از محکومیت به قتل بختیار در پاریس تا استقبال رسمی در تهران

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption کاظم جلالی عضو کمیسون سیاست خارجی مجلس (سمت راست) و حسن قشقاوی معاون وزارت امور خارجه ایران در مراسم استقبال از علی وکیلی راد در فرودگاه امام خمینی تهران

علی وکیلی راد، بر اساس حکم دادگاهی در فرانسه، یکی از قاتلان شاپور بختیار، آخرین نخست‌وزیر حکومت مشروطه سلطنتی در ایران، معرفی شده است.

آقای وکیلی‌راد در سال ۱۳۷۰ در فرانسه به حبس ابد محکوم شد، اما آنچه به کشته شدن آقای بختیار در این سال منجر شد، نخستین سوءقصد به جان او نبود.

در تابستان سال ۱۳۵۹ هم تیمی به رهبری انیس نقاش اقدام به ترور آقای بختیار کرده بودند که با هوشیاری محافظان او ناموفق ماند؛ هرچند در این ماجرا یک پلیس و یکی از همسایگان آقای بختیار به قتل رسیدند.

آقای نقاش توسط پلیس فرانسه دستگیر و به حبس ابد محکوم شد، اما پس از مدتی از طرف دولت فرانسه مورد عفو قرار گرفت و به جمهوری اسلامی تحویل داده شد.

او بعد از آزادی و در ایران اعلام کرد که تیم تحت رهبری او از سوی مسئولان وقت جمهوری اسلامی برای قتل شاپور بختیار اعزام شده بودند.

جسد شاپور بختیار و سروش کتیبه، منشی او، حدود ساعت ۱۱ و ۵۰ دقیقه صبح روز پنجشنبه ۸ اوت ۱۹۹۱ (برابر با ۱۷ مرداد ۱۳۷۰) در محل اقامت آنها در حومه پاریس در شرایطی کشف شد که ۴۸ ساعت از مرگ آنها گذشته بود.

با وجود محافظت شبانه روزی از خانه بختیار و با وجود ۱۳ محافظ مسلح، قاتلان از خانه وی خارج شده و متواری شده بودند.

بررسی های پلیس از روی دفتر ثبت اسامی کسانی که وارد خانه آقای بختیار می شدند، نشان می داد که فریدون بویراحمدی، محمد آزادی و علی وکیلی‌راد سه نفری بودند که آخرین بار وارد خانه او شده بودند.

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption عکس علی وکیلی راد مربوط به زمان بازداشت او به اتهام قتل شاپور بختیار

علی وکیلی راد چند روز بعد در لوزان سوئیس دستگیر و به فرانسه تحویل داده شد.

فرانسوا میتران، رئیس جمهور وقت فرانسه، در اعتراض به ترور شاپور بختیار سفر برنامه ریزی شده‌اش به تهران در پاییز ۱۳۷۰ را لغو کرد.

رسانه های مخالف حکومت ایران می گویند که علی وکیلی راد با نام جعلی حسین کمالی گذرنامه داشته تا پس از ترور شاپور بختیار خاک فرانسه را به مقصد ایران ترک کند.

آقای وکیلی‌راد به حبس ابد محکوم شده بود اما بر اساس قوانین فرانسه مجرمان به حبس ابد پس از ۱۹ سال تحمل زندان می توانند درخواست آزادی کند.

۱۹ سال پس از زندانی شدن آقای وکیلی راد در فرانسه، دادگاهی در این کشور حکم به "اخراج" او از خاک فرانسه داد.

به دنبال تایید این حکم و اخراج آقای وکیلی راد در روز سه شنبه ۱۸ مه (۲۸ اردیبهشت ۱۳۸۹)، او با مشایعت پلیس فرانسه، مستقیما از زندانی در پاریس به فرودگاه "ارلی" منتقل شد و فرانسه را به مقصد تهران ترک کرد.

آقای وکیلی راد در فرودگاه امام خمینی تهران مورد استقبال مقامات جمهوری اسلامی ایران قرار گرفت.

حسن قشقاوی، معاون وزیر امور خارجه ایران و کاظم جلالی، از اعضای کمیسیون سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی در مراسم استقبال حضور داشتند.

آقای قشقاوی در حاشیه مراسم استقبال گفت که درخواست آزادی آقای وکیلی راد از بهمن ماه سال ۱۳۸۸ مطرح شده بود و سرانجام با حکم وزیر کشور فرانسه زمینه آزادی او فراهم شد.

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption پلیس فرانسه می گوید که علی وکیلی‌راد، فریدون بویراحمدی و محمد آزادی آخرین کسانی بودند که پیش از ترور شاپور بختیار وارد منزل او شده بودند

دو روز پیش از اجرای حکم اخراج آقای وکیلی راد از فرانسه، کلوتیلد ریس، شهروند فرانسوی که در جریان ناآرامی های پس از انتخابات ریاست جمهوری در ایران بازداشت شده بود، با پرداخت جریمه نقدی خاک ایران را ترک کرده بود.

حسن قشقاوی در مراسم استقبال از آقای وکیلی راد فرودگاه امام خمینی تهران هر گونه ارتباطی بین موضوع آزادی کلوتیلد ریس با بازگشت علی وکیلی راد به ایران را رد کرد و آزادی این شهروند ایرانی را به دلیل "رفتار شایسته" او در زندان دانسته بود.

اما برنار کوشنر، وزیر امور خارجه وقت فرانسه، در آخرین روزهای آذر ۸۸ گفته بود که ایران پیشنهاد کرده است که خانم ریس را در برابر آزادی آقای وکیلی راد آزاد کند.

آقای کوشنر گفته بود که فرانسه این پیشنهاد را نپذیرفته و تأکید کرده بود که حتی اگر فرانسه مایل به این کار باشد، قادر به انجام آن نیست. اشاره آقای کوشنر به مستقل بودن دستگاه قضایی فرانسه بود.

مطالب مرتبط