BBCPersian.com
  •    راهنما
تاجيکستان
پشتو
عربی
آذری
روسی
اردو
 
به روز شده:
 
اين صفحه را برای دوستان خود بفرستيد صفحه بدون عکس
نگاهی به ريشه ها و پيامدهای نا آرامی های ازبکستان
 

 
 
آمريکا هم عملکرد نيروهای دولتی ازبکستان و هم اقدامات تظاهر کنندگان را محکوم کرده است
آمريکا هم عملکرد نيروهای دولتی ازبکستان و هم اقدامات تظاهر کنندگان را محکوم کرده است
دولت آمریکا در شدیدترین واکنش خود به نا آرامی های ازبکستان، عملکرد نیروهای دولتی و همچنین اقدامات تظاهرکنندگان معترض را محکوم کرد. واشنگتن، همچنین از دولت ازبکستان خواسته به ماموران سازمان صلیب سرخ بین الملل، اجازه دهد از مناطق نا آرام دیدن کنند. ریچارد باوچر، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا در عین حال تاکید کرده که، در دراز مدت این تنها دولت ازبکستان است که می تواند مشکلات پیش آمده را حل کند.

برخی منتقدان، واکنش آمریکا به وقایع ازبکستان را دیرهنگام و ناکافی می دانند. دولت آمریکا به گفته خود "پایان دادن به استبداد" را سرلوحه سیاست خارجه این کشور در دوره دوم ریاست جمهوری جورج بوش قرار داده است. در چنین شرایطی بعضی صاحبنظران معتقدند آمریکا نباید وقایع ازبکستان را "با نوعی سکوت" برگزار می کرد. به همین دلیل با انتشار خبرهای بیشتر از ابعاد و جزئیات نا آرامی های ازبکستان، حجم فشارهای وارده به آمریکا برای اتخاذ موضعی جدی تر در قبال این ناآرامی ها در حال افزایش است.

"تغییر رژیم"

المار بروک، رییس کمیته سیاست خارجی پارلمان اروپا معتقد است آمریکا و اروپا باید سیاست تغییر رژیم در ازبکستان را دنبال کنند. وی حکومت ازبکستان را در زمره "رژیم های خودکامه سنتی" طبقه بندی می کند و می گوید "بخشی از خودکامگی این رژیم، ریشه در روابط کمونیستی حاکم بر آن دارد و بخشی هم به دلیل ساختار مافیایی آن است. همه تلاش این رژیم، معطوف به کسب درآمد بیشتر برای خودش است و به همین دلیل نخواهد توانست در دراز مدت، ثبات و امنیت در ازبکستان ایجاد کند."

المار بروک معتقد است "باید آمریکا را تشویق کرد تا به صورتی مسالمت آمیز برای تغییر رژیم ازبکستان تلاش کند."

از متحد استراتژيک آمريکا تا 'اسباب شرمساری آمريکا'

اسلام کریم اف، از متحدان استراتژیک آمریکا در منطقه آسیای مرکزی به شمار می رود. دولت آقای کریم اف، از چند سال پیش یک پایگاه نظامی در اختیار نیروهای آمریکایی قرار داده که در عملیات این کشور در افغانستان از اهمیتی ویژه برخوردار است. علاوه بر این، به رغم تکذیب های مکرر وزارت خارجه آمریکا، گزارش هایی در دست است مبنی بر این که آمریکا، برخی بازداشتیان نبرد با تروریسم جهانی را جهت انجام بازجویی ها به ازبکستان می فرستد.

سازمان ديدبان حقوق بشر وضع حقوق بشر در اين کشور را اسباب شرمساری دولت آمريکا خوانده است
سازمان ديدبان حقوق بشر وضع حقوق بشر در اين کشور را اسباب شرمساری دولت آمريکا خوانده است

ریچل دنبر، از مدیران سازمان دیدبان حقوق بشر، "پرونده اسفبار" دولت ازبکستان را "اسباب شرمساری آمریکا در میان متحدانش" توصیف می کند.

خانم ریچل می گوید "دولت آمریکا از کارنامه ازبکستان در زمینه حقوق بشر کاملا مطلع است و گزارش های مستندی از نقض گسترده حقوق بشر در این کشور را در اختیار دارد."

با این وجود به گفته این مقام سازمان دیدبان حقوق بشر، "بخش هایی از دولت آمریکا، معتقدند وزارت خارجه باید از دولت ازبکستان در این زمینه ها توضیح بخواهد هرچند که برخی دیگر از جناح های دولتی، با این نظر مخالفند و به نوعی از ازبکستان حمایت می کنند."

جایگاه ازبکستان در آسیای میانه

موقعیت جغرافیایی ویژه ازبکستان در آسیای مرکزی، شاید یکی از دلایل نرمش آمریکا در مقابل دولت این کشور باشد. کریس سیپل، مدیر یک سازمان مطالعات سیاسی در واشنگتن معتقد است این تنها آمریکا نیست که می کوشد از اهمیت ژئوپولتیک ازبکستان، بهره برداری کند.

او آسیای مرکزی را حیاط خلوت تمام قدرت های بزرگ جهانی می داند و خاطر نشان می کند که ازبکستان در چهارراه قدرت های هسته ای جهان واقع شده است. کافی است به خاطر داشته باشیم که روسیه در شمال این منطقه، چین در شرق و پاکستان در جنوب شرق آن واقع شده است. به گفته این تحلیلگر، آسیای میانه از جنوب هم به "ایران که احتمالا به زودی به قدرت های هسته ای خواهد پیوست" منتهی می شود. به همین دلیل وقتی نوبت به رقابت بین قدرت ها می رسد، اهمیت ویژه ازبکستان که مهمترین کشور آسیای میانه به شمار می رود، آشکارتر می شود.

در طول تاریخ، آسیای مرکزی همواره دارای موقعیت ویژه ای بوده است. این منطقه هم برای امپراتوری ایران، هم برای مغول ها و هم برای امپراتوری چین، از اهمیتی خاص برخوردار بود. تنها در دوران اتحاد شوروی بود که آسیای میانه، تاحدود زیادی اهمیت خود را برای مدتی از دست داد اما بلافاصله پس از فروپاشی شوروی، رقابت شدید بین کشورهای منطقه و قدرت های جهانی برای ایجاد حوزه نفوذ در آن از سر گرفته شد.

ازبکستان پرجمعيت ترين کشور آسيای مرکزی است
ازبکستان پرجمعيت ترين کشور آسيای مرکزی است

ازبکستان، پرجمعیت ترین کشور آسیای مرکزی است. دو همسایه این کشور یعنی قزاقستان و ترکمنستان دارای منابع غنی گازند و در سال های اخیر، منابع نفتی جدیدی در منطقه آسیای مرکزی کشف شده است. چین به دلیل رشد اقتصادی خیره کننده اش، به طور روزافزونی احتیاج به منابع انرژی دارد و به طور طبیعی نمی تواند نسبت به همسایگان خود، بی تفاوت بماند.

آسیای مرکزی که ازبکستان در میانه آن واقع شده، به دریای آزاد راهی ندارد. در چنین موقعیتی، ازبکستان تبدیل به کشوری می شود که همه خطوط ارتباطی بین این کشورها باید از آن عبور کند.

از سوی دیگر، به دنبال وقوع انقلاب های مخملین در گرجستان و اوکراین و اخیرا در قرقیزستان، روسیه با حساسیتی شدید تحولات منطقه را دنبال می کند و وجود همین حساسیت به پیچیدگی های موضوع می افزاید.

اسلامگرایی افراطی

همچنین نباید فراموش کرد که رشد اسلامگرایی افراطی در آسیای میانه، تمام قدرتهای درگیر در این گوشه جهان و در راس آنها آمریکا را به شدت نگران کرده است. علیرغم فشارهای شدید دولت ازبکستان به گروه های اسلامگرا، فعالیت این گروه ها در بخش هایی از کشورهمچنان ادامه دارد. دره فرغانه در شرق ازبکستان به دلیل موقعیت جغرافیایی، تراکم جمعیتی و ترکیب فرهنگی اش، از مراکز فعالیت این گروه ها به شمار می رود.

به گفته کارشناسان، آمریکا می داند اگر نفوذش را در ازبکستان از دست بدهد، تمام منطقه را از دست خواهد داد و شاید به همین دلیل است که در عین حالی که انتقادهایی به دولت اسلام کریم اف وارد می کند، حاضر به حمایت از رقبای سیاسی وی نیست.

 
 
مطالب مرتبط
 
 
اخبار روز
 
 
اين صفحه را برای دوستان خود بفرستيد صفحه بدون عکس
 
 
   
 
BBC Copyright Logo بالا ^^
 
  صفحه نخست|جهان|ايران |افغانستان |تاجيکستان |ورزش |دانش و فن |اقتصاد و بازرگانی |فرهنگ و هنر |ویدیو
روز هفتم |نگاه ژرف |صدای شما |آموزش انگليسی
 
  BBC News >>|BBC Sport >>|BBC Weather >>|BBC World Service >>|BBC Languages >>
 
  راهنما | تماس با ما | اخبار و اطلاعات به زبانهای ديگر | نحوه استفاده از اطلاعات شخصی کاربران