راز دانش: بازنویسی الفبای حیات

در برنامه راز دانش این هفته به سه خبر پرداختیم: کشف یک دایناسور تازه از خانواده تیراناسورها که رقیب کوچکتر تی رکس معروف بوده، گزارش سازمان بهداشت جهانی از آلودگی بیش از حد بسیاری از شهرهای جهان، و خلق شکل تازه ای از حیات در کالیفرنیای آمریکا.

دستکاری الفبای حیات

حق نشر عکس Synthorx
Image caption ای، تی، جی و سی پایه های طبیعی هستند و حالا اکس و ایگرگ به آنها اضافه شده اند

دانشمندان موفق به تولید یک نمونه نیمه مصنوعی از یک باکتری با شش پایه به جای چهار پایه طبیعی که در همه موجودات یکسان است شده اند.

مصالح ساختمانی همه اشکال حیات - از تک یاخته ها گرفته تا پستانداران عالی - چهار واحد یا پایه شیمیایی است که به صورت جفت هایی مرتب شده اند.

یعنی ای، تی، سی و جی که پایه های دی ان ای را تشکیل می دهند.

حالا در اقدامی بی سابقه، دانشمندان در کالیفرنیای آمریکا یک باکتری "ای کولای" را تولید کرده اند که به جای چهار تا شش پایه دارد، که دو تای آنها مصنوعی است.

تیم محققان موسسه اسکریپس در جنوب کالیفرنیا به نشریه علمی نیچر گفتند که از باکتری دستکاری شده شاید بتوان برای تولید طیف وسیعی از داروها و مواد دیگر استفاده کرد.

پروفسور فلوید رومزبرگ و همکارانش از دهه ۱۹۹۰ مشغول کار به روی این پروژه بوده اند.

آنها قبلا نشان داده بودند که چگونه می توان پایه های جدید موسوم به اکس و ایگرگ را به صورت جفت به ملکول دی ان ای در لوله آزمایشگاهی وارد کرد.

حالا آنها این کار را با یک ارگانیسم زنده کرده اند.

و جالب اینکه باکتری ای کولای که این جفت پایه مصنوعی وارد آن شده شروع به کپی کردن آن و انتقالش به نسل بعدی کرده است.

درحال حاضر دو پایه جدید هیچ نقش فعالی در بیولوژی باکتری ندارند اما پروفسور رومزبرگ قصد دارد در آینده وظایفی را برای این دو پایه جدید تعیین کند.

پایه های ای، تی، سی و جی در واقع حروف حیات هستند و ترکیب های مختلف آنهاست که به تولید آمینو اسید و بعد ملکول پروتئین ها در سلول منجر می شود.

و به این ترتیب با اضافه کردن دو پایه به این چهار پایه زمینه به طور نظری برای تولید پروتئین های مصنوعی فراهم می شود.

نتیجه ای که اگر حاصل شود تولید داروها، مواد پلاستیکی و سایر مواد تازه دیگر را به دنبال خواهد داشت.

اما گفته می شود تا آن زمان راه درازی باقی است.

کشف دایناسور ۶۶ میلیون ساله

حق نشر عکس C.ZHAO

دانشمندان به یک نوع دایناسور جدید با یک بینی دراز لقب "پینوکیو رکس" داده اند.

این موجود درنده ۹ متری با یک پوزه شاخ مانند خیلی بارز از خویشاوندان نزدیک تیراناسور رکس است که به قدرت و درندگی در میان دایناسورها شهرت دارد.

اسکلت آن در یک محل ساختمان سازی در چین کشف و توسط دانشمندان دانشگاه ادینبوروی بریتانیا شناسایی شد.

جزئیات کشف این موجود ۶۶ میلیون ساله در نشریه نیچر کامیونیکیشنز تشریح شده است.

محققان می گویند که پینوکیو اختلاف ظاهری زیادی با سایر تیراناسورها داشته است.

دکتر استیو بروسات که در شناسایی این موجود نقش اصلی را داشته به بی بی سی گفت: "ما امروز یک گونه جدید از دایناسورها را یافته ایم که نزدیکترین پسرعموی "تی رکس" است، اما خیلی متفاوت از تی رکس. این موجود در آن قالبی که ما از گونه تیراناسور تصور می کنیم نمی گنجد. کوچکتر است، و احتمالا کمی سریع تر است، اما جمجمه اش خیلی متفاوت است و پوزه ای دراز دارد که چند شاخ از آن بیرون زده."

محققان اکنون بر این باورند که چندین تیراناسور مختلف در دوره کریتیشس در آسیا کنار هم زندگی می کرده اند.

دکتر بروسات می گوید پینکیو هم مثل همه تیراناسورها موجودی مهلک بوده است.

به علاوه این می گوید: "این یکی از آخرین دایناسورهایی بود که در زمین بودند، در آن چند میلیون سال پایانی پیش از آنکه سیارک عظیمی از فضا بیاید و همه دایناسورها را از بین ببرد. بنابراین خیلی محتمل است که این گونه شاهد برخورد سیارک به زمین بوده. ما هم اکنون درحال کشف اطلاعات تازه زیادی در مورد دایناسورهای آسیایی هستیم. مثلا می بینیم که جمعیت آنها خیلی پیچیده بوده. تیراناسورهایی داریم که نقش متفاوتی در اکوسیستم بازی می کنند، یعنی هم درنده های رده اول و هم رده دوم از میان آنها هستند، بعد دایناسورهای گردن دراز را داریم، و تعداد زیادی هم دایناسور پردار. بنابراین تنوع خیلی زیادی در میان دایناسورهای آسیا پیش از برخورد سیارکی که به سلطه شان بر زمین پایان داد می بینیم."

آلودگی هوا

سازمان بهداشت جهانی می گوید که آلودگی هوا در بسیاری از شهرهای جهان از اندازه مجاز فراتر می رود.

این سازمان با بررسی ۱۶۰۰ شهر در ۹۱ کشور نشان داد که تقریبا ۵۰ درصد مردم در مراکز شهری هوایی را تنفس می کنند که از یک استاندارد ایمن آلوده تر است.

براساس این گزارش میزان آلاینده هایی که نیمی از جمعیت شهرنشین جهان در معرض آن است دو برابر و نیم میزان مجاز است.

آلودگی هوا در آسیا و بعد در آمریکای جنوبی و آفریقا بدتر از سایر نقاط جهان است.

سازمان بهداشت جهانی میزان ایمن ذرات آلاینده موسوم به پی ام در هوا را تعیین می کند.

این سازمان توصیه می کند که میزان ذرات ریز موسوم به پی ام ۲.۵ نباید از ده میکروگرم در هر متر مکعب هوا در طول سال بیشتر باشد و میزان ذرات درشت تر پی ام ۱۰ هم نباید از ۲۰ میکروگرم فراتر رود.

اما داده ها نشان داد که کیفیت هوای بسیاری شهرها بدتر از این است.

از جمله پیشاور پاکستان، دهلی هند، در آسیا و ریو دو ژانیرو در آمریکای جنوبی.

تازه ترین آمارها نشان می دهد که در سال ۲۰۱۲ حدود هفت میلیون نفر در جهان در نتیجه آلودگی مردند که بیش از نیمی از آن در اثر آلودگی هوای بیرون بود.

سازمان بهداشت جهانی آلودگی هوا را بزرگترین تهدید زیست محیطی جهان نامیده است که باعث بیماری هایی مثل مشکلات ریوی و سرطان می شود.

مطالب مرتبط