BBCPersian.com
  •    راهنما
تاجيکستان
پشتو
عربی
آذری
روسی
اردو
 
به روز شده: 14:06 گرينويچ - شنبه 08 مارس 2008 - 18 اسفند 1386
 
اين صفحه را برای دوستان خود بفرستيد   صفحه بدون عکس
قوانین مناقشه برانگیز ایران درباره زنان
 

 
 
زن ایرانی
ایران جزء نادر کشورهایی به ‌شمار می ‌آید که در آن از روزها و مناسبتهای مختلف به عنوان روز زن یاد شده: روز تولد فاطمه زهرا دختر پیامبر اسلام، سالروز کشف حجاب (روز آزادی زن)، روز تولد مادر شهبانوی سابق ایران (روز مادر)، سپندارمزدگان روز ملی ـ باستانی گرامیداشت زن و زمین و هشتم مارس روز جهانی پاسداشت حقوق زنان.

با وجود تنوع در نامگذاری روز زن، حقوق زنان در ایران یکی از جدی‌ ترین مباحث مورد انتقاد مدافعان حقوق بشر است.

مرجان سی ساله دانشجوی رشته گرافیک دانشگاه تهران با نامناسب خواندن وضعیت زنان در ایران ازاین تنوعها به عنوان مناسبتهای شکلی یاد می‌ کند: "ما در ایران روزهای گوناگونی را به اسم روز زن جشن می‌ گیریم اما از رعایت حقوق زنان خبری نیست، در واقع حکایت ما مصداق ضرب‌المثل آفتابه و لگن هفت دست، شام و نهار هیچی است".

نزدیکی هشتم مارس به ۲۴ اسفند، روز انتخابات هشتمین دوره مجلس شورای اسلامی از‌ سویی و سختگیریهای مسئولان برای برگزاری مراسم بزرگداشت این روز از سوی دیگر، بهانه ا‌ی شد برای نگاهی به قوانینی در ایران که همواره برای طیف‌ گسترده ‌ای از زنان این کشور مناقشه ‌‌‌برانگیز بوده است.

حجاب اجباری

مریم هیجده ساله در حالی که چادر مشکی تمام بدنش را پوشانده با گروهی از دوستانش در گوشه ‌ای از پارک اندیشه‌ تهران واقع در خیابان شریعتی مشغول درس‌ خواندن است، او با وجود آنکه از محجبه بودنش بسیار راضی به نظر می‌ رسد، قانون حجاب اجباری را غیرضروری می‌ داند: "به نظر من باید به خانمها این امکان را بدهند که حجابشان را براساس عقیده‌ شان و به طور آزادانه انتخاب کنند".

برای بسیاری، حجاب اجباری تنها قانونی برای پوشاندن بخشی از بدن یا موی سر نیست بلکه در واقع قانونی برای اعمال محدودیتهای بیشتر بر زنان است.

ندا ۳۲ ساله و فیلمساز مستند در حالی که زیر چشمی ماشین گشت ارشادی را که به آرامی از کنارش می‌ گذرد، زیر نظردارد، حجاب اجباری را قانونی برای حذف زن از جامعه قلمداد می کند: "اگر من این امکان را داشتم که یک قانون را از مجموعه قوانین کشوری حذف کنم آن قانون، حجاب اجباری بود چون پوشاندن مو یا بدن ظاهر این قانون است ولی در اصل این راهی برای زیر ذره بین قرار دادن و کنترل همه‌ جانبه رفتار زنان محسوب می‌ شود".

 مریم با وجود آنکه از محجبه بودنش بسیار راضی به نظر می‌ رسد می گوید باید به خانمها این امکان را بدهند که حجابشان را براساس عقیده‌ شان و به طور آزادانه انتخاب کنند"
 

با نگاهی که وحشت را بوضوح می ‌توان در آن دید ماشین گشت ارشاد را دنبال می ‌کند و با حالتی عصبی گوشه روسری اش را بین انگشتانش می‌ پیچاند و حرفهایش را این گونه ادامه می ‌دهد: "وقتی حجاب اجباری باشد یعنی تعدادی هم باید مأمور شوند تا به من (به عنوان زن) بگویند چی درست است و چی نادرست و این اهرمی گزینشی خواهد شد که افراد با سلیقه ‌ها و عقاید مختلف رفتار و خواست ما را کنترل کنند و درصورت عدم سازگاری‌، محدود یا حذفمان کنند، در واقع به نام ایجاد امنیت برای ما تولید نا امنی می‌کنند و مدام ما را از تصویر موهومی که از رنگ سفید و سبز با دو تا چراغ بزرگ که در شهر آرام می ‌چرخد و همه چیز را زیر نظر دارد (ماشین گشت ارشاد) در هراس می‌ گذارند".

سرپرستی کودکان

از دیگر قوانینی که زنان، بخصوص مادران را طی این سالها نگران کرده قانون حضانت (سرپرستی) اطفال است خانم حدوداً پنچاه ساله ‌ای که برای خرید عید همراه دختر و دامادش به خیابان آمده با اشاره به اینکه طبق قوانین جمهوری اسلامی حق سرپرستی فرزندان فقط تا هفت سالگی با مادر است حرفهایش را این گونه ادامه می ‌دهد: "این قانون در حال حاضر به یکی از راههایی مبدل شده که مردان می‌ توانند با توسل به آن همسرانشان را زیر فشار قرار دهند در حالی که به عقیده من بهتر است این حق به هر دو طرف داده شود".

طلاق

طلاق نیز از جمله مواردی محسوب می‌ شود که تنگناها و محدویتهای بسیاری برای جامعه زنان ایجاد کرده و همواره مورد اعتراض طیف وسیعی از زنان جامعه است، هرچند مجلس ششم در سال ۱۳۸۱ بر ماده ۱۱۳۳ قانون مدنی که منحصراً حق طلاق را به مردان واگذار می ‌کند، اصلاحیه ‌ای نوشت اما همچنان روح این ماده قانونی، ناظر بر حمایت از مردان به نظر می ‌رسد.

دختر جوانی که با نامزدش در حال انتخاب حلقه ازدواج است با اشاره به برخی راههای قانونی که حق طلاق برابر را برای زنان فراهم می‌ آورد داشتن این حق را یکی از حقوق ابتدائی زنان برمی ‌شمرد: "خیلی بهتر بود اگر حق طلاق همان طور که به مرد داده شد به زنان هم داده می ‌شد، البته زنان می ‌توانند حق طلاق را جزء یکی از شرایط ضمن عقد بگذارند اما این باعث می‌ شود در همان ابتدای ازدواج زوجهای جوان با بحث و گفتگوهای زیادی روبرو شوند".

ارث

 پوشاندن مو یا بدن ظاهر قانون حجاب اجباری است ولی در اصل این راهی برای زیر ذره بین قرار دادن و کنترل همه‌ جانبه رفتار زنان محسوب می‌ شود
 
ندا

برابر نبودن حقوق زن و مرد در قانون حتی در زمینه ‌های مادی از جمله ارثیه یکی دیگر از موضوعات مناقشه ‌برانگیز میان زنان به حساب می ‌آید.

دختر جوانی که خود را کارمند یکی از ادارات دولتی معرفی می‌ کند به این نابرابری معترض است: "به نظر من قانون ارثیه که در آن مردان دو برابر زنان ارث می‌ برند قانون مناسبی نیست بهتر است در جامعه زنان و مردان به یک میزان از ارث برخوردار بشوند".

سمتهای کلیدی

داشتن حقوق مدنی برابر با مردان درخواست بسیاری از زنان در جوامع آزاد است، مطابق برخی تفاسیر که از قانون ایران می شود نیمی از جامعه یعنی زنان از داشتن حقوقی مانند تصدی پستهای کلیدی کشور محرومند.

مریم، دانشجوی دانشگاه تهران با گروهی از همدوره ‌ایهایش در حالی که همگی روسری سفید به سر دارند از یک هفته قبل از هشتم مارس تصمیم گرفتند با پوشیدن روسری سفید به استقبال این روز بروند.

او که در حال بحث راجع به حقوق زنان است می گوید: "به عقیده من یکی از تبعیضهایی که بین زن و مرد در قانون اساسی آورده شده محروم کردن زنان از احراز پستهای مهمی همچون ریاست جمهوری یا قضاوت است".

سفر به خارج

در قوانین ایران زنان و دختران برای سفر به خارج از کشور باید از همسر یا پدرشان کسب اجازه کنند، گرچه مجلس ششم تلاشهای بسیاری انجام داد که در برخی موارد از جمله اعزام به خارج دخترانی که بورس دانشگاهی دریافت می کنند این قانون لحاظ نشود اما به دلیل مخالفت‌ شورای نگهبان این قانون همچنان پابرجا ماند.

نسرین بیست ساله که یکی از صمیمی ‌ترین دوستانش به خاطر این قانون از ادامه تحصیل محروم شده عقیده دارد: "قانونی که به مردان اجازه می‌ دهد در مورد سفر همسر یا دخترانشان تصمیم بگیرند بسیار ناعادلانه و به دور از قوانین جامعه مدرن است".

لایحه حمایت از خانواده

در این میان، فرستادن لایحه "حمایت از خانواده" از دولت به مجلس هفتم در سال گذشته نیز باعث مخالفت برخی از زنان شد، لایحه ‌ای که به استناد ماده ۲۳ آن، مردان برای ازدواج مجدد تنها نیازمند اثبات توانایی مالی به دادگاهند.

دانشجوی ۲۱ ساله‌ ای که در رشته مددکاری دانشگاه علامه طباطبائی درس می ‌خواند تصویب و اجرای چنین قانونی را برای جامعه بسیار نامناسب و ناعادلانه می داند.

 
 
روز جهانی زن نظرات شما
روز جهانی زن
 
 
نمایندگان زن مجلس - عکس از خبرگزاری فارس زنان
حضور کمرنگ زنان در قانونگذاری
 
 
زنان ایران نظرات شما
انتخابات ایران و مشارکت زنان
 
 
زنان ایرانی در ادبیات داستانی معاصر ادبیات داستانی معاصر
جایگاه تثبیت شده نویسندگان زن
 
 
عکس آرشیوی خشونت خانوادگی
افزایش قتل زنان در ایران به دست محارم
 
 
ورزش مقایسه تحقیقاتی
توان دختران ایرانی و زنان ۴۰ساله فرانسوی
 
 
پوستر نمایشگاه گزارش از نمایشگاه
زنان عکاس ایرانی: ساخت تهران
 
 
مطالب مرتبط
اخبار روز
 
 
اين صفحه را برای دوستان خود بفرستيد   صفحه بدون عکس
 
 
   
 
BBC Copyright Logo بالا ^^
 
  صفحه نخست|جهان|ايران |افغانستان |تاجيکستان |ورزش |دانش و فن |اقتصاد و بازرگانی |فرهنگ و هنر |ویدیو
روز هفتم |نگاه ژرف |صدای شما |آموزش انگليسی
 
  BBC News >>|BBC Sport >>|BBC Weather >>|BBC World Service >>|BBC Languages >>
 
  راهنما | تماس با ما | اخبار و اطلاعات به زبانهای ديگر | نحوه استفاده از اطلاعات شخصی کاربران