چطور خاطرات بد را فراموش کنیم

حق نشر عکس Getty Images
Image caption "یعنی برای بهتر به یاد آوردن باید بیشتر فراموش کنم؟"

اگر سال سختی را پشت سر گذاشته‎اید، بد نیست این مطلب را بخوانید. به شما خواهیم گفت چطور می‎توانید تا حدی روزهای بدتان را فراموش کنید.

از آن دسته افراد هستید که می‎دانید کدام کشور قهرمان جام جهانی ۱۹۳۸ شده اما یادتان نمی‎آید ماشین‎‏تان را کجا پارک کرده‎اید؟ این موضوعی است که گروهی از دانشمندان روی آن تأکید دارند؛ این‎که برای داشتن حافظه‎ای قوی‏تر لازم نیست هر اطلاعاتی را به ذهن بسپاریم. به عقیده آن‎ها راه رسیدن به این هدف فراموشی گزینشی است. دانشمندان می‎گویند فراموش کردن فواید شگفت‎انگیزی دارد.

اگر حافظه بشر یک حد مشخص داشته باشد، ما حتی به این حد نزدیک هم نشده‏ایم.

روانشناسان و دانشمندان مغز و اعصاب بر سر این موضوع به توافق رسیده‏اند که هر چند برای میزان یادآوری ما حد مشخصی وجود دارد، اما خطر تمام شدن حجم حافظه در طول زندگی ما را تهدید نمی‎کند.

ممکن است این سوال برایتان پیش بیاید: "این که عالی است، اما چرا خیلی‎ چیزها را فراموش می‏کنم؟"

جواب سوال شاید این باشد که شما به اندازه‎ای که باید فراموش نمی‏کنید.

حق نشر عکس Getty Images
Image caption مغز انسان توانایی ذخیزه میزان قابل توجهی از اطلاعات را در خود دارد

هر چه کمتر، بهتر

بیایید از اول شروع کنیم.

یادآوری سه مرحله اصلی دارد: جذب، ذخیره و به خاطر آوردن. ( این‎ واژه‎ها علمی نیستند.)

رابرت ای بیورک، استاد روان‎شناسی در دانشگاه کالیفرنیا می‏گوید: "وقتی مردم از حافظه‎شان شکایت می‏کنند، فکر می‎کنند مشکل‌شان این است که به اندازه کافی اطلاعات در ذهن خود نگه نمی‏دارند. اما حداقل بخشی از این مشکل به این مربوط می‌شود که آن‎ها به اندازه کافی و به شکل کارآمد فراموش نمی‏کنند"؛ نظریه‏ای که روز به روز در میان محققان محبوبیت بیشتری پیدا می‏کند.

درست مثل این است که در یک اتاق شلوغ و به‌هم‌ریخته، فقط به دنبال پیدا کردن چیزهایی باشید که به آن‎ها نیاز دارید.

حق نشر عکس Getty Images
Image caption همه خاطرات یکسان نیستند.

ذهن خود را مرتب کنید

هر چه اطلاعات بیشتری به ذهن بسپاریم، احتمال تداخل خاطراتمان هم بیشتر می‏شود. به نظر می‎رسد اطلاعات قدیمی و بی‎ربط، تلاش ما برای به کارگیری خاطرات خوب را با مشکل روبرو می‎کنند، فرایندی که در تصمیم‎گیری‎ها نقشی حیاتی دارد.

بلیک ریچاردز و پل فرانکلند از دانشگاه تورنتو معتقدند فراموشی، فقط ناتوانی در یادآوری نیست و در واقع یک مکانیزم درونی و ذاتی است. به گفته آن‎ها هدف اصلی حافظه کمک به تصمیم‎گیری هوشمندانه از طریق نگه داشتن خاطرات مهم و رها کردن اطلاعات غیرضروری است.

فراموش کردن را یاد بگیریم

احتمالا می‏گویید: "همه این‎ها خیلی خوب است اما چطور فراموش کنم؟"

برای این کار، به این توصیه‎ها توجه کنید:

  • ۱- دست از مرور خاطرات خود بردارید

توانایی ما برای یادآوری یک خاطره مشخص به مسیری در دل یک جنگل شباهت دارد؛ هر چه بیشتر در آن مسیر جلو می‎روید، بیشتر نظرتان را جلب می‏کند. این اتفاق ارتباط فیزیکی میان نورون‎ها در مغز را قوی‎تر می‏کند و باعث می‏شود ذهن تصور کند خاطره‎ای که دنبالش هستیم، مهم است.

حق نشر عکس Getty Images
Image caption گفته می‎شود ضعف در کنترل حافظه به دسته دیگری از اختلالات شناختی مربوط می‎شود که از جمله مهم‎ترین آن‎ها بی‎توجهی است
  • ۲- تمرین، تمرین،تمرین

حافظه را می‎شود تمرین و آموزش داد. مایکل اندرسون، استاد دانشگاه کمبریج سال ۲۰۰۱ در تحقیق خود ثابت کرد سرکوب یک سری اطلاعات مشخص به شکل فعالانه می‏تواند به مهار خاطرات ناخواسته کمک کند.

اگر فروید الان زنده بود احتمالا می‏گفت این خاطرات سرکوب شده دوباره به سراغت خواهند آمد اما آقای اندرسون معتقد است این بهترین روش برای سر و سامان دادن به احساسات و افکارمان دست کم برای مدتی کوتاه است.

حق نشر عکس Getty Images
Image caption داشتن مهارت در فراموشی و ناتوانی در آن می‏تواند روی شخصیت فرد تأثیر بگذارد
  • ۳- ورزش قلبی- عروقی

بلیک ریچارد روی موش‎ها مطالعه کرده، بنابراین نمی‎تواند در مورد انسان‎ها تضمینی بدهد. اما او در طول آزمایش‎های خود روی این حیوانات به این نتیجه رسیده که میان فراموشی و افزایش تولید نرون‎ها در هیپوکامپ ( مرکز یادگیری در مغز) رابطه وجود دارد.

ارتباطات میان نورن‌ها در مغز ما به شکل مداوم در حال تغییر است. سلول‌های مغزی می‎توانند ضعیف شوند یا به طور کل از بین بروند. با بوجود آمدن نورون‎های تازه اما مدارهای مغزی در هیپوکامپ دوباره شکل می‎گیرند و جایگزین خاطرات کنونی‎مان می‎شوند.

حق نشر عکس Getty Images
Image caption این توصیه قدیمی که با دویدن می‏شود ذهن را خالی کرد شاید تا حدی درست باشد

یکی از مطمئن‎ترین راه‎ها برای افزایش تولید سلول‎های عصبی در مغز - دست کم در موش‎ها- انجام ورزش‎های قلبی -عروقی است.

مهارت در فراموش کردن، به اندازه به یاد آوردن برای انسان ضروری است. خلاص شدن از خاطرات ناخواسته و احساسات مربوط به آن‌ها کار سختی است، اما تمرین اوضاع را برایمان بهتر می‏کند. پس دست به کار شوید و این توصیه‎ها را به کار ببندید.

موضوعات مرتبط