راز دانش: تحلیل دی ان آی، راه جدید شناسایی بیماری های عفونی

در برنامه این هفته به سه خبر پزشکی می پردازیم: موفقیت دانشمندان در کالیفرنیا در درمان عفونت از طریق شناسایی دی ان ای عامل بیماری، روشن شدن تاثیر آلودگی هوا بر ضربان نامنظم قلب و تحقیقی که می گوید افراد صد ساله به بالا به ندرت دچار سرطان، از بیماری های شایع دوران پیری، می شوند.

تحلیل دی ان ای برای درمان بیماری های عفونی

Image caption تعیین نوع دی ان ای ریشه بیماری را پیدا می کند

برای درمان بیماری های شدید عفونی به طور سنتی برای شناسایی عامل آن آزمایش هایی مثل خون انجام می شود. اما این شیوه در بسیاری موارد جوابگو نیست.

گاه عفونت شدید و خطرناک است و جان بیمار را تهدید می کند.

حالا محققان در کالیفرنیا برای حل این مشکل به تحلیل دی ان ای متوسل شده اند.

این تحقیقات در دانشگاه کالیفرنیا در سانفرانسیسکو ممکن شده چون در سال های اخیر دستگاه های تجزیه و تحلیل دی ان ای با سرعت فوق العاده ای پیشرفت کرده است.

کار با نمونه برداری از خون یا مایع نخاعی بیمار شروع می شود. همه انواع دی ان اِی کشف شده در نمونه تحلیل می شود تا ویروس، باکتری، قارچ یا حتی انگل عامل بیماری شناسایی شود.

این فناوری "نکست جنریشن سیکوئنسینگ" نامگذاری شده که ترجمه آن "نسل آینده تعیین آرایش پایه های دی ان ای" است.

از جمله یکی از بیماران یک زن ۲۱ ساله بود که دچار عفونت شدید با تب و درد مفاصل شده بود.

پزشکان با آزمایش های معمول موفق به کشف علت عفونت نشدند. به این ترتیب متخصصان در دانشگاه سانفرانسیسکو شیوه تازه را آزمایش کردند.

دکتر چالرز چیو سرپرست مطالعه و تیمش نمونه خون بیمار را در دستگاه تحلیل دی ان ای قرار دادند، دستگاهی که با سرعتی فوق العاده آرایش پایه های دی ان اِی را تعیین می کند.

بعد نتایج با دی ان ای موجود در یک بانک داده های بزرگ مقایسه شد. این بانک حاوی انواع عوامل بیماری های عفونی است.

معلوم شد که دختر ۲۱ ساله مبتلا به یک ویروس مرتبط با آبله مرغان است. و البته با شناسایی علت بیماری، درمان آسان شد و بیمار اکنون خوب شده است.

نتایج این مطالعه در نشریه "تحقیقات ژنوم" (جینوم ریسرچ) چاپ شده است. جزئیات دستگاه های مورد استفاده هم در همین مقاله تشریح شده.

این شیوه همچنین برای درمان یک پسربچه ۱۴ ساله به کار گرفته شد که دچار تورم مغزی شده بود و در وضعیت وخیمی به سر می برد.

آزمایش های معمولی در این مورد هم جواب نداد تا اینکه دستگاه تحلیل دی ان ای ظرف فقط ۴۸ ساعت علت عفونت را پیدا کرد؛ که در این مورد یک باکتری به نام لپتوسپیرا بود که در مناطق حاره ای شایع است.

پسر بچه با تجویز دوز شدید پنی سیلین درمان شد.

دکتر چیو می گوید که این شیوه در مجموع در ۳۰ مورد به کار گرفته شده که در ۲۵ درصد موفق بوده.

بعضی از این ۳۰ مورد دلایلی غیرعفونی داشت.

هرچند این آزمایش ها در محیط دانشگاهی انجام شد اما هزینه این نوع فناوری به سرعت درحال کاهش است و ممکن است در آینده در دسترس مراکز معمول پزشکی قرار گیرد.

آلودگی هوا عامل لخته خون در ریه

حق نشر عکس Reuters

تحقیقات نشان می دهد که آلودگی هوا به افزایش خطر ابتلا به ضربان نامنظم قلب و تشکیل لخته خون در ریه مرتبط است.

براساس این مطالعه که توسط کارشناسان بریتانیایی انجام شده تاثیر آلودگی بر خطر حمله قلبی و سکته مغزی کمتر روشن است.

تحلیل داده ها در انگلستان و ولز نشان داد که آلودگی هوا به خصوص برای افراد در سنین پیری زیانبار است.

تیم محققان در دانشکده بهداشت و پزشکی حاره ای در دانشگاه لندن داده های جمع آوری شده در فاصله سال های ۲۰۰۳ تا ۲۰۰۹ را برای یافتن ارتباط میان مشکلات قلبی عروقی و آلودگی در کوتاه مدت بررسی کرد.

آنها دریافتند که آلودگی در کوتاه مدت باعث ضربان نامرتب قلب (آریتمیا) و لخته خون در ریه می شود.

دکتر آی میلویوویچ محقق اصلی مطالعه به بی بی سی گفت که شدیدترین اثر آلودگی در افراد بالای ۷۵ ساله و هچنین در زنان مشاهده شد.

به گفته او هرچند رابطه مشخصی میان آلودگی و ضربان نامنظم قلب مشاهده شد اما شواهد مربوط به تاثیر آلودگی بر حمله قلبی و سکته مغزی به این روشنی نبود.

نتایج این مطالعه در نشریه "قلب" منتشر شده است.

جولیا وارد از بنیاد قلب بریتانیا می گوید مطالعات قبلی نشان داده بود که آلودگی باعث بدتر شدن حال کسانی می شود که از قبل دچار مشکلات قلبی یا گردش خون بوده اند.

به گفته او مطالعات بیشتری برای درک دقیق چگونگی تاثیر ذرات آلاینده بر سیستم قلب و عروق لازم است. این مطالعات برای چند سال آینده برنامه ریزی شده است.

سازمان بهداشت جهانی می گوید که در سال ۲۰۱۲ هفت میلیون نفر در اثر آلودگی هوا دچار مرگ زودرس شدند.

یافته های این سازمان حاکی از رابطه میان آلودگی هوا و بیماری قلبی، مشکلات تنفسی و سرطان است.

آمار کم سرطان در ۱۰۰ ساله ها

تحقیقات نشان می دهد کسانی که به صد سالگی می رسند بعید است از بیماری های سنین پیری مثل سرطان و قلبی بیمرند.

این مطالعه توسط کینگز کالج لندن نشان داد که افراد این گروه سنی برخلاف سایر سالخوردگانی که در سنین پایین تر هستند، به احتمال بیشتر در اثر عفونت هایی مثل ذات الریه می میرند.

محققان گفتند که ۲۸ درصد افراد ۱۰۰ تا ۱۱۵ ساله در اثر عوارض "کهولت" می میرند و یک پنجم آنها در اثر ذات الریه.

کمتر از فقط پنج درصد آنها در اثر سرطان از دنیا می روند و کمتر از ۹ درصد هم در اثر بیماری قلبی.

این مطالعه با بررسی گواهی فوت ۳۶ هزار نفر انجام شد.

در مقایسه، این بیماری ها یعنی امراض قلبی و سرطان، شایع ترین علل مرگ در میان ۸۰ تا ۸۴ ساله ها بود. ۲۵ درصد به خاطر سرطان و بیست درصد هم به خاطر بیماری قلبی درگذشتند.

دکتر کاترین اوانز محقق اصلی مطالعه گفت که این یافته ها سوالات مهمی در مورد خدمات بهداشتی و مراقبتی پیش می آورد.

به گفته او باید مراقب عفونت یا ذات الریه در این افراد بود به ویژه آنکه شمار صد ساله ها به بالا در بریتانیا درحال افزایش است.

براساس تازه ترین آمارهای ملی در این کشور، درحال حاضر بیش از ۱۳ هزار نفر در بریتانیا بالای صدسال دارند اما انتظار می رود تا سال ۲۰۶۶ شمار آنها به بیش از ۵۰۰ هزار نفر برسد.

مطالب مرتبط