"ویکی" از برنامه کامپیوتری تا فلسفه زندگی

سایت ویکی پدیا
Image caption ویکی پدیا مشهورترین شکل کاربردی برنامه "ویکی" برای کاربران عادی است

در دنیای امروز که هر چیزی یا حق انحصاری و امتیاز دارد و یا برچسب قیمت، یک برنامه کامپیوتری قدم به قدم رویای رایگان کردن دانش و اطلاعات را به واقیعت نزدیک تر می کند.

پایه گذار این کار یک آمریکایی است که پانزده سال پیش در اتاق کارش برنامه "ویکی" را نوشت ودر عمل به یکی از سرکردگان انقلاب اطلاعات بدل شد.

نام این مرد "وارد کانینگهام" است، برنامه نویسی که معتقد است گاهی انسان ها فراموش می کنند که قرار است کامپیوتر در خدمت آنها باشد و نه برعکس.

برنامه کامپیوتری ویکی در زمان شکل گیری اش، ابزاری بود که به کانینگهام و همکارانش اجازه می داد پروژه خود را با همکاری کاربران متعدد در نقاط مختلف پیش ببرند و صفحات نامحدودی را خلق و ویرایش کنند. اما همین فکر، بعدها سکویی شد برای رسیدن به یک قابلیت استثنایی.

دنیای بی مرز ویکی

ویکی پدیا مشهور ترین شکل کاربردی برنامه "ویکی" برای کاربران عادی است، اما از این برنامه صدها بنگاه تجاری و سازمان برای پیشبرد پروژه های خود استفاده می کنند.

امروز به مدد این برنامه، چه در آمریکا باشید چه در آفریقا، در مغولستان یا قطب شمال، کافی ست یک کامپیوتر و یک خط اینترنت داشته باشید تا بتوانید رد پای خودتان را در هر پروژه ای که به زبان "ویکی" طراحی شده به جا بگذارید و در تکمیل دانش بشری نقش ایفا کنید.

آقای کانینگهام امروز در پورتلند مدیر فنی شرکت "درباره ما" ست. یک پایگاه اطلاعاتی یا صفحه مرجع درباره تمام وب سایت های ایننترنتی که بر اساس ایده ویکی شکل گرفته است.

او می گوید: "ما می خواستیم نوعی برنامه کامپیوتری بنویسیم و می دانستیم که هنوز همه بخش های آن برایمان روشن نیست. هدفمان این بود که بخشهایی را که از آنها آگاهی داریم کامل کنیم، ولی در عین حال، راهمان باز باشد که صفحه به صفحه به این داده ها اضافه کنیم."

در دنیایی که هراس از غلبه کامپیوتر بر زندگی انسان هشداری همیشگی شده، کانینگهام می گوید نباید فراموش کرد که هدف همیشه بهره برداری از کامپیوتر است و نه اسارت در محدودیت ها آن. او می گوید برنامه هایی چون "ویکی"، اینترنت را به فضایی آزاد نزدیک تر کرده اند:

"تصوری که ما در ابتدا از اینترنت داشتیم بسیار بیشتر از یک مرکز خرید بود. اما در سالهای ۹۵ تا ۹۷ میلادی عمده تلاش ها صرف این می شد که چگونه می توان از اینترنت برای فروش کالا استفاده کرد، چطور می شود آن را به یک مرکز خرید تبدیل کرد. حالا افتخار می کنم که "ویکی" نشان داده که اینترنت به کارهای دیگری جز فروش کالا و خدمات هم می آید، کارهایی چون همکاری و آفرینش. "ویکی" جایی است که افراد گرد هم می آیند و دانش خلق می کنند."

فلسفه "ویکی"

برای کانینگهام آزادی تنها آزادی افکار و عقاید نیست. او حتی حاضر به ثبت حق کپی رایت ابتکار خود نشده، تا شاید بتواند رویای جریان آزاد اطلاعات را هر چه بیشتر به واقعیت نزدیک کند.

این موضوع به فلسفه کار او تبدیل شده، حتی دفتر کار او نیز نمادی از اصولی است که "ویکی" بر اساس آنها نوشته شده است: فضایی باز و میز و صندلی هایی چرخ دار که به کارکنان اجازه می دهد بسته به پروژه ای که مشغول آنند، جای خود را مدام تغییر دهند.

"ویکی" در زبان اهالی هاوایی به معنای سریع است و کانینگهام نام آن را از اتوبوس ویژه فرودگاه این جزیره گرفته است . پانزده سال پس از اطلاق این نام به یک برنامه کامپیوتری، "ویکی" نه تنها مفهومی ثبت شده در لغتنامه آکسفورد است که معادل غایت دموکراسی در اینترنت نیز تلقی می شود.

کانینگهام می گوید هراس و انتقاد از "ویکی" و برنامه هایی مانند ویکی پدیا، برای او یادآور بی اعتمادی مردم به روزنامه ها در دوران کودکی اوست.

به هر حال، با تمام انتقادهایی که درباره ویکی پدیا مطرح است این دائره المعارف نمادی از عصر پست مدرن امروز است. عصری که هیچ ذهنی در ذات خود منفعل دانسته نمی شود و هر کس در هر جای دنیا می تواند نقشی در تکمیل دانش بشری داشته باشد.