سازندگان 'ریزترین ماشین‌های جهان' برنده نوبل شیمی شدند

حق نشر عکس Science Photo Library
Image caption شبیه‌سازی کامپیوتری: برندگان شیمی امسال موفق شده‌اند مواد را در سطح مولکولی کنترل کنند

جایزه نوبل شیمی ۲۰۱۶ برای ساخت ریزترین ماشین‌ها مشترکا به ژان پیر ساووژ، فریزر استودارت و برنارد فرینگا اهدا شد.

ماشین‌هایی که برندگان نوبل شیمی سال جاری ساخته‌اند هزار بار نازکتر از تار مو هستند.

این ریزماشین‌ها می‌توانند برای انتقال دارو درون بدن به کار گرفته شوند و به عنوان مثال دارو را مستقیما به سلول‌های سرطانی برسانند.

از این کار نانوتکنولوژیک همچنین می‌توان در توسعه "مواد هوشمند" استفاده کرد. اصطلاح مواد هوشمند به دسته‌ای از مواد اطلاق می‌شود که می‌توان آنها را برای واکنش به عامل بیرونی طراحی کرد. آلیاژهای حافظه‌دار از جمله این مواد هستند.

برندگان نوبل شیمی امسال به چنان پیشرفتی در پیوند مولکول‌ها رسیده‌اند که می‌توانند از آن برای طراحی و ساخت از موتور گرفته تا ماهیچه‌های بسیار ریز استفاده کنند.

اولاف رامستورم، از کمیته نوبل، گفت برندگان امسال نوبل شیمی "کنترل حرکت در مقیاس مولکولی را به اوج رسانده‌اند."

پروفسور فرینگا، یکی از برندگان، گفت: "نمی‌دانم چه بگویم، شوکه و راستش احساساتی شدم."

ژان پیر ساووژ در سال ۱۹۴۴ در فرانسه متولد شده و پروفسور بازنشسته دانشگاه استراسبورگ است. تحقیقات او درباره استفاده از نور خورشید برای برانگیختن واکنش‌های شیمیایی به پژوهشی روی پیوند زنجیری مولکول‌ها منجر شد و این قدم اولیه‌ای برای ساخت ماشین‌های مولکولی بوده است.

فریزر استودارت متولد ۱۹۴۲ ادینبورگ است و هم اکنون در دانشگاهی در آمریکا کار می‌کند. او در تحقیقاتش توانسته مولکول‌ها را مانند میله‌ای به هم بچسباند و از این میله‌ها به عنوان محور در ماشین‌های مولکولی استفاده می‌شود.

برنارد فرینگا متولد ۱۹۵۱ در هلند است و در دانشگاهی در هلند شیمی ارگانیک تدریس می‌کند.