حلقه های کیوان 'پدیده جدیدی هستند و پایدار نخواهند بود'

کاسینی در ماه های آخر ماموریتش داده های فوق العاده ای در باره مشخصات حلقه ها جمع آوری کرد حق نشر عکس Cassini Imaging Team/SSI/JPL/ESA/NASA
Image caption کاسینی در ماه های آخر ماموریتش داده های فوق العاده ای در باره مشخصات حلقه ها جمع آوری کرد

دانشمندان می گویند حلقه های تماشایی کیوان که امروز می بینیم در مقایسه با تاریخ بلند منظومه شمسی قدمت زیادی ندارند و برای مدتی طولانی هم پایدار نخواهند بود.

سیاره شناسان تایید کرده اند که قدمت حلقه ها از ۱۰۰ میلیون سال تجاوز نمی کند، زمانی که دایناسورها بر زمین گام می زدند.

این یافته محصول آخرین اندازه گیری هایی است که کاوشگر کاسینی پیش از سقوط در این سیاره انجام داد.

کاوشگر پیش از شیرجه رفتن در داخل اتمسفر کیوان در سال ۲۰۱۷ این داده ها را ارسال کرده بود.

لوسیانو ایس از دانشگاه ساپینزای رم در ایتالیا به بی بی سی نیوز گفت: "تخمین های قبلی از تاریخ حلقه های کیهان نیازمند مدل سازی های زیاد بود و به علاوه به آنها یقین هم نداشتیم. اما حالا اندازه گیری هایی داریم که به ما اجازه می دهد حد و حدود قدمت آن را خیلی خوب تعیین کنیم."

تیم او شرحی از مطالعات خود با کمک کاسینی را در نشریه "ساینس" چاپ کرده است.

قدمت حلقه های چشمگیر کیوان از دیرباز موضوع بحث بوده است. بعضی استدلال می کردند که این حلقه های متشکل از ذرات یخ به احتمال زیاد همزمان با کیوان یعنی حدود ۴.۵ میلیارد سال قبل شکل گرفت.

دیگران پیشنهاد کرده بودند که این حلقه ها پدیده هایی جدیدی هستند - مثلا شاید بقایای خرد شده یک قمر یا دنباله داری در حال گذر که به شی دیگری برخورد کرده است.

مسئولان کاوشگر آمریکایی-اروپایی کاسینی قول داده بودند در آخرین ماه های ماموریت آن سعی کنند این معما را حل کنند.

حق نشر عکس Cassini Imaging Team/SSI/JPL/ESA/NASA
Image caption کاسینی وزن حلقه ها را اندازه گرفت که نشان داد ۲۰ بار کوچکتر از تخمین های قبلی است

این کاوشگر در روزهای پایانی عمرش بارها از شکاف میان حلقه ها و ابرهای فوقانی اتمسفر کیوان گذر کرد.

این مانورها امکان محاسبات بی سابقه گرانشی را فراهم کرد.

کاسینی در واقع وزن حلقه ها را اندازه گرفت که نشان داد ۲۰ بار کوچکتر از تخمین های قبلی است: چیزی در حدود ۱۵۴۰۰ هزار میلیارد تن یا حدود دو پنجم جرم یکی از اقمار آن به نام میماس.

محققان با کمک سایر ابزارهای کاسینی نسبت غبار در حلقه ها را به دست آورده بودند. به این ترتیب با داشتن رقم مشخصی از جرم حلقه ها، امکان شناسایی قدمت آن فراهم شد.

تیم پروفسور ایس می گوید که قدمت حلقه ها ممکن است فقط ۱۰ میلیون سال باشد اما مسلما از ۱۰۰ میلیون سال تجاوز نمی کند. در مقایسه با قدمت منظومه شمسی این "دیروز" به حساب می آید.

این با محاسبات گروه دیگری که ماه پیش میزان ریزش ذرات از حلقه ها به کیوان را اندازه گیری کرد همخوانی دارد.

براساس این محاسبه میزان ریزش ذرات از حلقه ها به داخل سیاره معادل یک استخر المپیکی در هر نیم ساعت است. دکتر تام استالارد از دانشگاه لستر بریتانیا گفت به این ترتیب پس از در نظر گرفتن همه عوامل، حلقه ها احتمالا حداکثر "۱۰۰ میلیون سال دیگر" به کلی از بین خواهند رفت.

او به بی بی سی گفت: "حلقه هایی که امروز می بینیم در مقایسه با چیزی که ۵۰ تا ۱۰۰ میلیون سال پیش به نظر می رسیدند خیلی دیدنی نیست. در آن زمان بزرگتر و درخشان تر بودند."

تحقیقات با کاسینی نمی تواند به روشن شدن حادثه ای که باعث تشکیل حلقه ها شد کمک کند، اما فرض می شود که حادثه ای چشمگیر بوده باشد.

بیشتر بخوانید:

حق نشر عکس NASA
Image caption تصویر خیالی: کاسینی در ماه های آخر ماموریتش بارها از میان حلقه ها گذشت

موضوعات مرتبط