برنامه فضایی اوباما، فرصتی طلایی برای بخش خصوصی

Image caption اوباما از کاخ سفید با خدمه شاتل اندور در ایستگاه بین المللی تماس گرفت

بازگشت قریب الوقوع شاتل "اندور" (Endeavor) از ایستگاه بین المللی فضایی به زمین، مقارن خواهد بود با آغاز شمارش معکوس عمر کاری ۲۹ ساله ناوگان شاتل های ایالات متحده.

باراک اوباما، رئیس جمهوری آمریکا، در تماس تلفنی با خدمه شاتل اندور حمایتش از ناسا، سازمان ملی هوا-فضای ایالات متحده را "تزلزل ناپذیر" توصیف کرده است.

با این وجود، او از پروژه "کانستلیشن" ناسا برای فتح مجدد کره ماه تا سال ۲۰۲۰ میلادی توسط فضاپیماهای جدید، دست کشیده و تصمیم گرفته است که ساخت نسل آینده فضاپیماها را به بخش خصوصی واگذار کند.

شاتل "دیسکاوری" آخرین پرواز از چهار پرواز باقی مانده شاتل ها را در ماه سپتامبر امسال انجام خواهد داد. این شاتل ها سپس در موزه ها بازنشسته خواهند شد.

در این حال، شرکت های خصوصی برای حضور گسترده تر در پروژه های ناسا بویژه در طرح های مربوط به کره ماه آماده می شوند.

حتی شرکت گوگل جایزه ای ۲۰ میلیون دلاری لونر اکس (Lunar X) را برای ساخت و پرتاب روباتی که توانایی ۵۰۰ متر حرکت در سطح ماه و مخابره عکس به زمین داشته باشد، در نظر گرفته است.

دولت اوباما در نظر دارد طی پنج سال آینده حداقل شش میلیارد دلار صرف چنین طرح هایی بکند.

اما بیکاری کارکنان ناسا و توجهه بیشتر بخش خصوصی به سود خود تا پیشرفت علم، از جمله نگرانی های منتقدان خط مشی دولت اوباماست.

انتقاد فرمانده آپولو

آخرین فضانورد آمریکایی که حدود ۴۰ سال پیش برای آخرین بار قدم به کره ماه گذاشت هم از این خط مشی انتقاد کرده است.

یوجین سرنان، فرمانده فضاپیمای آپولوی ۱۷ که نیمه شب هفتم دسامبر سال ۱۹۷۲ میلادی برای آخرین بار به ماه اعزام شد، اکنون۷۶ سال دارد.

او می گوید: "نباید وضع را تغییر داد بدون این که هدف مشخصی تعیین شده باشد تا برای افراد انگیزه تحقق آن را فراهم کند. بودجه دولت باراک اوباما پایان حضور انسانی آمریکا در فضا را دیکته می کند."

Image caption آمریکا پرتاب شاتل به فضا را در سال ۱۹۸۱ آغاز کرد

رقابت های شدید با اتحاد جماهیر شوروی سابق بود که جان اف کندی، رئیس جمهوری دموکرات آمریکا را در سال ۱۹۶۱ میلادی به اعزام فضانورد به کره ماه مصمم کرد.

اما پس از گذشت حدود نیم قرن دولت باراک اوباما درصدد لغو کامل پروژه بازگشت انسان به ماه برآمده، زیرا آن را فاقد نوآوری و بسیار پرهزینه تشخیص داده است.

آقای اوباما در اوج مبارزات انتخاباتی اش موضع متفاوتی در فلوریدا، ایالتی که مرکز فضایی کندی در آن واقع است، اتخاذ کرده بود.

او گفته بود: "ما نمی توانیم موقعیت برترمان در فضا را واگذار کنیم. به همین خاطر من شکاف جاری موجود را کاهش خواهم داد تا برنامه فضایی ما بعد از بازنشسته شدن شاتل ها به مشکلی برنخورد."

اما ناظران می گویند، کسری بودجه کلان آمریکا که از مرز یک تریلیون دلار نیز گذشته به تغییر اولویت های فضایی او منجر شده است.

مارک هالپرین، سردبیر مجله تایم در اینباره می گوید: "زمانی که محدودیت های بودجه ای شدیدی بوجود آمده و آمریکا سعی دارد در برنامه هاش اولویت بندی کند، می شود این ریسک را کرد که چند سالی در رقابت های فضایی عقب باشیم."

بهرام مبشر، استاد فیزیک و کیهان شناسی در دانشگاه کالیفرنیا، لغو شدن برنامه بازگشت انسان به ماه را تا حدودی مثبت ارزیابی می کند.

به گفته بهرام مبشر، طرح بازگشت انسان به کره ماه که تا به حال بیش از نه میلیارد دلار هزینه داشته، به پیشرفت علم بشر کمک چندانی نخواهد کرد.

به گفته او، بهتر است که منابع محدود مالی صرف پروژه های نظیر تلسکوپ فضایی هابل شود، نه تلاش برای اعزام فضانورد به ماه که ۴۰ سال پیش انجام شد.

این در حالیست که نماینده های ایالت های فلوریدا و آلاباما در کنگره هم با خط مشی فضایی دولت اوباما مخالفند. مرکز فضایی مارشال ناسا در آلاباما واقع است.

بر اساس برآوردها، اگر کنگره با لغو پروژه بازگشت انسان به کره ماه موافقت کند، حداقل هفت هزار نفر در مرکز فضایی کندی بیکار خواهند شد.

دولت اوباما بودجه ۱۹ میلیارد دلاری ناسا را به سمت ساخت روبات های فضایی و تولید نسل جدیدی از راکت های "پرتاب سنگین" سوق داده است.

در دوره ریاست جمهوری او، ناوگان شاتل های آمریکا به احتمال زیاد از مراکز ناسا به موزه ها فرستاده خواهند شد.

به این ترتیب، فضانوردهای آمریکا طی سال های آینده بجای فلوریدا، تگزاس یا کالیفرنیا مجبور خواهند بود از پایگاهی در قزاقستان عازم فضا شوند، آن هم سوار بر فضاپیماهای سویوز روسیه.

مطالب مرتبط