راز دانش: انسان از اتهام منقرض کردن ماموت ها تبرئه شد؟

پخش این فایل در دستگاه شما پشتیبانی نمی شود.

در برنامه این هفته راز دانش بیش از هر چیز به خبر کشف شواهد تازه ای پرداختیم که می گوید علت انقراض ماموت ها احتمالا به دلیل تغییرات آب و هوایی بوده نه شکار توسط انسان، و در کنار آن همچنین خبری از کشف تازه ای داریم که آینده ای بهتر را برای مقابله با پشه ترسیم می کند. برنامه جامع دولت چین برای مقابله با آلودگی هوا، معضلی که جان صدها هزار نفر را به خطر می اندازد خبر دیگر این هفته راز دانش است.

انسان عامل اصلی انقراض ماموت ها نبود

Image caption روند انقراض ماموت ها ده هزار سال قبل تکمیل شد

محققان شواهدی را یافته اند که نشان می دهد تغییرات جوی و نه شکار توسط انسان، عامل اصلی در به انقراض کشاندن ماموت ها بوده است.

تحلیل دی ان اِی نشان می دهد که شمار این مخلوقات در آن دوره با شروع تغییرات آب و هوایی خیلی زودتر از آنچه تاکنون تصور می شد رو به کاهش گذاشت.

این تحلیل همچنین نشان می دهد که جمعیت متمایزی از ماموت ها در اروپا وجود داشت که حدود ۳۰ هزار سال قبل از بین رفت.

این نتایج در نشریه اقدامات آکادمی ملی علوم چاپ شده است.

نظری که بسیاری از محققان درباره ماموت ها، این حیوانات عظیم الجثه پوشیده از پشم داشتند، این بود که بسیار سخت جان و پرشمار بودند که در دوران زیست خود در زمین زندگی خوبی داشتند.

اما به گفته دکتر لاو دالن از موزه تاریخ طبیعی سوئد، دانشمندی که این تحقیقات را هدایت کرده، این مطالعه این نظریه را تغییر می دهد.

او به بی بی سی گفت: "تصویری که در حال ظاهر شدن است این است که این گونه در سطح محلی دایما در حال گسترش، مهاجرت یا انقراض بوده اند. خیلی جالب است که این قدر پویا بوده اند."

دکتر دالن با همکاری محققان در لندن نمونه های دی ان ای از بقایای ۳۰۰ گونه ماموت را بررسی کردند.

دانشمندان دریافتند که این گونه ها ۱۲ هزار سال قبل زمانی که زمین برای مدتی گرم شد تا آستانه انقراض پیش رفتند.

تصور می شود که شمار آنها از چند میلیون به ده ها هزار کاهش یافت اما با ورود مجدد به عصر یخ دوباره جمعیت آنها بزرگ شد.

محققان همچنین فهمیدند که افت شمار آنها ۲۰ هزار سال قبل شروع شد یعنی در اوج عصر یخ نه ۱۴ هزار سال قبل که زمین شروع به گرم شدن کرد.

آنها گمان می کنند که هوا آنقدر سرد بود که بر تغذیه ماموت ها اثر گذاشت.

پروفسور آدریان لیستر از موزه تاریخ طبیعی لندن به بی بی سی گفت: "در واقع حتی برای ماموت ها هم سرد بود زیرا برودت هوا باعث شد رشد گیاهانی که ماموت از آن تغذیه می کردند بسیار کم شود. این اولین ضربه در یک رشته حوادث طولانی بود که در نهایت به انقراض این موجود انجامید."

علت انقراض ماموت ها موضوع بحث های داغ علمی بوده است. بعضی بر این باورند که شکار توسط انسان آنها را به سوی انقراض راند و سایرین می گفتند که تغییرات اقلیمی عامل اصلی بوده است.

انتقادی که به توضیح اقلیمی وارد می شود این است که زمین خیلی پیش از انقراض این موجودات گرم شد بنابراین این نمی توانسته علت بوده باشد.

اما نتایج مطالعه تازه نشان می دهد که ماموت ها در فاصله بین دو عصر یخ تقریبا منقرض شدند که موید نظریه تازه است.

پروفسور لیستر می گوید که البته سایر حیوانات از جمله انسان ها بعد از عصر یخ فعال تر شدند و رقابت میان آنها شدت گرفت بنابر شکار هم می تواند از دلایل دیگر انقراض باشد.

انقراض این حیوانات عظیم در نهایت حدود ۱۰ هزار سال قبل روی داد.

برنامه جامع چین برای مبارزه با آلودگی هوا

شورای دولتی چین که نقش کابینه دولت را بازی می کند این هفته طرح جامعی را برای مهار آلودگی هوا اعلام کرد.

Image caption آلودگی هوا در چین سلامت صدها هزار نفر را به خطر می اندازد

این طرح شامل اعمال محدودیت بر میزان سوزاندن زغال و حذف اتومبیل های بسیار آلاینده از جاده ها می شود.

ناظران می گویند که این طرح ملموس ترین واکنش چین تاکنون به وضعیتی است که باعث انتقاد شدید از دولت شده.

منتقدان می گویند که فساد و رشد بی رویه اقتصادی باعث افت کیفیت هوا، و حتی خاک و آب در سطحی غیرقابل قبول شده است.

وضعیت به خصوص در برخی از بزرگترین شهرهای چین که بعضی از آلوده ترین شهرهای جهان هستند وخیم است. دود سرفه آوری که روزها و گاه هفته ها معلق می ماند.

در ماه ژانویه میزان تراکم آلاینده ها در پکن به ۴۰ برابر حد مجازی که سازمان بهداشت جهانی تعیین کرده رسید.

طرح تازه دولت چین حامیان و منتقدانی دارد اما سوال اصلی این است که به درستی اجرا خواهد شد؟

مطالعات نشان داده که این آلودگی باعث مرگ زودرس صدها هزار نفر در این کشور می شود.

کار به جایی رسیده که مدارس میزان کیفیت تهویه مطبوع خود را برای جلب دانش آموزان تبلیغ می کنند.

البته چین مدت ها استانداردهای سفت و سخت زیست محیطی داشته اما گزارش می شود که این قوانین به درستی اجرا نشده است.

براساس مقررات تازه میزان تراکم آلاینده های ریز در هوا در ناحیه پکن – تیانجیان – هبئی در شمال باید ۲۵ درصد، در دلتای یانگ تسه در شرق ۲۰ درصد ودر دلتای رود مروارید در جنوب نسبت به سال ۲۰۱۲ پانزده درصد کاهش پیدا کند.

همه شهرهای دیگر هم باید میزان آلاینده های درشت تر را به میزان ۱۰ درصد کاهش دهند.

روز پنجشنبه همزمان با اعلام طرح تازه میزان آلودگی در پکن به قدری بود که آسمان خراش های مرکز شهر در میان دود کدر پنهان شده بود.

از شر پشه خلاص می شویم؟

دانشمندان می گویند یک ماده طبیعی در پوست انسان هست که می تواند راه تازه ای برای دور نگه داشتن پشه ها ارائه کند.

به گفته آنها این ماد می تواند کاری کند که انسان برای پشه "نامرئی" شود.

دانشمندان هفته پیش در نشست انجمن مواد شیمیایی آمریکا گروهی از ترکیب ها را معرفی کردند که می تواند توانایی پشه در بو کشیدن هدف های بالقوه را مسدود کند.

نشان داده شد که وقتی دستی با این مواد پوشیده شده باشد پشه ها به کلی آن را نادیده می گرفتند.

این تیم می گوید که مطالعه آنها می تواند مانع شیوع بیماری های مهلک شود.

پشه ها از مرگبارترین موجودات حامل بیماری ها هستند.

آنها مالاریا را منتشر می کنند که به تخمین سازمان بهداشت جهانی در سال ۲۰۱۰ باعث مرگ ۶۶۰ هزار نفر در جهان شد.

یکی از مواد رایج برای دفع پشه دیت است که برای بعضی از مردم خوشایند نیست.

مطالعه ای پیشتر در سال جاری توسط دانشمندان نشان داد که این ماده درحال کم اثر شدن است.

همواره معلوم بوده که بعضی آدم ها برای پشه ها جذاب تر از دیگران هستند.

دانشمندان می گویند که صدها ترکیب در پوست هست که به بوی بدن او شکل می دهد.

آنها این ترکیب ها را در نقاط مختلف یک محفظه پشه ها پاشیدند و معلوم شد که بعضی از آنها پشه را جلب نمی کنند.

با بررسی بیشتر این دسته از مواد اینها روی دست انسان آزمایش شد. نتیجه اینکه معلوم شد که پشه ها دیگر جذب دست نمی شوند.

به این ترتیب دست برای پشه ها نامرئی شده بود.

کارشناسان می گویند که ممکن است سال ها وقت ببرد تا محصولی تازه براساس این یافته ها به بازار بیاید.

مطالب مرتبط