پرهیز از فرآورده‌های حیوانی؛ افزایش شمار وگان‌های پاره وقت

حق نشر عکس t

سابقا اکثر افراد به خاطر حمایت از حقوق حیوانات، اعتقادات مذهبی و یا پیروی از یک رژیم غذایی سالم از خوردن هرگونه محصول و مواد غذایی حیوانی پرهیز می‌کردند و در نتیجه وگان می‌شدند. ولی امروزه تعداد بسیار بیشتری هر چند به شکل پاره وقت و موسمی به رژیم غذایی وگان روی می آورند. دلیل آن چه می تواند باشد؟

روی آوردن به رژیم غذایی وگان، یعنی پرهیز از خوردن تمام مواد گوشتی، از جمله مرغ و ماهی، لبنیات و تخم مرغ یک تصمیم جدی و تغییری اساسی در خورد و خوراک و حتی نحوه زندگی افراد است.

اما در سالهای اخیر تعداد هر چه بیشتری به این رژیم غذایی روی آورده اند. البته این به آن معنی نیست که به طور کلی با مصرف فراورده های حیوانی مخالف باشند و یا برای همیشه این مواد غذایی را کنار بگذارند. در برخی موارد روی آوری افراد به رژیم غذایی وگان فقط برای یک مدت چند هفته ای است.

براساس آمارهای جامعه وگان‌ها، تعداد افرادی که عهد می کنند به مدت یک ماه از این رژیم غذایی پیروی کنند به شکل چشمگیری رو به افزایش است. به عنوان مثال تعداد افرادی که در دو ماه اول سال ۲۰۱۳ چنین تصمیمی گرفتند به نسبت سال ۲۰۱۲ حدود ۴۰ درصد افزایش را نشان می دهد.

حق نشر عکس AFP

یکی از مشهورترین موارد روی آوری به رژیم غذایی وگان تصمیم بیانسه خواننده معروف و همسرش جی - زی ( Jay – Z ) بود که "با هدف توجه به معنویات و پاکسازی جسم خود" به مدت ۲۲ روز به وگانیسم یا رژیم غذایی وگان روی آوردند.

سازمان دهندگان یک کارزار به نام Veganury (که ترکیبی از دو کلمه وگان و ژانویه در زبان انگلیسی است) می گویند که امسال بیش از سه هزار نفر به این برنامه پیوسته و متعهد شده اند که در ماه ژانویه از خوردن هرگونه فرآورده حیوانی پرهیز کنند.

بسیاری از این وگان های موسمی و پاره وقت در اصول با خوردن فرآورده های حیوانی مخالف نیستند ولی شاید از شخصیت های معروفی نظیر جیمز کامرون فیلمساز برنده اسکار، بیل کلینتون رییس جمهور سابق آمریکا و بیل گیتس از موسسان و صاحب شرکت مایکروسافت الهام گرفته باشند که همه کاملا و به طور دائم سبک زندگی وگانها را در پیش گرفته اند.

به گفته جامعه وگان های بریتانیا، در این کشور حدود ۱۵۰ هزار وگان همیشگی وجود دارد که تقریبا معادل یک نفر از هر ۴۰۰ نفر جمعیت بریتانیا است. گروههای وگان در آمریکا می گویند که تعداد پیروان این رژیم غذایی و سبک زندگی در آن کشور حدود دو میلیون نفر و از هر ۱۵۰ نفر آمریکایی تقریبا یک نفر اکنون وگان است.

وگانها همچون گیاهخواران هیچ فرآورده ویا محصول گوشتی چه دام ، چه طیور و چه ماهی، وعلاه بر آن تخم مرغ ، لبنیات و یا هر فرآورده دیگری را که از بدن جانداران تهیه شده باشند را نمی خورند.

حق نشر عکس AFP

آمارها نشان می دهد که تعداد افرادی که به عنوان یک رژیم غذایی دوره ای و مکمل به وگانیسم روی می آورند به مرور از تعداد معتقدان به این سبک و فلسفه زندگی بیشتر می شود. روی آوری به این رژیم غذایی برای یک دوره موقت می تواند انگیزه های مختلفی داشته باشد. برخی برای پاکسازی بدن و دستگاه گوارش و برخی دیگر برای زدودن آثار پرخوری دوران کریسمس و سال نو این کار را می کنند.

به گفته جولیت گلاتلی مدیر یک گروه وگان و سبزی خواری به نام " ویوا" انگیزه اکثریت این افراد را می توان به دو بخش عمده تقسیم کرد: توجه بیشتر به سلامتی خود و حساسیت نسبت به نحوه رفتار با حیوانات که برای مواد غذایی تولید و سلاخی می شوند.

وی می گوید: "برخی از این افراد ممکن است نارسائی قلبی و یا مشکل کلسترول داشته باشند. شاید هم صحنه های دلخراش رفتار با حیوانات در دامپروری‌ها را دیده باشند . ولی وقتی یک نفر به سمت گیاهخواری متمایل می شود معمولا طرز فکر وی تغییر کرده و ممکن است به سوی گزینه های دیگر مثل رژیم غذایی وگان هم تمایل پیدا کند. عامل دیگر هم توجه به مشکلات زیست محیطی از جمله گرمایش زمین است."

بخشی از این عوامل روی تصمیم ریچل هولاس نیز تاثیر گذاشت. او که یک مدیر بازاریابی و زنی جوان اهل شهر لندن است، می گوید دلیل روی آوری وی به طور موقت به رژیم غذایی وگان مسئله سلامتی فردی است. ریچل هولاس می افزاید: "من در مورد تاثیرات منفی لبنیات روی بدن و به خصوص تاثیر هورمون های موجود در شیر گاو روی سیستم تولید و کار هورمون های بدن انسان مطالب فراوانی خوانده بودم."

نکته دیگری که روی تصمیم وی تاثیر گذاشت گزارشهای یک نهاد حمایت از حقوق حیوانات در مورد بدرفتاری با حیوانات در دامپروری‌های بریتانیا بود که تبلیغات و پوشش فراوانی داشت.

ریچل می گوید که رژیم غذایی وگان با خورد و خوراک معمول و همیشگی وی که شامل ماهی، مرغ و یا لبنیات است تفاوت زیادی دارد. او در طول هفته هایی که رژیم وگان دارد اکثر وعده های غذایی خود را در خانه مهیا می کند ولی اگر قرار باشد در بیرون غذا بخورد رعایت این رژیم مشکل خواهد بود.

ریچل می افزاید:" هنگامیکه رژیم غذایی وگان دارم دلم برای کیک و شکلات تنگ می شود چون اکثر کیک ها کره دارند و حتی شکلات سیاه هم درصدی شیر دارد و هیچیک از این فرآورده ها را نمی توانم بخورم. در مجموع باید بگویم که در هفته هایی که این را رژیم غذایی می گیرم احساس می کنم که انرژی بیشتری دارم و بدنم خیلی سبک تر و آسوده تر است ولی در عین حال همیشه یک نوعی احساس گرسنگی دارم."

جولیت گلاتلی می گوید که پیروان رژیم غذایی وگان با برنامه ریزی دقیق تر وعده های غذا و موادی که هر بار مصرف می کنند به راحتی می توانند مشکل احساس گرسنگی دائم را حل کنند. به گفته وی غذاهایی مثل حریره خشکبار، شوربای گندم و جو و یا غلات پخته مثل لوبیا و نخود به خوبی می تواند شکم را سیر نگاه دارد.

لوک گراهام جوان ۳۲ ساله اهل کاردیف که مربی خصوصی ورزش بدنسازی است و در کار روزانه خود حجم زیادی از کالری مصرف می کند، می گوید که با رژیم غذایی وگان هیچگاه احساس گرسنگی نمی کند. دلیل روی آوردن او به این رژیم غذایی به گفته خودش "ترکیبی از توجه به سلامتی و معیارهای اخلاقی و در عین حال کسب تجربه جدیدی" است.

لوک گراهام می افزاید:" نکته اصلی در رژیم غذایی وگان برنامه ریزی دقیق برای انتخاب مواد غذایی و حجم مورد نیاز است. قبلا من هر شب گوشت و سبزیجات می خوردم ولی الان باید مواد غذایی دیگری را به جای گوشت جایگزین کنم."

او ده سال پیش هم یک بار دیگر سعی کرده بود که وگان شود ولی انرژی و وزن زیادی از دست داد. با توجه به اینکه برای حرفه خود به بدنی قوی و انرژی زیادی نیاز دارد پس از یک مدت کوتاه رژیم غذایی وگان را رها کرد. اما می گوید که این بار با توجه به اطلاعات دقیق تر توانسته است رژیم غذایی خود را طوری برنامه ریزی کند که توان و انرژی مورد نیاز وی را در طول روز تامین می کند.

جولیت گلاتلی از گروه وگان ها و گیاهخواران "ویوا" خاطر نشان می کند که در دیدگاه و طرز برخورد مردها با رژیم غذایی وگان تغییر محسوسی به وجود آمده است. وی می افزاید: "قبلا اکثر مردها می گفتند به هیچ وجه از خوردن گوشت دست نخواهند کشید. برخورد مردها با این موضوع خیلی سنتی و مردسالارانه بود، گو اینکه گوشت خوردن بخشی از مردانگی است. ولی فضا اکنون تغییر کرده و تعداد زیادی از مردان مهم و پر قدرت جهان به این رژیم غذایی روی آورده و می گویند سالم تر است."

توقف خوردن گوشت و سایر فراورده های حیوانی به مدت چند و یا چندین هفته تنها شکل از روی آوری مردم به رژیم غذایی وگان نیست. از زمان انتشار کتابی توسط مارک بیتمن نویسنده ستون تغذیه در روزنامه نیویورک تایمز در سال گذشته، یک رژیم غذایی جدید با عنوان VB۶ توجه زیادی به خود جلب کرده است. وی توصیه می کند که همه افراد تا قبل از ساعت شش عصر حتما رژیم غذایی وگان را رعایت کنند.

علاوه بر این انواع و اقسام مواد غذایی مثل آب میوه های مخصوص پاکسازی دستگاه گوارش، سوپ های مخصوص کاهش وزن به بازار آمده اند که ویژگی همه آنها نداشتن هیچگونه فراورده حیوانی است.

در عین حال شواهد دیگری نیز وجود دارد که نشان می دهد روی آوردن به وگانیسم فقط به ماه ژانویه و ایام پس از زیاده روی های سال نو میلادی محدود نمی شود. بازار فروش محصولات غذایی که فراورده های حیوانی ندارند در بریتانیا طی سال گذشته به ۶۲۵ میلیون دلار پوند رسیده و در مقایسه با پنج سال پیش حدود ۲۱ درصد افزایش را نشان می دهد.

در همین دوره پنج ساله میزان عرضه و فروش فراورده هایی که عاری از لبنیات، آرد و گلوتن هستند حدود ۷۰ درصد افزایش یافته است.

"وگانز" اولین سوپر مارکت زنجیره ای آلمانی که فقط محصولات رژیم غذایی وگان را عرضه می کند با ارائه بیش از شش هزار فراورده غذایی متنوع قرار است به زودی در لندن نیز یک شعبه دایر کند.

از همه این مسائل گذشته عوامل دیگری نیز در روی آوری مردم بریتانیا به رژیم غذایی وگان تاثیر داشته است. به گفته یکی از سازمانهای مدافع حقوق مصرف کنندگان رسوایی مربوط به مخلوط کردن گوشت اسب در همبرگرها که سال گذشته خبر ساز شد روی تصمیم مردم برای انتخاب مواد غذایی تاثیر داشته است.

حق نشر عکس b

برخی دیگر معتقدند که تبلیغات و تلاشهایی که با حمایت ستارگان و شخصیت های معروف برای کاستن از مصرف گوشت و به خصوص گوشت قرمز به راه افتاده در این زمینه موثر بوده است.

ولی جولیت گلاتلی معتقد است که یک چرخش بسیار مهم در نگرش مردم نسبت به وگانیسم به وجود آمده و این رژیم غذایی دیگر عجیب و بیگانه تلقی نمی شود. وی می افزاید: "این به آن معنی نیست که مردم کاملا وگان می شوند ولی به نظر می رسد که مردم اکنون پیروان این رژیم غذایی را تحسین می کنند و حتی اگر به خوردن گوشت ادامه می دهند می دانند که برای سلامتی آنها ضرر دارد."

وی معتقد است هر مقدار از آگاهی بیشتر و هر مقدار کاستن از مصرف گوشت جانداران یک گام مثبت است و باید از آن استقبال کرد حتی اگر به معنای وفاداری و اعتقاد به رژیم غذایی وگان نباشد.

به تجربه وی افراد یکباره وگان نمی شوند و معمولا این روند با کاستن از حجم گوشت قرمز و بعد کنار گذاشتن کامل آن شروع می شود و در مراحل بعدی انواع گوشتهای دیگر مثل طیور و ماهی و حتی لبنیات و تخم مرغ را هم از رژیم غذایی خود حذف می کنند. به همین خاطر اکثر کسانی که امروز کاملا وگان هستند سابقا فقط گیاهخوار بودند و به مرور همه فرآورده های حیوانی دیگر را کنار گذاشتند.

اما برای ریچل هولاس رژیم غذایی وگان فقط مخصوص ماه ژانویه و زدودن زیاده‌روی‌های ایام سال نو است. وی می گوید که با فرا رسیدن ماه فوریه به مرور ماهی و پس از مدتی هم گوشت سفید را به رژیم غذایی خود خواهد افزود.

وی می افزاید: "رژیم غذایی وگان باعث شده که من درمورد آنچه که می خورم خیلی حساس شوم و دقت زیادی بکنم. در همین مدت من فراورده هایی غذایی و دستور پخت و پز غذاهای خیلی سالمی را شناختم که آنها را به رژیم غذایی‌ام خواهم افزود. به نظر من خیلی از فرضیه ها و نظرات مربوط به رژیم غذایی وگان نه فقط معقول بلکه نتیجه تجربه عملی هستند. بنابراین حتی اگر کمی هم دشوار باشد به زحمتش می ارزد."

به نظر می رسد که برای افرادی مثل ریچل گنجاندن دوره ای و موقت وگانیسم در رژیم غذایی خود به یک تصمیم دائمی بدل شده است.

مطالب مرتبط