BBCPersian.com
  •    راهنما
تاجيکستان
پشتو
عربی
آذری
روسی
اردو
 
به روز شده: 16:52 گرينويچ - پنج شنبه 30 مارس 2006
 
اين صفحه را برای دوستان خود بفرستيد صفحه بدون عکس
دوبی، قطب اقتصادی منطقه
 

 
 
طرحی از برج دوبی
پيش بينی می شود اين آسمانخراش عنوان بلندترين برج جهان را نصيب خود کند
وضعيت بيست سال پيش شهر دوبی با آنچه که اکنون در اين شهر ديده می شود کاملا متفاوت بوده است. بازرگانان و بازاريان ايرانی که سابقه فعاليت اقتصادی شان در دوبی به آن سالها می رسد می گويند که چند دهه قبل دوبی شهری کوچک يا روستايی بزرگ در دامان يک کوير گرم و خشک و بی انتها بود و تصور چنين آينده ای برای آن بعيد به نظر می رسيد.

يکی از طرح هايی که اکنون در حال اجراست، طرحی موسوم به "تاريخ رو به اوج" است: ايجاد يک برج بلند که ۶۰۰ متر از بلند ترين برج جهان مرتفع تر خواهد بود. قاعده اين برج در عمق ۵۰ متری زمين و در فضايی به مساحت ۱۲۰ هکتار قرار گرفته است.

تاکنون بيشتر از ۲۰ طبقه اين ساختمان ساخته شده است. کف برج که شبيه گل سه شاخه زنبق عربی است بايد ۱۵۴ طبقه را تحمل کند و برج بايد مثل يک تير آسمان را بشکافد. طبيعتا زندگی در طبقات بالای اين برج، يعنی زندگی در آسمان. يک طرح بلند پروازانه که می تواند نشانی از ظرفيت بالای اقتصادی دوبی باشد.

مقامات در دوبی ادعا کرده اند که رشد اقتصادی اين امير نشين کوچک در سال ۲۰۰۵ ميلادی حدود ۱۶ درصد بوده است. اين رقم نزديک به دو برابر رشد اقتصادی موفق ترين کشورهای جهان توصيف شده است.



در اين شکی نيست که دوبی اکنون در منطقه يک قطب اقتصادی است ولی چگونه دوبی به جايگاهی اينچنين دست يافته است؟

بازرگانی، ماهيگيری و صيد مرواريد

بازرگانی از اواسط قرن نوزدهم تا دهه ۳۰ ميلادی از قرن بيستم که دوبی جمعيتی حدود ۲۰ هزار تن داشته است، در ميان اهالی در کنار پيشه هايی مانند ماهيگيری و صيد مرواريد معمول بوده است.

ادی اوساليوان Eddie Osullivan سردبير هفته نامه ميدل ايست اکونوميک دايجست Middle East Economic Digests که دفتر آن در شهر دوبی است، توسعه بازرگانی با استفاده از اين زمينه تاريخی را از عوامل مهم رشد اقتصادی دوبی می داند.

او می گويد: "دوبی برای صدها سال موقعيت يک بندر آزاد را داشته است. اکنون اين موقعيت تقويت شده و اين شهر در منطقه از اين نظر بی همتاست. سالانه حدود ۶ ميليون کانتينر در دو بندری که در دوبی ايجاد شده، باراندازی می شود. قرار است طی ۵ سال آينده اين رقم به دو برابر افزايش يابد."

ابزارهای فراوان برای سرمايه گذاران

ناصر هاشم پور
 ابزارهای لازم برای توسعه بازرگانی و جلب سرمايه گذاری خارجی در دوبی فراهم شده است. سرمايه مانند آب در مسيری جاری می شود که موانع کمتری داشته باشد و در دوبی اين موانع به حد اقل رسيده است. در اين شهر بيمه، بانک، بندر، سيستم حمل و نقل کالا، قوانين سهل و آسان و هر آنچه که برای سرمايه گذاری لازم است تدارک ديده شده است.
 
ناصر هاشم پور

ولی آيا فقط موقعيت بندری با وجود کشورهايی مانند ايران، عراق و يمن در منطقه و نيز سابقه تاريخی نه چندان طولانی تجارت برای توسعه اقتصادی دوبی کافی بوده است؟

به نظر ناصر هاشم پور بازرگان ايرانی مقيم دوبی، ابزارهای لازم برای توسعه بازرگانی و جلب سرمايه گذاری خارجی نيز در دوبی فراهم شده است. آقای هاشم پور می گويد که سرمايه مانند آب در مسيری جاری می شود که موانع کمتری داشته باشد و در دوبی سعی شده است تا موانع سرمايه گذاری از راه برداشته شود.

او می گويد در اين شهر بيمه، بانک، بندر، سيستم حمل و نقل کالا، قوانين سهل و آسان و هر آنچه که برای سرمايه گذاری لازم است فراهم شده است.

سرمايه گذاری شرکتهای بزرگ اقتصادی به نظر هادی موتمنی بازرگان ايرانی مقيم دوبی با جذب مهاجران و تامين نيروی انسانی قوام يافته است. مهاجرانی که يا سرمايه های مالی و تخصصی با خود داشته اند يا نيروی کار خود را بی دريغ در بازار دوبی به مصرف رسانده اند.

آقای موتمنی به گوناگونی ترکيب جمعيت مهاجران اشاره می کند و می گويد حدود هفتاد درصد جمعيت فعلی شهر دوبی را مهاجرانی که از آفريقا، خاور دور، آسيای ميانه، مناطق دور و نزديک خاورميانه و حتی اروپا تشکيل می دهند که برای کار به دوبی آمده اند.

پايگاه امن در منطقه ای بحرانی

خاورميانه در دهه های اخير يا خود کانون بحران بوده و يا کشورهايی بحران زده مانند افغانستان را در جوار داشته است. اگرچه وجود چندين جنگ ويرانگر در دهه های اخير و مناقشات سياسی پی در پی برای منطقه مصيبت بار بوده است اما به نظر رضا قاسمی کارشناس مسائل اقتصادی، برای امارات متحده عربی و خصوصا شهر دوبی فرصت هايی طلايی را فراهم کرده است.

آقای قاسمی می گويد بحران در کشورهای همجوار باعث شده تا آنانی که سرمايه ای در کف داشته اند و راه خارج از وطن را در پيش گرفته اند، دوبی را نيز به عنوان يکی از مقصدهای خود انتخاب کنند.

او می گويد جنگ ايران وعراق، جنگ خليج فارس، وضعيت نابسامان اقتصادی در آسيای ميانه و برخی از کشورهای شبه قاره هند و بعد جنگ های بعدی در منطقه، اتفاقاتی بود که يکی پس از ديگری موقعيت دوبی را به عنوان پايگاهی امن برای تجارت در منطقه تقويت کرد.

شکارچی فرصت ها

ولی آيا فرصت ها به خودی خود برای توسعه اقتصادی کشوری مفيد است؟ به نظر کارشناسان علم اقتصاد زيرکی مديريت سياسی و اقتصادی يک کشور عاملی تعيين کننده در شکار فرصت ها و تبيدل آنها به زمينه ها و بعد موفقيت های اقتصادی است.

هادی موتمنی
 مهاجرانی که به دبی آمده اند سرمایه های مالی و تخصصی با خود داشته اند و یا نیروی کار خود را بی دریغ در بازار دبی به مصرف رسانده اند. حدود هفتاد درصد جمعیت فعلی شهر دبی را مهاجرانی از آفریقا، خاور دور، آسیای میانه، مناطق دور و نزدیک خاور میانه و حتی اروپا تشکیل می دهند.
 
هادی موتمنی

اگرچه برخی مديريت اقتصادی دستگاه حاکمه در امارات متحده عربی را کارآمد ارزيابی می کنند، برخی نيز بر اين عقيده اند که اراده قدرت های بزرگ در اين ميان تعيين کننده بوده است. طرفداران اين نظر، از نياز قدرت های فرا منطقه ای به بازاری امن در کنار بزرگترين منبع انرژی جهان سخن می گويند و اين نياز را دليل عمده رشد اقتصادی دوبی ارزيابی می کنند.

به نظر رضا قاسمی اگرچه نمی توان پذيرفت که همه چيز در يد قدرت های بزرگ اداره شده است، از طرفی نيز نمی توان عوامل قدرتمندی مانند کشورهای غربی را از معادله رشد اقتصادی کشوری بيرون دانست.

آقای قاسمی می گويد: "به نظر من در دنيای کنونی همه چيز به هم ربط دارد. اگر بگوييم که فقط حکومت اينجا توانسته است تنها با اتخاذ سياست هايی خشک بازرگانان را به دوبی و امارات متحده بکشاند بدون اينکه با کشورهای غربی تعاملی داشته باشد، حقيقت ندارد. به هر حال کشورهايی که می توانند با خارجی ها رابطه ای نزديک تر برقرار کنند و سطح روابط خود را دوستانه تر نگه دارند از اين حسن روابط استفاه می کنند. برای فعاليت در اقتصاد جهانی، بايد بر مبنای رابطه ای دو طرفه به ديگران کمک کرد و کمک هايی را نيز دريافت کرد."

گردشگری در بيابان

آمارهای رسمی نشان می دهد که در ميان کشورهايی که اقتصادی متکی به نفت داشته اند امارات متحده عربی و دوبی به عنوان يکی از اميرنشين های اين کشور در حد قابل ملاحظه ای درآمدهای غير نفتی اش را افزايش داده است. هم اکنون تمام درآمد نفتی امير نشين دوبی با وجود قيمت بالای نفت، فقط حدود ۷ تا ۱۰ درصد درآمد کل اين امارت را تشکيل می دهد. با تمام اينها نفت همواره به عنوان يکی از پشتوانه های توسعه اقتصادی مطرح بوده است.

اين پشتوانه به نحو محسوسی در خدمت پروژه های ابتکاری برای توسعه درآمدهای غير نفتی قرار گرفته است. از جمله در زمينه ايجاد جاذبه های گردشگری!

در سال گذشته دوبی پذيرای حدود ۵ ميليون گردشگر يعنی سه برابر جمعيت ساکنانش بوده است.
ناصر هاشم پور به نگاهی تخصصی در اين زمينه اشاره دارد که توانسته است يک بيابان برهوت را از نظر جاذبه های توريستی قابل رقابت با کشورهايی باستانی قرار دهد که هرکدام از سابقه تاريخی چندين هزار ساله در همسايگی دوبی برخوردارند. او می گويد دوبی به خودی خود جاذبه ای برای گردشگران ندارد، فقط استفاده از يک مديريت کارآمد است که باعث می شود چنين جاذبه هايی از هيچ و بر روی يک شنزار ايجاد شود.

به نظر می آيد ايجاد يک پيست اسکی در بيابانی با درجه حرارت ۵۰ درجه سانتی گراد که توجه زيادی را به خود جلب کرده، در اين راستا باشد. ارتفاع اين سالن اسکی مکعبی شکل ۸۵ متر معادل يک ساختمان ۲۰ طبقه و عرض آن ۸۰ متر است. هر روز برف تازه توليد می شود و اين مرکز می تواند ۱۵۰۰ بازديد کننده را در خودش جای بدهد.

اين مرکز عجيب ترين پيست اسکی جهان و بزرگترين پيست داخل سالن جهانست. اين پروژه ۲۷۲ ميليون دلار هزينه داشته و در راستای توسعه صنعت گردشگری ايجاد شده است.

توسعه صنعت توريسم با جاذبه های ابتکاری و بازرگانی پر رونق، زمينه را برای سود بردن از يک فرصت اقتصادی نوين ديگر نيز فراهم کرده است: هوانوردی.

غولهای پرنده

بر اساس آمارهای رسمی تاکنون امارات متحده عربی حدود ۶۰ ميليارد دلار در چندين پروژه توسعه فرودگاهها، خريد و اجاره هواپيماهای مدرن و نيز راه اندازی خطوط هوايی جديد سرمايه گذاری کرده است که سهم دوبی در اين زمينه بيشتر از چهل ميليارد دلار بوده است.

تنها "امارات اير لاين" شرکت هوايی متعلق به امارات متحده عربی در سال گذشته با صرف ۹ ميليارد و ۷۰۰ ميليون دلار، ۴۲ هواپيمای بويينگ ۷۷۷ را به خدمت گرفته و در مجموع دارای سرمايه ای بالغ بر ۳۶ ميليارد دلار بوده است.

دوبی از نگاه آمار
رشد اقتصادی دوبی بر مبنای توليد ناخالص ملی يا GDP در سال ۲۰۰۵، ۱۶ درصد بوده است.
ميزان درآمدهای دوبی در سال ۲۰۰۵ حدود ۱۳۶ ميليارد درهم، معادل ۳۷ ميليارد دلار بوده است.
ميزان برآورد شده درآمدهای دوبی در سال ۲۰۰۶ حدود ۱۵۰ ميليارد درهم معادل بيش از ۴۰ ميليارد دلار است.
سهم درآمدهای غير نفتی در سال ۲۰۰۵، حدود ۱۲۸ ميليارد درهم، نزديک به ۳۵ ميليارد دلار و يا حدود ۹۰ درصد کل درآمدها بوده است.
رشد اقتصادی دوبی در بخش های غير نفتی در سال ۲۰۰۵ حدود چهارده و نود و دو صدم درصد بوده است.
رشد صنعت نفت در سال ۲۰۰۵ معادل ۱۸ درصد بوده و درآمدهای آن از شش ميليارد و هفتصد ميليون درهم (حدود يک ميليارد و ۸۰۰ ميليون دلار) به هفت ميليارد و نهصد ميليون درهم معادل دو ميليارد و يکصد و پنجاه ميليون دلار رسيده است.
حدود ۵۰ درصد درآمدهای دوبی از محل گردشگری و بازرگانی بوده است و جذب سرمايه در بخش مسکن و ساخت و ساز، ارائه خدمات، نفت و موارد ديگر بقيه درآمدهای اين شهر را تشکيل می دهد.

ادی او ساليوان مدير مسئول هفته نامه اقتصادی ميدل ايست اکونوميک دايجست می گويد: "فرودگاه بين المللی دوبی، پر رونق ترين فرودگاه در ميان کشورهای عربی است. سال قبل سه و نيم ميليون مسافر از اين فرودگاه استفاده کردند. قرار بر اين است که تا سال ۲۰۱۲ اين رقم به ۷۰ ميليون نفر برسد. همچنين قرار است با راه اندازی يک فرودگاه عظيم ديگر در منطقه "جبل علی" ظرفيت نهايی به رقمی بيشتر از صد ميليون مسافر در سال برسد که اين بی نظير خواهد بود."

پشت پرده

با تمام اينها، همه نگاه ها به وضعيت موجود در دوبی ستايشگرانه نيست. در واقع توسعه صنعت هوانوری، گسترش بازرگانی، جلب توريسم، ساخت و ساز فراوان و ديگر زمينه های اقتصادی در دوبی مسئله امنيت اين فعاليت ها را در دراز مدت در کانون توجه همگان قرار داده است. بسياری می خواهند بدانند که نگاه گروه های تروريستی به دوبی چگونه است.

نگرانيها البته در زمينه امنيت و تروريسم تا جايی پيش رفت که در رابطه با واگذاری شش بندر آمريکايی به يک شرکت اماراتی ميان رهبران آمريکا دو دستگی ايجاد شد.

جرج بوش از واگذاری اين بنادر به شرکت اماراتی DP World حمايت کرد و نگرانی های امنيتی را قابل توجه ندانست اما يکی از اعضای کنگره ادعاهايی را در زمينه فعاليت گروه های ترويستی، قاچاق اسلحه و نيز فساد در بندرگاه های دوبی مطرح کرد. از جمله پيتر کينگ رييس کميته امنيت داخلی مجلس نمايندگان آمريکا خواستار توقف اين معامله شد.

آقای کينگ گفت: "القاعده در امارات متحده عربی حضوری گسترده دارد، و اين کشور جزء سه کشوری بوده که حکومت طالبان را در افغانستان به رسميت شناخت. اين شرکت اداره بندر دوبی را هم در اختيار دارد و به ما گزارش هايی رسيده که اين بندر نقش گسترده ای در قاچاق اسلحه دارد و فساد مالی زيادی نيز در آن ديده می شود."

اين ادعاها از سوی مقامات امارات متحده عربی رد شده است. برخی کارشناسان وضعيت امنيتی در دوبی را با شهری مانند لاس وگاس در آمريکا قابل مقايسه می دانند. اين ميزان از امنيت البته يک سئوال بزرگ را مطرح کرده است.

باوجود ترس از فعاليت گروه های تند رو اسلامگرا در اقصی نقاط جهان از جمله در همسايگی دوبی يعنی عربستان و قطر، آيا توافقی پشت پرده با آنان انجام شده است؟ آيا ادعاها در زمينه فعاليت اقتصادی گروههای افراطی و نياز آنان به امنيت در اين منطقه صحيح است؟

رضا قاسمی کارشناس مسائل اقتصادی بر اين عقيده است که دوبی از نظر مساحت، وسعت زيادی ندارد و به اين دليل تامين امنيت و کنترل آن برای نيروهای امنيتی چندان دشوار نيست.

آقای قاسمی می افزايد: "ضمن مراقبت دولت و تلاش برای تامين امنيت، گروه های افراطی نيز ترجيح داده اند که از موقعيت اقتصادی اين شهر استفاده کنند."

رشد نا متوازن، ديکتاتوری مثبت!

انتقاد ديگری که هر از گاهی بر دوبی وارد می شود اينست که توسعه اقتصادی اين امارت نيمه خود مختار در توازن با توسعه مولفه های ديگری مانند توسعه سياسی، فرهنگی و اجتماعی نيست.

بندری در دوبی
 دوبی برای صدها سال موقعيت يک بندر آزاد را داشته است. اکنون اين موقعيت تقويت شده است و اين شهر در منطقه از اين نظر بی همتاست. سالانه حدود ۶ ميليون کانتينر در دو بندری که در دوبی ايجاد شده، باراندازی می شود. قرار است طی ۵ سال آينده اين رقم به دوبرابر افزايش يابد.
 
ادی اوساليوان

همزمان با سفر اخير کاندوليزا رايس وزير خارجه ايالات متحده آمريکا به امارات متحده عربی برخی از اعضای کنگره، دولت بوش را به دليل نزديکی بيش از حد با اين کشور مورد انتقاد قرار دادند.

آنها استدلال می کنند که در امارات متحده عربی مردم در تعيين زمامداران تاثيری ندارند، مطبوعات ضمن حرمان از آزادی به ستايش خانواده های حاکم وادار هستند وحقوق کارگران خارجی به گستردگی نقض می شود.

غلام رضا سلمی کارشناس اقتصادی بر اين عقيده است که با وجود فقدان بستری فرهنگی در امارات متحده عربی، نوعی از "ديکتاتوری مثبت"، زمان لازم برای رشد اقتصادی را کوتاه کرده است.

ولی اين رشد اقتصادی که به عقيده برخی تحليل گران از رهگذر سير طبيعی مدرنيته حاصل نشده است، تا چه اندازه قابل اعتماد است؟

غلام رضا سلمی می گويد: "چاره ای نيست، برای اينکه زمان رسيدن به رشد اقتصادی را کوتاه کرد، بايد چيزهايی را به جامعه تحميل کرد. ولی نبايد فراموش کرد که در اين صورت کشورهايی که پيشينه طبيعی را طی نکرده اند، دچار نوعی از تزلزل هستند. اگر نظم حاکم بر اين جوامع از بين برود، فروپاشی آنچه تاکنون ايجاد شده است، دور از انتظار نيست".

و بازهم بلند پروازی

با تمام اينها دوبی با پروژه های عظيم ساختمانی اش به پيش می رود.

هشتمين، بعد از عجايب هفتگانه جهان! اين شعار پديد آورندگان چهار جزيره مصنوعی در آبهای خليج فارس و در سواحل دوبی است.

جزيره ای به شکل يک درخت نخل که شاخه های اين نخل در دل آبهای خليج فارس منشعب شده است. قرار است روی تنه و شاخه های اين جزيره نخلی شکل، آسمانخراش ها، برج ها، مجموعه های تجاری و مسکونی و ويلاهای گرانقيمت و مجلل ساخته شود.

يکی ديگر از اين جزاير که به شکل نقشه جهان طراحی شده، قرار است متشکل از ۳۰۰ جزيره کوچک باشد که ترسيمی از ۵ قاره جهان خواهد بود.

با ايجاد اين جزاير مصنوعی، طول برخورداری دوبی از منطقه ساحلی از ۶۰ کيلومتر به ۱۲۰۰ کيلومتر افزايش پيدا می کند. تاکنون برای اين پروژه يک ميليارد و ۶۵۰ ميليون متر مکعب ماسه و ۸۷ ميليون تن صخره و تخته سنگهای عظيم جابجا شده است.

 
 
دوبیتحلیل:
آيا پيشرفت سريع اقتصادی دوبی همچنان ادامه خواهد يافت؟
 
 
جام جهانی اسبدوانی دوبیسمهای طلایی
اسبها برای دوبی بازاريابی می کنند
 
 
مطالب مرتبط
اعتصاب کارگران، احداث برج دبی را متوقف کرد
24 مارس، 2006 | اقتصاد و بازرگانی
رشد اقتصادی دوبی 'دو برابر چين' است
02 ژانويه، 2006 | اقتصاد و بازرگانی
بيابان دوبی حالا هم نخل دارد، هم پيست اسکی
02 دسامبر، 2005 | اقتصاد و بازرگانی
اقتصاد دوبی پشت فرمان فرمول يک می نشيند
16 اکتبر، 2005 | اقتصاد و بازرگانی
سايت های مرتبط
بی بی سی مسئول محتوای سايت های ديگر نيست
اخبار روز
 
 
اين صفحه را برای دوستان خود بفرستيد صفحه بدون عکس
 
 
   
 
BBC Copyright Logo بالا ^^
 
  صفحه نخست|جهان|ايران |افغانستان |تاجيکستان |ورزش |دانش و فن |اقتصاد و بازرگانی |فرهنگ و هنر |ویدیو
روز هفتم |نگاه ژرف |صدای شما |آموزش انگليسی
 
  BBC News >>|BBC Sport >>|BBC Weather >>|BBC World Service >>|BBC Languages >>
 
  راهنما | تماس با ما | اخبار و اطلاعات به زبانهای ديگر | نحوه استفاده از اطلاعات شخصی کاربران