http://www.bbcpersian.com

17:47 گرينويچ - يکشنبه 26 اوت 2007 - 04 شهریور 1386

احمد زيدآبادی
کارشناس مسائل سياسی ايران

فاصله گرفتن کروبی از جبهه دوم خرداد

مصاحبه مهدی کروبی، دبیر کل حزب اعتماد ملی، با خبرگزاری فارس که از رسانه‌ های وابسته به محافل محافظه ‌کاران محسوب می ‌شود، بازتاب وسیعی در مطبوعات و محافل سیاسی ایران داشته است.

آقای کروبی در مصاحبه خود، ضمن انکار موجودیتی به نام 'جبهه دوم خرداد' گفته است: "جبهه کجا بود؟ یک عده ورشکسته دور هم جمع شده ‌ایم و اسمش را گذاشته ‌ایم جبهه."

وی در عین حال، برخی از گروه های اصلاح طلب را به تندروی متهم کرده و گفته است: "من هیچ شبهه ندارم اگر دوباره پیروز شویم و یک مقدار جلو برویم، همان قضایا (تندروی‌ها) دوباره شروع خواهد شد."

آقای کروبی که در بین برخی از اصلاح طلبان ایرانی به عنوان 'شیخ اصلاحات' معروف شده است، تا کنون انتقادهای خود را از نیروهای اصلاح طلب به صورت سربسته مطرح می‌ کرد، اما اظهارات فوق در واقع نخستین انتقاد صریح و علنی وی از گروه های اصلاح طلب آن هم در گفتگو با یک رسانه جناح رقیب است.

سخنان مهدی کروبی که پیش از این ریاست مجلس ششم با اکثریت قاطع اصلاح طلبان را به عهده داشته است، بیشتر متوجه سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی و جبهه مشارکت ایران اسلامی است، همان دو گروهی که خود را اصلاح طلبان پیشرو می‌ نامند.

'تندروی' در برابر 'استحاله'

به نظر می‌ رسد آقای کروبی با 'تندرو' نامیدن سازمان مجاهدین انقلاب و جبهه مشارکت، عملا با نوع خط کشی ‌های سیاسی جناح محافظه کار در صحنه سیاست ایران همراه شده است هر چند که وی اصرار دارد فاصله خود را با محافظه کاران در سایر زمینه‌ ها همچنان حفظ کند.

این در حالی است که خبرنامه سازمان مجاهدین انقلاب که به نام عصر نو انتشار می ‌یابد، در آخرین شماره خود نسبت به "استحاله حرکت اصلاحی" و دل بستن بخشی از اصلاح طلبان به "بازی‌های پشت پرده" هشدار داده است.

هر چند که خبرنامه سازمان مجاهدین انقلاب پیش از مصاحبه آقای کروبی با خبرگزاری فارس منتشر شده است، اما تردیدی نمی ‌توان داشت که روی سخن آن با مهدی کروبی و حزب تحت رهبری اوست که تلاش می ‌کنند با معرفی خود به عنوان اصلاح طلبان میانه رو، از صافی نظارت استصوابی شورای نگهبان برای داوطلب شدن در انتخابات نمایندگی مجلس هشتم عبور کنند و نسبت به سرنوشت متحدان پیشین خود که اکنون آنها را تندرو می ‌دانند، بی ‌تفاوت بمانند.

مسلما اظهارات آقای کروبی در مصاحبه با خبرگزاری فارس، به خشم سازمان مجاهدین انقلاب و جبهه مشارکت از وی خواهد افزود، هر چند که به نظر می ‌رسد این دو گروه، به منظور دامن نزدن به نزاع سیاسی بین شاخه‌ های مختلف اصلاح طلبی، در پاسخ به آقای کروبی خویشتن ‌داری پیشه کنند.

ریاست جمهوری نهم؛ ریشه اختلاف؟

برخی از تحلیلگران، انتقاد آقای کروبی از سازمان مجاهدین انقلاب و جبهه مشارکت را به دلخوری‌ های شخصی وی از سران آن دو گروه در دوران حیات مجلس ششم و بخصوص انتخابات ریاست جمهوری دوره نهم نسبت می‌ دهند.

در مجلس ششم، دو گروه فوق علاقه چندانی به نشستن آقای کروبی بر کرسی ریاست مجلس نداشتند و در مجموع با اکراه به این مساله تن دادند. در انتخابات ریاست جمهوری نهم نیز جبهه مشارکت و سازمان مجاهدین انقلاب حاضر به حمایت از نامزدی آقای کروبی نشدند و مصطفی معین وزیر علوم دولت محمد خاتمی را به عنوان کاندیدای خاص خود معرفی کردند.

گفته می ‌شود یکی از دلایلی که سبب شد گروه های اصلاح طلب و حتی مجمع روحانیون مبارز به رهبری شخص آقای کروبی حاضر به حمایت از نامزدی وی در انتخابات ریاست جمهوری نشوند، باور قاطعانه به رای اندک آقای کروبی در سطح جامعه بود.

اما در میان ناباوری نخبگان سیاسی، آقای کروبی در انتخابات ریاست جمهوری نهم، بالاتر از آقای معین و تقریبا همطراز محمود احمدی نژاد قرار گرفت.

آقای کروبی خود معتقد است که آراء وی در دور نخست انتخابات ریاست جمهوری دوره نهم بیش از آراء آقای احمدی نژاد بوده است، اما "دستکاری" در آراء، سبب جابجایی آنها شده است.

به هر حال، پس از انتخابات ریاست جمهوری نهم، آقای کروبی که از عدم حمایت گروه های اصلاح طلب از نامزدی ‌اش در انتخابات به سختی رنجیده بود، از دبیر کلی مجمع روحانیون مبارز استعفاء داد و اقدام به تاسیس حزب اعتماد ملی کرد.

با این همه، فاصله گرفتن آقای کروبی از اصلاح طلبان را نمی ‌توان یکسره به حساب دلخوری ‌های شخصی گذاشت و به نظر می ‌رسد تفاوت خط مشی سیاسی وی با گروه هایی مانند سازمان مجاهدین انقلاب و جبهه مشارکت، در این زمینه موثر باشد.

اصلاح طلبان و 'سرنوشت محتوم'

آقای کروبی بر این باور است که "قهر" ‌از نظام سیاسی در هیچ شرایطی مفید نیست و اصلاح طلبان باید با پذیرش همه محدودیت‌ها، به هر میزانی که ممکن باشد، در نهادهای انتخابی سهیم شوند و تلاش کنند تا از طریق رایزنی با مقام‌ های ارشد نظام و نشان دادن نرمش در برابر آنها، به بهبود اوضاع در حد توان خود کمک کنند.

در مقابل، گروه هایی مانند سازمان مجاهدین انقلاب و جبهه مشارکت، حداقلی از فضای مساعد برای فعالیت‌های انتخاباتی را ضروری می‌دانند و برای "چانه زنی" با جناح مقابل و یا سران نظام، بر استفاده از شیوه‌های مسالمت‌ آمیز اعتراضی تاکید می ‌کنند.

این دو رویکرد سبب شده است که نظام سیاسی ایران، مجاهدین انقلاب و جبهه مشارکت را در گروه اصلاح طلبان تندرو جای دهد و مخالف حضور آنها در انتخابات مجلس باشد، اما با معتدل دانستن آقای کروبی و همفکرانش، با حضور آنان در انتخابات مخالفتی نکند.

در هر حال، چنین به نظر می ‌رسد که آقای کروبی در مصاحبه ‌اش با خبرگزاری فارس، جدایی خود را از سایر گروه های اصلاح طلب اعلام کرده است. این جدایی سبب خواهد شد که مجموعه اصلاح طلبان خواهان حضور در انتخابات مجلس، فهرست واحدی برای رقابت با محافظه کاران نداشته باشند.

شاید مهمتر از این، آقای کروبی پی برده است که سایر گروه های اصلاح طلب شانسی برای عبور نامزدهایشان از فیلتر نظارت شورای نگهبان ندارند و بنابراین او تلاش کرده است تا دیر نشده سرنوشت حزب خود را از آنان جدا کند.

جدایی و شکاف در جبهه اصلاح طلبان قاعدتا نمایی از بروز بحران در این جبهه است که با نزدیکتر شدن زمان انتخابات بیش از پیش چهره خواهد نمود. آیا اصلاح طلبان راهی برای عبور از این بحران خواهند یافت یا اینکه روند امور در ایران به صورتی محتوم، به زیان آنهاست؟