BBCPersian.com
  •    راهنما
تاجيکستان
پشتو
عربی
آذری
روسی
اردو
 
به روز شده: 15:48 گرينويچ - يکشنبه 26 اکتبر 2003
 
اين صفحه را برای دوستان خود بفرستيد صفحه بدون عکس
سروش: حکم اعدام آغاجری جز نشانه بيماری نيست
 

جمعه شب (24 اکتبر) در يک سخنرانی در امپريال کالج لندن، دکتر عبدالکريم سروش در گفتگو پيرامون نسبت آزادی با قدرت، فتوای قتل سلمان رشدی و حکم اعدام هاشم آغاجری را دو حادثه مهم سياسی دانست که بی داشتن ربطی به دين، غوغای عظيمی به راه انداخت و درادبيات حقوق بشری جهان جا گرفت.

«آزادی و قدرت» چندمين سخنرانی فيلسوف معترض ايرانی در لندن بود که در ايران امکان تدريس در دانشگاه ها از او گرفته شده و پيش از آن در سخنرانی هائی در دانشگاه وست مينستر وی درباره روابط بين «دين و قدرت» و «اخلاق و قدرت» سخن گفته بود.

 

 نقشی که اديان در جوامع می توانند ايفا کنند اين نيست که آنها را فرقه فرقه کنند، بلکه مهمترين نقش آنها می تواند اين باشد که پشتوانه اخلاق باشند و از اين طريق قدرتهای سياسی را به حفظ حريم عدالت وادار کنند

دکتر عبدالکريم سروش

 

در ابتدای جلسه جمعه که به دعوت انجمن ايرانيان امپريال کالج لندن برپا شده بود، دکتر سروش بر نکته ای تاکيد گذاشت که در جلسات قبلی هم از آن گفته بود و آن ارزش انسان و آزادی او در نزد مردم امروز جهان، به عنوان دستاورد مبارکی از تمدن بشری بود که دين و قدرت های سياسی نخواهد توانست آن را نديده بگيرد و آزادی انسان ها را سلب کند.

دکتر سروش در تعريف آزادی ها از نظر فلاسفه بزرگ جهان امروز گفت: بی نظمی و جور و فقر از موانع آزادی است ولی به جز آن ها، جهل نيز مانع مهمی بر سر راه آزادی است. حقيقت ما را آزاد می کند و کسی که از حقيقت محروم بماند يا به آن پشت کند، نمی تواند به آزادی دست يابد اما سوال اين جاست که کدام حقيقت و چه نوع آگاهی؟

وی تاکيد کرد خيلی از دانش ها در واقع بی دانشی است. خيلی از آگاهی ها جهل است. در واقع توزيع و تصحيح معرفت و رساندن آگاهی درست به آدميان در اين بين مدخليت دارد.

روحانيون و محافظه کار در ايران با اين استدلال که چنان که جلوگيری از توزيع مواد غذائی فاسد و بيماری زا از وظايف حکومت است، بايد از توزيع غذاهای روحی (از ديد آنها) ناسالم در رسانه ها و آموزش دوره های مختلف جلو گرفت، سانسور بر رسانه ها و فيلتر کردن مواد درسی و آموزشی را وظيفه و حق خود می دانند.

 

 هر چه از آدمی جرات را بستاند در واقع دانستن را هم می ستاند و ناگفته پيداست که چند گونه بودن منابع معرفت در جامعه، با آزادی آدمی نسبت وثيق دارد

عبدالکريم سروش

 

دکتر سروش با تائيد اين که در همه دنيا مواد درسی به ويژه در سال های قبل از دانشگاه که ذهن نوجوانان آماده جلب مفاسد است، بررسی و به نوعی کنترل می شود، چنان که برای توزيع و مصرف مواد مخدر هم آزادی وجود ندارد گفت اما مشکل اين است که چه کسانی فاسد بودن غذای روحی را تشخيص می دهند چه کسی به قدرت سياسی اين جايگاه را داده که نوع آگاهی های مضر برای جامعه را تعيين کند؟

به باور دکتر سروش، جلوگيری از "توزيع غذای روحی فاسد" مجوزی به دست قدرتهای سياسی نمی دهد که به آن بهانه جلو پاره ای انديشه ها را بگيرند و روزنامه ها را ببندند و نويسنده ها را زندانی کنند. اين کمابيش همان منطق قرون وسطی است. کليسائی که چنين ادعايی داشت در واقع مدعی دردست داشتن حقيقت بود می گفت حقيقت فقط نزد ماست و آنچه ديگران می گويند خلاف حقيقت است پس اين ما هستيم که بايد تعيين کنيم مردم از کدام منابع، آگاهی بگيرند و حقيقت را دريابند.

وی با نقل جمله "جرات دانستن داشته باش" از امانوئل کانت فيلسوف آلمانی گفت: هر چه از آدمی جرات را بستاند در واقع دانستن را هم می ستاند و ناگفته پيداست که چند گونه بودن منابع معرفت در جامعه، با آزادی آدمی نسبت وثيق دارد.

وقتی پهنه سخن به تعريف موانع و لوازم آزادی رسيد دکتر سروش لحظه ای تامل کرد و گفت نمی تواند از دو مثال که در بيست سال گذشته خبر آن از ايران به جهان رسيده درگذرد، اول فتوای قتل سلمان رشدی که با آن شدت آغاز شد و عملا در سال های اخير بنا به مصلحت های سياسی متوقف ماند و فراموش شد و اين خود نشان می دهد که حکمی سياسی و نه دينی بود که در زمان خاصی به مصلحت سياسی کشور صادر شد.

دومين مثال دکتر سروش از احکامی که خبر آن از ايران در تمام جهان پيچيده حکم اعدامی بود که بعد از سخنرانی هاشم آغاجری در همدان به عنوان توهين به پيامبر اسلام درباره وی صادر شد، حکمی که به گفته دکتر سروش با هيچ يک از قواعد دينی، حتی قوانين سخت گيرانه تصويب شده در جمهوری اسلامی تطبيق ندارد.

دکتر سروش گفت: حتی در مخفی ترين لايه های قلب آغاجری هم تصور اهانت به پيامبر اسلام نمی گنجد چه رسد به آن که آن را در يک سخنرانی عمومی مطرح کند. چنين چيزی ناممکن است. صدور حکم اعدام برای او به اين دليل، جز بيماری خونريزی نشانگر چيز ديگری نيست و هيچ ربطی به دين ندارد.

وی افزود: پيامبر اسلام می فرمايد اگر در اجرای حد کمترين شبهه ای پديد آيد بايد آن را متوقف کرد. حالا اين همه بهانه جستن و کنار گذاردن تمام سوالات مهم و شبهات قوی پيرامون آن را، برای ريختن خون اين مسلمان محترم؛ آيا می توان از يک سرچشمه دينی دانست؟ نه، اين جا بيش از آن که ديانت يا فقاهت در ميان باشد، بيماری خشونت مطرح است.

 

 اين توهم است که حکومت ها بتواند فرهنگ سازی کنند. فرهنگ جامعه را اهل فرهنگ، دانشگاهيان، روشنفکران، نويسندگان و هنرمندان می سازند

دکتر عبدالکريم سروش

 

وی تاکيد کرد بشريت همواره از محدوديت انديشه ها و از جمله انديشه های نيک زيان کرده است و بايد باور کرد که سر انديشه را تنها با انديشه می توان کوفت.

دکتر سروش در اشاره به تاريخچه خشونت و عمليات تندروانه در جامعه ايران گفت: از روزی که در سالهای ۷۳ و ۷۴ که ماجرای انصار حزب الله در ايران شروع شد کاملا معلوم بود که ما داريم به اين سو حرکت می کنيم.

دکتر سروش در بخش ديگر از سخنرانی خود درباره آزادی و قدرت گفت نقشی که اديان در جوامع می توانند ايفا کنند اين نيست که آنها را فرقه فرقه کنند، بلکه مهمترين نقش آنها می تواند اين باشد که پشتوانه اخلاق باشند و از اين طريق قدرتهای سياسی را به حفظ حريم عدالت وادار کنند.

وی با تاکيد بر اين که بشر از رواج انديشه ها در همه تاريخ خود کمتر آسيب ديده است تا محدود کردن آن ادامه داد: اين توهم است که حکومت ها بتواند فرهنگ سازی کنند. فرهنگ جامعه را اهل فرهنگ، دانشگاهيان، روشنفکران، نويسندگان و هنرمندان می سازند.

در پايان سخنرانی دکتر سروش، مانند هميشه کار به پرسش و پاسخ رسيد که يکی از حاضرين درباره عملکرد شورای انقلاب فرهنگی پرسيد و ديگری با نوعی تعريض پرسيد که چرا شما از اشکال ها و موانع آزادی در ايران می گوئيد و به همين مشکلات در جهان توجهی نشان نمی دهيد؟

دکتر سروش که دو سال گذشته را به تدريس در دانشگاه هاروارد آمريکا و سخنرانی در مجامع علمی در سرزمين های مختلف گذرانده است ابتدا به اشاره متوسل شد و گفت از اين جا تا بام خانه سهم ما و زانجا تا به ثريا از آن شما. ما سهم کوچک خود ادا می کنيم و کارهای بزرگ را برای نسل شما وانهاده ايم.

اما در پاسخ جدی و مفصل دکتر سروش به يادها آورد که ما به هر چه نظر می کنيم نقش خود و خانه ای را که وطن ماست در آن می جوئيم و در هرکجا رهايمان کنند نه به اختيار به ماجرای ايران می رسيم که دلشمغولی ماست و اين عجب نيست که هرکس اول به خانه و خانواده و نزديکان خود می رسد و پيراستن اين خانه کار ماست و داستان هميشگی ما!

در همين جا بود که دکتر سروش با نقل قولی از آيت الله خزعلی، (عضو مجلس خبرگان رهبری و از چهره های محافظه کار) درباره حکم اعدام هاشم آغاجری - که در پاسخ رييس جمهور که جای آغاجری را در جمع استادان تاريخ خالی خواند، گفته بود جای او خالی است اما در قبرستان – گفت گمان ندارم که کسی تاکنون چنين توهينی به مسلمانی کرده باشد و ای عجب که صدای اعتراض به اين سخن از هيچ يک از علما و مدعيان دفاع از دين برنخاست!

 
 
اخبار روز
 
 
اين صفحه را برای دوستان خود بفرستيد صفحه بدون عکس
 
 
 
   
 
BBC Copyright Logo بالا ^^
 
  صفحه نخست|جهان|ايران |افغانستان |تاجيکستان |ورزش |دانش و فن |اقتصاد و بازرگانی |فرهنگ و هنر |ویدیو
روز هفتم |نگاه ژرف |صدای شما |آموزش انگليسی
 
  BBC News >>|BBC Sport >>|BBC Weather >>|BBC World Service >>|BBC Languages >>
 
  راهنما | تماس با ما | اخبار و اطلاعات به زبانهای ديگر | نحوه استفاده از اطلاعات شخصی کاربران