نقش اینترنت در اقتصاد و حقوق بشر

Image caption آزادی اینترنت تبدیل به یک مسئله حقوق بشر شده است.

در پی اختلافاتی که بین موتور جستجو گر «گوگل» و چین روی داد، و انتقادات وزیر خارجه آمریکا از سانسور اینترنتی اکنون، موضوع آزادی اینترنتی به صورت یک مسئله حقوق بشر در آمده است.

محدودیت دسترسی به اینترنت بیشتر با انگیزه سیاسی و به منظور جلوگیری از آزدادی بیان ازسوی کشورهای غیردمکراتیک صورت میگیرد اما از نظر اقتصادی هم می تواند زیان بار باشد.

بانک جهانی در گزارشی می نویسد که دسترسی به اینترنت پرسرعت و خدمات تلفن همراه نقش مهمی در رشد اقتصادی کشورهای در حال توسعه ایفا میکند. در گزارش بخش فن آوری های اطلاعات و ارتباطات برای توسعه بانک جهانی هم چنین نوشته شده است که دسترسی به این فن آوری ها پایه های اقتصاد مدرن جهان امروز را تشکیل میدهد که باید در الویت برنامه های توسعه و عمران کشورهای در حال رشد قرار بگیرد. سودابه جوادی گزارشی دارد در باره تاثیر اینترنت بر اقتصاد که اکنون می شنوید.

در این گزارش از هند به عنوان یک نمونه از کشورهایی نام برده شده است که بیشترین بهره اقتصادی را را از توسعه شبکه اطلاعات و ارتباطات برده است و بنا بر آمار بانک جهانی در سال 2007 چهل میلیارد دلار با صدور خدمات اطلاعات و ارتباطات در امد داشته است.

یک آمار دیگر در این گزارش نشان میدهد که در فیلیپین در نیمه سال 2008 میلادی 345 هزار نفر به واسطه این خدمات صاحب شغل شده اند و پیش بینی می شود که شمار آنها تا پایان سال 2010 میلادی به یک میلیون نفر برسد.

براساس چنین آمار و شواهدی است که دسترسی شهروندان تمام کشورها به این خدمات برای پیشرفت کاری و بالا بردن سطح معلومات و آگاهی بعنوان یکی از حقوق اساسی در نظر گرفته می شود.

حسن منصور، اقتصاد دان و استاد دانشگاه در بریتانیا، میگوید که فعالیت اقتصادی در چارچوب زمان و مکان انجام میگیرد و بنابراین امر ارتباطات و زمان همواره از محفوظاتی بوده است که تئوری های اقتصادی بروی آنها بنا شده است. بگفته حسن منصور، اقتصاد مدرن در پنجاه سال گذشته بر مبنای سه انقلاب بزرگ شکل گرفت: انقلاب در ارتباطات نظیر تلفن، فاکس و اینترنت؛ انقلاب در تحلیل اطلاعات یعنی انفورماتیک؛ و حمل و نقل یعنی لجستیک. حسن منصور سپس می افزاید:

"امروزه ما درجهان با پول سایبری و پول دیجیتال سروکار داریم که بازارهای واقعی را در فضای مجازی گسترش داده اند. امروزه بیش از یک میلیارد انسان از اینترنت در امور روزانه و کسب و کار استفاده میکنند. اینترنت در تصمیم گیری های اقتصادی نقش جدی دارد و در اداره بازارهای مالی، بازارهای انرژی و حتی امور بهداشتی عهده دار نقش مدیریت شده است. امروزه خیلی از شرکت ها سفارشات خود را صرفا از طریق آنلین می پذیرند که سبب صرفه جوئی در حمل و نقل و سوخت می شود."

کارشناسان اقتصادی همچنین از اقتصاد نوینی نام می برند که حاصل پیشرفت و توسعه این فن آوری است. محمود عنایت، کارشناس اطلاعات و ارتباطات، از آن بعنوان اقتصاد مبتنی بر دانش نام می برد و میگوید که امروزه از طریق اینترنت می توان به مهمترین منابع علمی و اطلاعات در تمام زمینه ها دست یافت و در کنار آن به خرید و فروش نرم افزارها و انواع گوناگون مبادله خدمات، کالاهای مصرفی، تبلیغ و استفاده از بسیاری تسهیلات آنلاین پرداخت. او سپس می افزاید:

"اقتصاد مبتنی بر دانش درواقع به خوبی نشان دهنده تاثیر اینترنت براقتصاد است. در کشور فیلیپین بیست و هفت درصد از موقعیت های شغلی جدید در سال گذشته در زمینه فن آوری اطلاعات بوده است و این در واقع برای کشورهای در حال رشد که مشکل ایجاد مشاغل جدید دارند یا صاحب صنایع فرسوده هستند، فن آوری اطلاعاتی می تواند به ورود این کشورها به بازار رقابتی کمک زیادی بکند."

محمود عنایت به مشکلات کاربران اینترنت در ایران اشاره میکند که مهمترین آن نداشتن دسترسی آزادانه به منابع اطلاعاتی و کندی سرعت اینترنت است و می افزاید که حتی اگر این مشکلات هم وجود نداشت مانع عمده دیگرحق کپی رایت است، زیرا درموارد زیادی نرم افزارها توسط نهاد یا افرادی مورد استفاده قرار میگیرند که مبتکر آن نبوده اند و قانون شفافی برای جلوگیری از آن وجود ندارد. هم چنین خرید از خارج هم به دلیل نداشتن کارت های اعتباری مورد نیاز، برای کاربران امکان پذیر نیست.

با تمام مزایای شبکه های اطلاعات و ارتباطات که فعالیت های اقتصادی و اجتماعی بسیاری متکی به آن هستند، کارشناسان معتقدند که اگر اشکال یا خرابکاری در این شبکه ها روی دهد ضررهای جبران ناپذیری به اقتصاد خواهد زد. گفته می شود که جرائم اینترنتی سالیانه صدها میلیون دلار ضرر ببا ر می آورد.

حسن منصور میگوید که پروتکل های اینترنتی و کدهای سری می تواند مورد سوء استفاده بعضی از دولت و دزدهایی که وارد حریم خصوصی افراد می شوند قرار بگیرند که در این صورت به بسیاری از پرونده های مالی و مالیاتی و بهداشتی می توانند دسترسی پید اکنند.

حسن منصور به جلوگیری دولت های سرکوبگر از دسترسی آزادانه به اطلاعات و کند کردن اینترنت اشاره میکند و میگوید که اینگونه اقدامات مانع از پیشرفت و باعث عقب ماندگی اقتصادی می شود و اینطور اضافه میکند:

"وقتی در بازار رقابتی این چنین جلوی عاملان اقتصادی گرفته می شود و شهروندان از اطلاعات حیاتی برای تصمیم گیری های درست و به موقع به منظور تولید، توزیع، خرید و فروش، و نوآوری محروم می شوند، نتیجه آن از دست رفتن فرصت ها و عقب ماندگی مالی و اقتصادی خواهد بود. به این ترتیب تمام کسانی که در این شبکه دینفع هستند و می خواهند از این شاه راه جهانی با تمامی مردم دنیا تماس برقرار کنند و پیوند داشته باشند باید برای جلوگیری از اینگونه سوء استفاده ها تلاش کنند. و همچنین در این زمینه قوانین و معاهده های بین الملی نیز باید تدوین شود که دولتها را ملزم به رعایت حق شهروندان به دسترسی به اطلاعات، که جزو حقوق بشر است، نماید. و برای حفظ همین حقوق شهروندی است که قرار است جایگاه اینترنت به عنوان محور آزادی مورد بررسی قرار بگیرد تا به گفته حسن منصور با استفاده از شبکه اطلاعات و ارتباطات مردم همه دنیا بتوانند به هم بپیوندند.