افغانستان آنلاین: هریوا؛ شهر پرشتاب

هرات
Image caption شاید در هیچ جای افغانستان به جز هرات نتوانید یک کافی نت خانوادگی پیدا کنید

در هرات باستان هستم. تقریبا هر جای افغانستان که باشی، افغانها هرات را دوست دارند و اگر بگویی به هرات می روی می گویند خوش به حالت .

نام هرات ریشه در کلمه هریو دارد، که در ایران باستان به معنای پرشتاب بود.در سنگنامه های هخامنشی از آن به نام هریوا یاد شده. اینجا زمانی یکی از حوزه های تمدنی آسیا بود.

بناهای قدیمی و هنری هرات با آنکه سالیان پر مشقتی را پشت سر گذاشته اند باز هم سرپا ایستاده اند. مناره های تاریخی هرات البته رقبای تازه ای هم یافته اند. برج های مخابراتی.

هرات بوی ایران را می دهد. اینجا شهر مادرم است و من جایی دو سه ساعت آن طرف تر آن سوی مرز در مشهد بزرگ شدم. دلم برای خانه خیلی تنگ می شود. از هرات تا مشهد واقعا با ماشین سه ساعت راه است. هرات خیلی شبیه مشهد است. البته عناصر افغانی را می توانی در لابلای ساختمان هایی با نماهای آجرسه سانت و سنگ مرمر و شیشه دودی پیدا کنی. درخت های کاج سر به فلک کشیده تقریبا همه جا هستند. و خانه های گلی جایی در کوچه ها و دالان های تنگ شهر هنوز ساکنانی دارند. بازارچه های هرات که بازاریان آن حضور هر رهگذر تازه و ناشناسی را به سرعت حس می کنند واقعا آدم را به عصر و زمان دیگری می برد.

وقتی وارد هتل کوچک مرکز شهر می شویم اولین چیزی که نظرم را جلب می کند کامپیوترهایی است که در لابی هتل برای مهمانها گذاشته شده. و اینترنت پر سرعتی که فکر می کنی یکباره زندگی ات را هزار بار آسان تر ودلپذیرتر می کند. و ما در اتاق های خود هم همین اینترنت را داریم.

هوای روزهای هرات خوب است و آسمان شب هایش پر ستاره. مردم اش مهربان و غذاهایش خوشمزه. شاید برای همین باشد که عبدالله یکی از کارمندان هتل با اینکه پدرش سالهاست به آلمان رفته به خاطر آشپزی خوب اش هر شب چند ساعت با او در اینترنت چت می کند تا طرز تهیه غذاهای هراتی را بپرسد.

هرات هنوز هم پرشتاب است. از اولین ولایات افغانستان است که قرار است صاحب شبکه فیبر نوری شود. شبکه فیبر نوری مدتی است از ایران به اینجا کشیده شده. اما اختلاف نظر بر سر نحوه توزیع، قیمت و نوع ارائه خدمات اینتنرنتی میان شرکت های خصوصی که عمده ترین تامین کننده اینترنت در هرات هستند باعث شده مردم همچنان مجبور باشند اینترنت شان را از شرکت هایی که از طریق ماهواره به اینترنت وصل می شوند تامین کنند.

هزینه اینترنت برای هراتی ها زیاد است، با وجود این اشتیاق هم برای سیاحت در آن زیاد. در هرات خانواده ها هنوز به صورت قبیله ای در کنار هم زندگی می کنند. همه اعضای فامیل اعم از خاله ها و عمه ها و دایی ها و عموها که ماشاء الله تعدادشان هم کم نیست دائما با هم در ارتباط هستند. همه باید حداقل هفته ای یکبار همدیگر را ببینند و هر دو سه هفته حتما باید در یک مهمانی بزرگ دور هم جمع شوند و تجدید دیدار کنند. اینها همه باعث می شود همه چیز در هرات زود باب شود. از تازه ترین مد لباس گرفته تا آخرین مدل گوشی موبایل و نوع کامپیوتر و حتی شبکه ای که یک خانواده از آن کارت اینترنت دیال آپ می خرد.

Image caption هزینه اینترنت برای هراتی ها زیاد است اما اشتیاق آنها برای سیر و سیاحت در دنیای مجازی بیشتر

شاید در هیچ جای افغانستان نتوان یک کافی نت خانوادگی پیدا کرد. ولی در یکی از کوچه های هرات ، خانواده ای بزرگ که همگی در همین کوچه و محله کنار هم زندگی می کنند یک کافی نت خانوادگی به راه انداخته اند.

پدر بزرگ خانواده که سالها قبل بازنشسته شده اما سفر زیاد کرده و هنوز علاقمند کشف چیزهای تازه است و انگلیسی می داند مسئول این کافی نت خانوادگی است. بچه های شرور و قد و نیم قد هم روزی چند بار به اینجا سر می زنند تا علاوه بر دیدن همبازی هایشان گشتی در اینترنت بزنند. دختران و زنان فامیل اکثرا شب ها می آیند. در را قفل می کنند. دنبال مقالات علمی، چگونگی جلوگیری از بارداری، تازه ترین مد لباس و طرز پخت غذاهای غربی می گردند. خلاصه بازار اینترنت اینجا به شیوه افغانی آن حسابی داغ است. به این شکل آنها قیمت کمتری برای اینترنت با سرعت بالاتر می پردازند. و بزرگترهای فامیل خیالشان راحت است که بچه ها و جوان ها تحت نظارت آنها از اینترنت فیلتر نشده افغانستان استفاده می کنند.

در دانشگاه کامپیوتر هرات با کمک مالی بانک جهانی یک مرکز اینترنتی پیشرفته برای دانشجویان این رشته در حال ساخت است. جایی که آنها بتوانند ساعتها از اینترنت رایگان استفاده کنند، مقالات اینترنتی را دانلود کنند و به راحتی با دانشجویان دیگر نقاط دنیا ارتباط پیدا کنند.

طلاب حوزه علمیه صادقیه در هرات، اینترنت را به باغی تشبیه می کنند که می توانی داخل آن شوی و میوه های مفید و بهشتی اش را تناول کنی و از علف های هرز و گیاهان سمی آن دوری.

من به دنبال رد پای اینترنت به هرات آمدم، مسلما به جستجوی هر چه باشی همان را پیدا می کنی. اما فکر نمی کردم فرهنگ هراتی که سنت پررنگ ترین نقش آن است اینطور با تکنولوژی مدرن اینترنت در هم آمیخته باشد. هنوز دخترانی هستند که در هرات خود را به خاطر سختی های زندگی به آتش می کشند. خانواده های زیادی هستند که زندگی را به دست دعا نویسان و خرافه پرستان سودا می کنند. دختران و پسران زیادی همدیگر را ندیده با هم ازدواج می کنند. و روزمرگی کشنده و آگاه نبودن از آنچه در جهان بیرون می گذرد تمام زندگی برخی آدمهاست.

با این وجود هراتی ها مشتاق تغییراند. اینجا ما را بیشتر از هر جای دیگری در افغانستان می شناسند. تلویزیون فارسی بی بی سی مهمان خانه خیلی از هراتی هاییست که ماهواره از نان شب برایشان واجب تر است. و نام خودم را در کوچه و خیابان از زبان مردان و زنان رهگذر زیادی می شنوم. و از این خوشحالم با آنکه می دانند من دختر افغانی هستم که بر خلاف خیلی از سنت های پذیرفته شده افغانی عمل کرده ام با تشویق و تحسین بی آنکه مانع کار و فیلمبرداری ما شوند، نگاه می کنند و سلامی و رد می شوند.

و به این ترتیب ما خاطرات اینترنتی زیبایی را از هرات باستان ثبت می کنیم.باید دید با این سرعت گسترش اینترنت در هرات این ولایت در سالهای پیش رو شاهد چه تغییرتی خواهد بود.

مطالب مرتبط