BBCPersian.com
  •    راهنما
تاجيکستان
پشتو
عربی
آذری
روسی
اردو
 
به روز شده: 02:34 گرينويچ - جمعه 21 مارس 2008 - 02 فروردین 1387
 
اين صفحه را برای دوستان خود بفرستيد   صفحه بدون عکس
سال پیروزی های بزرگ؟
 

 
 
.
اگر از دست اندرکاران دستگاه سیاست خارجی ایران بپرسید که سال 1386 خورشیدی برای آنان چگونه سالی بود، به احتمال زیاد از این سال با عنوان سال پیروزیهای بزرگ یاد می کنند اما ناظران بیرونی نگاهی تردیدآمیز به این پیروزیهای بزرگ دارند.

رویارویی سیاسی ایران و غرب، از همان نخستین روزهای سال 1386 چهره ای تهاجمی تر از پیش به خود گرفت.

ماجرای ملوانها

در سومین روز سال 1386، پانزده ملوان و تفنگدار دریایی بریتانیایی به دست افراد نیروی دریایی سپاه پاسداران ایران در خلیج فارس بازداشت شدند و جدال دیپلماتیک یازده روزه ای میان ایران و بریتانیا آغاز شد که سرانجام با آزادی نظامیان جوان بریتانیایی طی مراسمی که رئیس جمهور و چند تن از اعضای دولت و مقامات بلندپایه جمهوری اسلامی در آن حضور داشتند پایان یافت.

دولت ایران از ماجرای ملوانها بهره های تبلیغاتی زیادی برد که برد آن عمدتاً در کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس بود، شاید از همین رو بود که پوشش شبکه تلویزیونی عربی ایران (العالم) به این ماجرا بسیار گسترده تر از تلویزیون داخلی ایران بود.

در این قبیل کشورها، برای مردمی که دولتمردانشان را ضعیف در مقابل غرب و سرزمینشان را جولانگاه نیروهای بیگانه می بینند، بازداشت نظامیان بریتانیایی و بی توجهی ایران به فشارهای خارجی برای آزادی آنها، نمایش قدرت موفقی برای ایران محسوب می شد.

در بریتانیا نیز عملکرد دولت در قبال ماجرای ملوانها انتقادات فراوانی به همراه آورد.

مناقشه اتمی

فردای همان روزی که ملوانان بریتانیایی گرفتار پاسداران ایرانی شدند، شورای امنیت سازمان ملل متحد سومین قطعنامه خود را علیه ایران تصویب کرد که دولت بریتانیا در تدوین و به تصویب رساندن این قطعنامه از نقش آفرینان اصلی بود.

با تصویب قطعنامه 1747 شورای امنیت، تحریمهای بیشتری بر ایران اعمال شد که ایران همچنان از عمل به آن سرپیچی کرد و حتی دو هفته پس از تصویب قطعنامه، محمود احمدی نژاد رئیس جمهور ایران اعلام کرد، خبر خوشی برای مردم دارد، اینکه ایران با وجود تحریمها و مخالفت شورای امنیت، فناوری تولید سوخت اتمی را به دست آورده است.

مناقشه اتمی ایران در طول سال 1386 همچنان حل نشده باقی ماند، ایران بر موضع خود مبنی بر اینکه راه حل این مناقشه تنها باید از طریق آژانس بین المللی انرژی اتمی به دست بیاید باقی ماند و در این راه گامهایی به جلو برداشت.

توافقهای ایران و آژانس باعث شد روسیه و چین به عنوان حامیان ایران در شورای امنیت برگه هایی برای جلوگیری از افزایش فشار بر ایران در دست داشته باشند و بدین ترتیب صدور قطعنامه تازه ای علیه ایران در شورای امنیت ماهها به طول انجامید.

ایران به تعهدی که به آژانس داده بود عمل کرد و به پرسشهای آژانس در مورد برنامه اتمی خود پاسخ گفت، اذعان آژانس به رفع ابهامهایی که در مورد گذشته فعالیت اتمی ایران داشته، در ایران با عنوان "پیروزی بزرگ" دیگری قلمداد شد که قرار است دولت ایران پس از تعطیلات نوروزی آن را جشن بگیرد.

اما آنچه طعم این "پیروزی" را به کام سیاستگذاران ایرانی تلخ کرد، پرسشهای تازه ای بود که آژانس مطرح کرد و قطعنامه تازه ای که شورای امنیت با استناد به این پرسشها به تصویب رساند.

اما این قطعنامه، شدت قطعنامه های پیشین را نداشت و اختلافات عمده ای که میان اعضای شورای امنیت، چه دائم و چه غیردائم، بروز کرد باعث شد تا این قطعنامه هم دیرتر از زمانی که انتظار می رفت به تصویب برسد و هم اجماعی که پیشتر در شورا وجود داشت بر سر آن حاصل نشود، بدین ترتیب چشم انداز صدور قطعنامه های بیشتر و سخت تر علیه ایران در شورای امنیت نیز تا حدودی در هاله ابهام فرورفت.

تابویی که شکست

مهمترین تحول در سیاست خارجی ایران در سال 1386 خورشیدی را می توان شکستن تابوی مذاکره مستقیم با آمریکا دانست که به بیش از 27 سال قطع تماس رسمی میان دو کشور پایان داد.

میوه ممنوعه مذاکره با آمریکا را دولتی گاز زد که بیش از همه دولتهای پس از انقلاب موضع ضدآمریکایی دارد و رئیس آن، بیش از رؤسای همه دولتهای بعد از انقلاب به آمریکا سفر کرده است.

البته مذاکرات ایران و آمریکا از سطح سفیران دو کشور در بغداد بالاتر نرفت و موضوع آن نیز به مسائل عراق محدود ماند.

مذاکرات ایران و آمریکا بر سر عراق که چند دور دیگر نیز تکرار شد به نتیجه محسوسی نینجامید و جنگ لفظی و تبادلات اتهامات طرفین همچنان ادامه یافت.

آمریکا همچنان به بازداشت مسئولان و مأموران دولتی ایرانی در عراق که آنها را افسران نیروی قدس سپاه پاسداران ایران تشخیص می داد و به دخالت در نا امنی و بی ثباتی عراق متهمشان می ساخت ادامه داد، ایران هم ناخشنودی خود از این بازداشتها را گاه بر سر مقامات عراقی خالی می کرد تا آنجا که چند روزی مرز خود با کردستان عراق را بست و یک بار هم به هواپیمای حامل نخست وزیر عراق اجازه پرواز بر فراز خاک خود را نداد.

اما این غضبهای گهگاه از سوی ایران و اختلافاتی همچون خطوط مرزی دو کشور در آبراه شط العرب (اروندرود) تأثیری بر روند روابط ایران نداشت، رابطه تجاری دو همسایه رو به گسترش نهاد، رئیس جمهور عراق برای چندمین بار به ایران سفر کرد و محمود احمدی نژاد با سفر به عراق، نمایش قدرت دیگری برای کشورش رقم زد، چراکه بر خلاف مقامات غربی که از بیم حملات تروریستی، به صورت سرزده و اعلام نشده به عراق سفر می کنند، او قصد خود برای سفر به عراق را از هفته ها پیش اعلام کرد.

ایران همچنین موضع خود در عراق را آن چنان قدرتمند دید که بارها نواحی همجوار خود در مناطق کردنشین عراق را در تعقیب چریکهای کرد پژاک زیر آتشبار توپخانه گرفت و با اعتراضهای چندان جدی از جانب عراق نیز مواجه نگردید.

پیوند با آن سر دنیا

در سال 1386 فصلی که در روابط ایران و دولتهای چپگرای آمریکای لاتین باز شده بود ورقهای تازه تری خورد، هوگو چاوز، رئیس جمهور ونزوئلا که به نزدیکترین یار محمود احمدی نژاد در میان رهبران جهان تبدیل شده، برای هفتمین بار به ایران سفر کرد و آقای احمدی نژاد نیز نخستین رئیس جمهور ایرانی شد که علاوه بر سه بار سفر به ونزوئلا به دیدار از کشورهایی در آمریکای لاتین (همچون بولیوی) رفت که پیشتر حتی نامی از آنها در محافل دیپلماتیک ایرانی به گوش نخورده بود.

اما ناظران خارجی، جز عرض اندامهای سیاسی، کمتر دستاورد محسوسی در این سفرها سراغ کرده اند.

پوتین در تهران

عرض اندام دیپلماتیک دیگر دولت محمود احمدی نژاد، سفر رئیس جمهور روسیه به ایران بود که در تاریخ جمهوری اسلامی بی سابقه است.

ولادیمیر پوتین و سران سه همسایه دیگر ایران در دریای خزر در تهران گردآمدند تا به منظور دستیابی به توافقی برای تقسیم منافع بزرگترین دریاچه جهان به توافق دست یابند، همان گونه که پیش بینی می شد این گردهمایی به توافقی نینجامید و انگیزه ایران از میزبانی چهار رئیس جمهور، تعیین تکلیف دریای خزر نبود، آنچه برای ایران اهمیت داشت نمایش نزدیکی خود به روسیه بود که می کوشد جایگاهی را که شوروی داشت احیا کند و ابرقدرتی در مقابل آمریکا و متحدان اروپایی اش شود.

روسیه با حمایت از ایران در مجامع بین المللی، امتیازات مهم تجاری در ایران کسب کرده، هرچند در دستگاه سیاست خارجی ایران کم نیستند کسانی که با نظرداشت پیشینه روابط دیرینه ایران و روسیه، هنوز با بی اعتمادی به روسیه می نگرند، بدقولی روسها در تکمیل نخستین نیروگاه اتمی ایران نیز که همچنان ادامه دارد، بر این بی اعتمادی می افزاید.

با این حال، روسیه در تعدیل قطعنامه اخیر شورای امنیت علیه ایران نقشی اساسی داشت و به ایرانیها امید داد که اگر قطعنامه ها و تصمیم گیریهای دیگری در مجامع بین المللی علیه ایران در کار باشد، می توان روی روسیه حساب کرد.

جهان عرب

در جهان عرب، دولتمردان و اقشاری در جوامع عربی از نقش آفرینی ایران در سیاستهای منطقه ای احساس خطر می کنند و بیم آن دارند که حمایت ایران از شیعیان عراق و لبنان، حریفی قدرتمند در برابر آنان علم کند اما در کوچه و خیابانهای کشورهای عربی، محمود احمدی نژاد با سخن گفتن از محو اسرائیل، تردید در واقعیت داشتن کشتار یهودیان در جنگ جهانی دوم و بالاتر از همه، هراس آفرینی در دل آمریکا و متحدانش که از دست یافتن دولت وی به بمب اتم نگرانند، طرفداران بسیار دارد.

محمود احمدی نژاد در سال 1386 برای نزدیکی به کشورهای عربی گامهای بلندی برداشت.

او بصراحت اعلام کرد که هر وقت که مصر بخواهد ظرف 24 ساعت، سفارتخانه ایران در قاهره گشوده می شود و قطع رابطه دیپلماتیک دو کشور پایان می یابد، اما بر خلاف محمد خاتمی که سیاستش در نزدیکی به مصر، خشم گروههای تندرو مخالف او را برانگیخت و به جایی نرسید، محمود احمدی نژاد با مخالفتی جدی در داخل مواجه نشد، چراکه مخالفان سرسخت رابطه با مصر اکنون در صف هواداران پروپا قرص او قرار گرفته اند.

محمود احمدی نژاد همچنین نخستین رئیس جمهور ایرانی شد که در نشست کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس شرکت جست، شورایی که بیست و چند سال پیش با هدف یاری رساندن به عراق در جنگ با ایران تأسیس شد و اکنون هم در همه نشستهای خود در سطوح مختلف، از ادعای امارات متحده عربی بر مالکیت سه جزیره ایرانی ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک در خلیج فارس اعلام حمایت می کند.

از همین رو، حضور محمود احمدی نژاد در جمع امیران عرب، انتقادات زیادی در داخل ایران برانگیخت.

سال 1387 در حالی فرا می رسد که مناقشه اتمی همچنان سنگینترین سایه بر سر دیپلماسی ایران است و بحث بر سر اینکه آیا این مناقشه سرانجام به جنگ می انجامد یا بر سر میز مذاکره حل می شود، هنوز به جایی نرسیده است، خیلیها پاسخ این سؤال را در انتخابات ریاست جمهوری آمریکا دنبال می کنند و منتظر رویکردی اند که مستأجر بعدی کاخ سفید نسبت به ایران اتخاذ خواهد کرد، بعضیها هم احتمال می دهند که جورج بوش در واپسین ماههای ریاست جمهوری خود تصمیم جدی در مورد ایران بگیرد و کنار آمدن با پیامدهای آن را، چه مثبت و چه منفی، برای جانشین خود به ارث بگذارد.

 
 
ملوان بریتانیایی از دیگر رسانه ها
موقعیت منطقه ای ایران در اکونومیست
 
 
پرچم ایران و بریتانیا بحران ملوانان
نشانه های شکنندگی روابط تهران و لندن
 
 
آیت الله خامنه ای کارنامه سیاسی ایران
سال ۱۳۸۶، سال اتحاد یا تفرقه؟
 
 
احمدی نژاد و طالبانی دست در دست هم در بغداد ایران-عراق
احمدی نژاد در بغداد؛ دیدار تاریخی یا تبلیغاتی؟
 
 
آژانس اتمی پیروزی بزرگ؟
فصلی تازه در پرونده اتمی ایران
 
 
محمد البرادعی، مدیرکل آژانس بین المللی انرژی اتمی گزارش آژانس
تلاش های کم نتیجه البرادعی
 
 
. پیوند دو فرهنگ
صفحه ویژه مطالب نوروزی
 
 
اخبار روز
 
 
اين صفحه را برای دوستان خود بفرستيد   صفحه بدون عکس
 
 
   
 
BBC Copyright Logo بالا ^^
 
  صفحه نخست|جهان|ايران |افغانستان |تاجيکستان |ورزش |دانش و فن |اقتصاد و بازرگانی |فرهنگ و هنر |ویدیو
روز هفتم |نگاه ژرف |صدای شما |آموزش انگليسی
 
  BBC News >>|BBC Sport >>|BBC Weather >>|BBC World Service >>|BBC Languages >>
 
  راهنما | تماس با ما | اخبار و اطلاعات به زبانهای ديگر | نحوه استفاده از اطلاعات شخصی کاربران