برای شروع پروژه جهانی ساخت آنتی‌بیوتیک جدید 'دو میلیارد دلار کافی است'

حق نشر عکس Thinkstock
Image caption نادیده گرفتن مسئله مقاومت به آنتی‌بیوتیک برای بشر "فاجعه‌بار" خواهد بود

کارشناسانی که از سوی دولت بریتانیا مامور بررسی موضوع مقاومت به آنتی‌بیوتیک‌ها شده‌اند، در تازه‌ترین گزارش خود پیشنهادی را برای یک پروژه جهانی تحقیقات با مشارکت شرکت‌های بزرگ داروسازی، دولت‌ها و نهادهای بین‌المللی مثل سازمان ملل ارائه کرده‌اند.

این گروه کارشناسی از اکتبر ۲۰۱۴ به درخواست دیوید کامرون، نخست‌وزیر بریتانیا کار خود را آغاز کرده و این پیشنهاد را در گزارش تازه خود با عنوان "تضمین داروی جدید برای نسل‌های آینده؛ تولید آنتی‌بیوتیک" منتشر کرده است.

بر اساس این گزارش، با در نظر گرفتن افزایش مقاومت به آنتی بیوتیک، "بین آنچه دنیا به آن نیاز دارد و کمیت و کیفیت آنتی‌بیوتیک‌های موجود در خط تولید تناسب وجود ندارد."

بنابراین باید "بدون اتکای صرف به بودجه های عمومی و انسان دوستانه، باید در تحقیق و توسعه آنتی بیوتیک، سرمایه گذاری تجاری صورت گیرد."

پیشنهاد این گروه برای ایجاد بازاری با سودآوری پایدار، تشویق تحقیقات اولیه است و برای این کار باید پول بیشتری صرف مراحل اولیه تحقیقات شود.

این گروه کارشناسی معتقد است اختصاص دو میلیارد دلار بودجه برای پنج سال، برای راه اندازی این پروژه جهانی کافی است تا تحقیقات "آسمان آبی" و ایده های خوب امکان رشد پیدا کنند و رابطه مستقیم سودآوری و تحقیقات "قطع" شود.

تحقیقات "آسمان آبی" یا تحقیقات پایه، تحقیقاتی هستند که با هدف پاسخگویی مستقیم به نیاز بازار یا صنایع انجام نمی‌گیرند بلکه تحقیقاتی نوآورانه هستند که در جستجوی راه‌ها یا تولیدات جدید و باز کردن عرصه های نو هستند.

از جمله این عرصه‌های نو که امید زیادی را برای غلبه بر مسئله مقاومت آنتی بیوتیکی ایجاد کرده تحقیق درباره "مقاومت شکن‌ها" است. این داروها در واقع باعث می‌شوند کارایی آنتی بیوتیک ها بیشتر شود و مکانیسم‌های مقاومت میکروب‌ها را بی‌اثر کند، این کار از تولید آنتی بیوتیک‌های جدید هزینه کمتری طلب می‌کند.

این بودجه دو میلیارد دلاری صرف تقویت تحقیقات آسمان آبی در تولید داروهای جدید خواهد شد و بیشتر این پول به دانشگاه‌ها و شرکت‌های کوچک بیوتکنولوژی خواهد رسید.

این گروه کارشناسی از شرکت‌های بزرگ داروسازی خواسته تا در تامین این بودجه با "منفعت اندیشی روشن‌نگر" مشارکت کنند و نگاهی فراتر از سود و زیان کوتاه مدت داشته باشند.

در گزارش قبلی این گروه هشدار داده شده بود که میکروب‌های مقاوم به آنتی بیوتیک تا سال ۲۰۵۰ می توانند باعث مرگ ۱۰ میلیون نفر در دنیا شوند که در مجموع ۱۰۰ تریلیون دلار خسارت مالی به جا خواهد گذاشت.

در حال حاضر فقط تعداد اندکی آنتی بیوتیک در دست تولید است در حالیکه نیاز جهانی برای آنتی بیوتیک های جدید وجود دارد و مقاومت به آنتی بیوتیک مشکلی جدی در درمان برخی عفونت‌هاست.

Image caption در خاک میلیاردها باکتری وجود دارد اما بسیاری از آنها را نمی‌توان در آزماشگاه کشت داد. دانشمندان دانشگاه نورث‌ایسترن روشی جدید برای کشت این باکتری‌ها ابداع کرده‌اند، باکتری را روی یک صفحه مخصوص منتقل می‌کنند و بعد آن را در خاک کشت می‌دهند (از چپ به راست)

گونه‌های مقاوم به آنتی بیوتیک میکروب ها روز به روز گسترش بیشتری در دنیا پیدا می کنند و شمار آنتی بیوتیک های موثر بر آن دائما کمتر می شود.

اما شرکت‌های داروسازی علاقه‌ای به تولید آنتی بیوتیک‌های جدید ندارند و در بیست و پنج سال گذشته تقریبا هیچ رده تازه‌ای تولید نشده است.

داروهایی مثل آنتی بیوتیک که معمولا در دوره‌های کوتاه مصرف می‌شوند به اندازه داروهایی که فرد باید همیشه مصرف کند (مثلا داروهای فشارخون یا داروهای پایین ‌آورنده قند خون) سودآوری ندارند.

از طرف دیگر، برای آنکه به آنتی‌بیوتیک‌های جدید مقاومت ایجاد نشود، معمولا از آنها به عنوان خط اول درمان عفونت ها استفاده نمی‌شود و برای عفونت‌های مقاوم به درمان کنار گذاشته می‌شوند.

پس از چند سال که آنتی‌بیوتیک جدید به خط اول درمان یک عفونت خاص منتقل می‌شود، ممکن است موعد انقضای امتیاز انحصاری آن برای شرکت سازنده فرا رسیده باشد، به عبارت دیگر زمانی که فرصت فروش گسترده پیش می‌آید امتیاز منقضی شده و تمام شرکت‌های دیگر می‌توانند آن را به صورت ژنریک تولید کرده و با قیمت ارزان بفروشند.

این گزارش کارشناسی پیش‌بینی کرده با اجرای طرح در ده سال آینده ۱۵ آنتی بیوتیک جدید تولید خواه شد که حداقل چهار تای آن می‌توانند "تحولی" در مبارزه با عفونتهایی باشند که بیشتر از همه ایجاد نگرانی کرده‌اند.

همچنین تخمین زده شده یک برنامه جامع برای تغییر اساسی در تولید آنتی بیوتیک در مدت ده سال، بین ۱۶ تا ۳۷ میلیارد دلار هزینه خواهد داشت.

این مبلغ، در یک بازه زمانی ده ساله، چیزی حدود "ده درصد هزینه‌ای است که سالانه در دنیا برای آنتی بیوتیک می‌شود، (۴۰ میلیارد دلار)."

"با در نظر گرفتن این که آنتی بیوتیک ها برای بسیاری از جنبه های درمان از جمله در جراحی و شیمی درمانی ضروری هستند، این هزینه زیادی نیست."

این گزارش تاکید کرده این پول باید زمانی پرداخت شود که محصولات تازه و مفید به بازار عرضه شده باشند نه اینکه پول مالیات دهندگان به عنوان یارانه پیشاپیش پرداخت شده باشد.