

در همان زمان، گزارش شد که اين درخواست مورد بررسی وزيران خارجه قرار نگرفته و دليل آن از قول يکی از وزيران خارجه شرکت کننده فقدان دستور العمل مشخصی برای پذيرش اعضای جديد عنوان شد هر چند گفته شده است که چين از پيوستن پاکستان به اين سازمان حمايت می کند و روسيه نيز مايل به عضويت هند است.

برخی از ناظران گفته اند که گرچه مقابله با گسترش نفوذ غرب، به خصوص آمريکا در منطقه آسيای ميانه از جمله هدف های اصلی سازمان همکاری شانگهای تلقی می شود اما احتمالا کشورهای عضو به نزديکی بيشتر با جمهوری اسلامی و مواضع شديدا ضد غربی آن تمايل چندانی ندارند.

سازمان همکاری شانگهای

سابقه پايه گذاری سازمان همکاری شانگهای به اجلاس سال 1996 سران کشورهای روسيه، چين، تاجيکستان، قزاقستان و قيرقستان در شانگهای باز می گردد که معاهده ای را برای "تعميق اعتماد نظامی در مرزهای منطقه" امضا و نهادی موسوم به گروه پنج را تاسيس کردند.

با قبول عضويت ازبکستان در سال 2001، اين گروه نام خود را به سازمان همکاری شانگهای تغيير داد.
رهبران عضو از راست به چپ: کريمف از ازبکستان، باقی اف از قرقيزستان، پوتين از روسيه، نظربايف از قزاقستان، هو از چين و رحمانف از تاجيکستان
رهبران شش کشور عضو تمايلی به درگير شدن در اختلاف ايران و غرب نشان نداده اند

در آن زمان، سياست خارجی ازبکستان متمايل به غرب بود اما از زمان سرکوب خونين تظاهرات ضد دولتی در انديجان، واقع در شرق آن کشور در ماه مه سال 2005 و انتقاد شديد کشورهای غربی، از جمله ايالات متحده، از اين اقدام، دولت ازبکستان از غرب فاصله گرفته است.

سازمان همکاری شانگهای هدف های خود را تقويت همکاری های امنيتی در آسيای ميانه از جمله در زمينه مبارزه با تروريسم، جنبش های جدايی طلبانه و افراطگرايی مذهبی اعلام داشته است و رييس جمهوری چين در سخنان افتتاحيه خود در اجلاس سال جاری سازمان، اين هدف ها را، همراه با تلاش برای مبارزه با قاچاق مواد مخدر، مورد تاکيد مجدد قرار داد.

سازمان همکاری شانگهای همچنين گسترش همکاری های اقتصادی و مبادلات فرهنگی بين کشورهای عضو را از جمله هدف های خود اعلام کرده است.

در سال 2004، کشور مغولستان به عنوان عضو ناظر سازمان پذيرفته شد و کشورهای پاکستان، هند و ايران نيز در سال بعد به عنوان اعضای ناظر سازمان قبول شدند.

بلاروس نيز خواستار آن بوده است که به عنوان عضو ناظر پذيرفته شود.

کشورهای عضو سازمان نسبت به حضور نظامی غرب، به خصوص ايالات متحده، در منطقه که به خصوص در پی حمله به افغانستان و تاسيس پايگاه های نظامی در کشورهای آسيای ميانه پر رنگتر شد، ابراز ناخرسندی کرده اند.

اجلاس سران کشورهای عضو در سال 2005 با صدور بيانيه ای از ايالات متحده خواست جدول زمانی مشخصی را برای برچيدن پايگاه های نظامی خود در آسيای ميانه تعيين کند.