پیشگامان اینترنت: گفت و گو با آینر کواران، از همیاران متعهد و با سابقه دانشنامه ویکیپیدیا

آینر کواران
Image caption آینر کواران: به نظر من رایگان بودن ویکیپیدیا نکته مهمی است چون در غیر اینصورت من و امثال من احساس خواهند کرد که این وب سایت از ما سوء استفاده می کند.

آینر کواران یکی از همیاران متعهد و با سابقه دانشنامه ویکیپیدیاست که بیشتر مطالب خود را برای این وب سایت در زمینه مجسمه سازی می نویسد.

الکس کروتوسکی و تیم «انقلاب دیجیتال» دیدگاههای آینر کواران را در مورد ویکیپیدیا، دمکراسی در فضای همیاری اینترنتی، و شکل گیری نوعی سلسله مراتب در عرصه اینترنت جویا شدند.

ویکیپیدیا در اساس مثل یک غول چراغ جادو رايگان و برای همگان بود. هر کسی می توانست به این وب سایت وارد شود و علاوه بر افزودن اطلاعات حتی در آن خرابکاری کند. اکنون به یک سیستم جمع آوری جالب اطلاعات بدل شده است که سلسله مراتب جا افتاده ای دارد و گروه ویژه ای که گرداننده این سایت هستند مقررات خود را اعمال می کنند. لطفا در مورد این ضوابط و سلسله مراتب برای ما توضیح بدهید.

من عمدا از مفهوم و ساختن سلسله مراتب پرهیز می کنم چون شخصا یک آنارشیست هستم و حقیقت این است که علاقه ای هم به ساختارهای قدرت ندارم. اما در مورد روش کار ویکیپیدیا باید بگویم که این وب سایت سردبیرانی دارد، در حقیقت همه می توانند سردبیر و مصحح باشند. ولی در عین حال مدیران یا گردانندگانی هم دارد که از طریق رای گیری انتخاب می شوند و هر کسی می تواند در صورت تمایل در این رای گیری شرکت کند. این گردانندگان اختیارات ویژه اما مشخصی دارند از جمله تصحیح مطالب و حتی حذف آنها و یا مسدود کردن دسترسی کاربرانی که مخرب تشخیص داده شوند.

روشی که من برای انتشار یک عکس در وب سایت ویکیپیدیا استفاده می کنم تماس با یکی از همین گردانندگان است. چون شیوه تکنیکی که این وب سایت گاهی ارائه می کند بسیار پیچیده است و معمولا گردانندگان می توانند روش ساده تری ارائه داده و یا همان سیستم پیچیده را برای من به صورت ساده تر توضیح دهند. من فکر می کنم حتی بر فراز گردانندگان عمومی وب سایت یک گروه گردانندگان ارشد تر وجود دارد که در صورت وجود اختلاف نظر بین مجموع گردانندان تصمیم گیر نهایی آنها هستند.

به عنوان مثال اگر بین دو نفر اختلاف نظری سر تصحیح یا جنبه های سردبیری وب سای تبروز کند حتی ممکن است هر گروه از گردانندگان از یک طرف دعوا طرفداری کنند. در آن حالت تصمیم گیری نهایی به لایه فوقانی در گردانندگان ارجاع داده می شود. بنابراین تا این مراحل اولیه می توان این فرضیه را پذیرفت که ویکیپیدیا واقعا یک وب سایت دمکراتیک است و هر کسی می تواند نظر دیگری را رد یا تصحیح کند. اما در مواردی که بسیار اختلاف برانگیز هستند این روش اجرا نمی شود شاید چون پاسخگو نیست. خود من شخصا تا به امروز در یک چنین مورد بحث برانگیزی از اختلاف نظر درگیر نشده ام.

چگونه آزادی عمل و نشر در این مرحله متوقف می شود و عملا فلسفه وجودی ویکیپیدیا را نقض می کند. آیا به نظر شما چنین است؟ یا فکر می کنید که این وضیت حاصل تکاملی است که باید اتفاق بیافتد چون رسالت ویکیپیدیا جمع آوری و نشر تمام حقایق و اطلاعات است.

سئوال بسیار دشواری است. حقیقت این است که تا زمانیکه مشکلی بروز نکند شما با ویکیپیدیا مشکلی ندارید. به نظر من این سیستم تا به امروز به خوبی عمل کرده است. اما اگر زمانی من با این سیستم مشکل پیدا کنم ، به عنوان مثال اگر تصمیم گیری در مورد مطالب من را به سطوح عالی گردانندگان ارجاع دهند و آنها تصمیمی مخالف میل من بگیرند مسلما من دعوای خود را ادامه خواهم داد. مثل این است که شما در بهترین سیستم هدایت امور در جهان درگیر مشکل شوید و راهی نخواهد بود جز پذیرش نظر آنها ویا جنگیدن با آن. البته کسانی هستند که به عمد و آگاهانه علیه ویکیپیدیا اقدام می کنند و گاهی به روشهای بسیار خصمانه و مخرب . نمی دانم دلیل آن مشکل این افراد با بوروکراسی ویکیپیدیا است و یا ذاتا افراد مشکل داری هستند.

سئوال دیگر مربوط به محصول نهایی این رسانه است و آن اینکه به نظر شما هدف ویکیپیدیا واقع جمع آوری و نشر حقایق بیطرفانه است و یا جمع آوری و نشر حقایقی که منبع آن مردم هستند و بنابراین نوع دیگری از حقیقت است؟

یک زمانی من فکر می کردم که هدف اصلی ویکیپیدیا این است که یک محصول مصرفی با ارزش را با استفاده از کار هزاران و میلیونها مشترک خلق کرده و بعد با درج آگهی و تجاری کردن وب سایت حال همه را بگیرد و منبع درآمد بزرگی برای یک عده معدود بشود. ولی به نظرم اینطور نشد . فکر می کنم گردانندگان ویکیپیدیا با صراحت کامل نشان داده اند که قصد دارند این وب سایت را رایگان و آزاد حفظ کنند. به نظر من رایگان بودن نکته مهمی است چون در غیر اینصورت من و امثال من احساس خواهند کرد که این وب سایت از ما سوء استفاده می کند.

من فکر نمی کنم که مطالب و اطلاعات ویکیپیدیا حقیقت مطلق هستند ولی در مجموع بهترین مطالب و اطلاعاتی هستند که این وب سایت می تواند در مورد هر موضوع ممکنی تولید و نشر کند. به عنوان مثال ویکیپیدیا در مورد هر آلبوم و هر ترانه ضبط شده گروه « بیتل ها» یک مقاله کامل دارد و این فقط یک نمونه از گنجینه اطلاعات در زمینه موسیقی است. یا مثلا در مورد بازی های کامپیوتری در مورد هر شخصیت هر یک از این بازی ها مطالب متعددی در ویکیپیدیا هست. من به ویکیپیدیا مثل یک مستند سازی عظیم الجثه فکر می کنم که قصد دارد بیشترین اطلاعات ممکن را در یک مرکز یا فضای مجازی گردآوری کند.

منتقدان می گویند نیاز و اعمال نظر توده های ناآگاه ویکیپیدیا را هدایت می کند. به نظر شما این عامل موثری است؟

من فکر نمی کنم این اعمال نفوذ به اصطلاح توده های ناآگاه وجود خارجی داشته باشد. من یک چنین فشارهایی را نمی بینم. من معمولا با صفحات بحث برانگیز کاری ندارم ولی هر از چند گاهی که درگیر این عناوین می شوم نشانه ای از اعمال فشار و اعمال سلیقه یک گروه خاص نمی بینم. به نظرم سیستم کار ویکیپیدیا در این مورد بسیار پیچیده است و اینکه چطور این مشکلات و پیچیدگی ها حل خواهند شد باید منتظر شد و نتیجه کار را در آینده دید. البته این ممکن است بسیار طول بکشد و کسانی که مثل من 60 ساله هستند هیچگاه آنرا به چشم خود نبینند. ولی در کل چیزی که اتفاق می افتد اعمال فشار و یا اعمال سلیقه گروههای ناآگاه نیست. مثل هر روند دمکراسی در ویکیپیدیا نیز برای پیشبرد نظر خود باید رای جمع کنید و مسلما مثل هر نوع دیگر از جمع آوری رای گاهی باید وعده هایی داد و یا سازش هایی کرد. این اعمال فشار نیست. نفوذ گروههای فشار معمولا با تهدید و خطر همراه است ولی من در ویکیپیدیا چنین خطری را حس نمی کنم.

وقتی دیگران مطالب شما را تصحیح یا ادیت می کنند چه احساسی دارید؟

احساس می کنم که می خواهم فریاد بزنم دست نزن این مطلب تو نیست. یا با خودم می گویم لطفا اگر چیزی در این مورد نمی دانی اینطور بی پروا مطالب دیگران را خراب نکیند. وقتیکه در مطالب من دستکاری شود من دیگر آن را مطلب خود تلقی نمی کنم. وقتیکه مطلب من دستکاری می شود اگر صرفا یک تصحیح املایی و یا بهبود نگارش آن باشد خوشحال خواهم شد. یکی از مشکلات تفاوت نگارش کلمات در لهجه های مختلف زبان انگلیسی است. به عنوان مثال یک عده کلمات آمریکایی در نوشته های من را با املا انگلیسی بریتانیایی تصحیح می کنند. این مشکل چنان دردسر آفرین شد که در نهایت گردانندگان تصمیم گرفتند مشخص کنند که نویسنده اصلی به هر لحجه ای که بنویسد دیگران حق ندارند املا کلمات را دستکاری کنند. مشکل دیگر معانی مجازی و استعاره هاست. به عنوان مثال در رشته کار من که مربوط به هنر مجسمه سازی است بارها در مورد تفسیر نمادهای سمبلیک در تاریخ مجسمه سازی دچار مشکل شده ام. فرضا برخی از نمادها که متعلق به مجسمه های دوران رم یا یونان باستان هستند در فرهنگ نمادشناسی آمریکا در مقایسه با نمادشناسی در فرانسه یا ایتالیا معنای دیگری دارند. موارد مکرری پیش آمده که شاید بتوان آنرا تاحدی نمونه اعمال سلیقه گروههای فشار دانست. مثلا من در تفسیر و توضیح برخی از این نمادها مطلبی منتشر کرده ام ویک عده در فرانسه یا کشور دیگری به مطلب من هجوم برده و فریاد می زنند که این مطالب بیش از حد آمریکایی هستند.