http://www.bbcpersian.com

20:52 گرينويچ - شنبه 20 نوامبر 2004

واژه 'خليج عربی' در يکی از اطلسهای معتبر جهان

مؤسسه آمريکايی نشنال جئوگرافيک (National Geographic) که از اعتباری جهانی در دانش جغرافيا برخوردار است در اطلس تازه جهان که منتشر کرده، نسبت به اطلس پيشين خود حدود هفده هزار مورد تغيير اعمال کرده است.

از جمله اين تغييرات، گنجاندن نام "خليج عربی" در داخل پرانتز در مقابل نام خليج فارس است که اعتراضهای زيادی، بويژه ميان ايرانيان مقيم آمريکا بر انگيخته است.

آلن کارول، رئيس گروه تدوين کنندگان نقشه های اين اطلس می گويد که در رسم اين نقشه ها از منابع سازمان ملل متحد، وزارت امورخارجه آمريکا، سفارتخانه های دولتهای مختلف در واشنگتن و بسياری سازمانهای ديگر استفاده می شود و ثبت اسامی مورد استفاده در نقشه ها به صورت مرتب با هيئتی ويژه در زمينه نامهای جغرافيايی در ميان گذاشته می شود اما تصميم نهايی برای ثبت اين اسامی را خود نشريه می گيرد.

به گفته آقای کارول، سياست مؤسسه نشنال جئوگرافيک در ثبت نام مکانها، سياست "دوفاکتو" است يعنی بر اساس نامهايی که در عمل به کار می رود تصميم گرفته می شود.

آقای کارول گفته است که گذاشتن نام "خليج عربی" در نسخه تازه اطلس نشنال جئوگرافيک به اين دليل است که برخی کشورها اين نام را به صورت رسمی بر خليج فارس نهاده و استفاده می کنند و نشنال جياگرفيک بر کاربرد اين نام در اين کشورها اذعان دارد.

وی تصريح کرده است که نام "خليج فارس" در اطلس نشنال جئوگرافيک، همچنان به عنوان نام اصلی اين خليج به کار خواهد رفت و دليل ديگری که نام "خليج عربی" هم در اين اطلس گنجانده شده اين است که کسانی که از اين نام به عنوان کليد واژه در جستجوهای اينترنتی استفاده می کنند بتوانند اطلاعات مورد نياز خود را بيابند.

در اسناد سازمان ملل متحد، از نام "خليج فارس" استفاده می شود و رسانه های آمريکايی نيز همين نام را به کار می برند.

استفاده از نام "خليج عربی" در کشورهای عربی عمدتاً از زمان رياست جمهوری جمال عبدالناصر در مصر باب شد که در زمان خود رهبر جنبش ملی جهان عرب به شمار می رفت.

اين موضوع واکنش حکومت وقت ايران را به همراه داشت اما آن گونه که صادق زيباکلام، استاد علوم سياسی دانشگاه تهران می گويد، پس از روی کارآمدن حکومت اسلامی در ايران، با فاصله گرفتن از ملی گرايی ايرانی، حساسيت زمامداران ايران بر اختلافی که بر سر نام خليج فارس وجود داشت کاهش يافت و حتی در ايران پيشنهادهايی مطرح شد حاکی از اينکه اين خليج را خليج اسلامی يا خليج اسلام بنامند.

اما با گذشت زمان و بويژه در پی بروز جنگ ايران و عراق، حساسيت بر نام خليج فارس افزايش يافت و همان گونه که آقای زيباکلام می گويد، ايرانيان استفاده از نام خليج عربی را نوعی ستيز با ايرانيت و تجاوز به تاريخ ايران قلمداد کردند.

در خارج از ايران، نهادی با نام گروه ضربت خليج فارس برای حفاظت از ميراث تاريخی خليج فارس فعاليت دارد.

اين گروه با همراهی شورای ملی ايرانيان مقيم آمريکا در حال فعاليت برای جلب حمايت ايرانيان مقيم آمريکا برای مخالفت با استفاده از نام "خليج عربی" اند تا مؤسسه نشنال جياگرفيک را وادارند در چاپ بعدی اطلس خود، اين نام را حذف کند و حتی به عنوان نام ثانوی خليج فارس نيز از آن استفاده نکند.

آلن کارول از مؤسسه نشنال جئوگرافيک می گويد که نام "خليج عربی" در اين مؤسسه بازبينی خواهد شد اما نمی داند نتيجه اين بازبينی چه خواهد شد.