BBCPersian.com
  •    راهنما
تاجيکستان
پشتو
عربی
آذری
روسی
اردو
 
به روز شده: 20:31 گرينويچ - پنج شنبه 24 مارس 2005
 
اين صفحه را برای دوستان خود بفرستيد صفحه بدون عکس
نور سيارات خارجی برای نخستين بار 'رديابی' شد
 
نقشی تخيلی از سياره ای که پشت ستاره مادر پنهان می شود (ناسا/جی پی ال-کلتک/آر هرت اس اس سی)
اسپيتزر متوجه کاهش نور منظومه پس از نهان شدن سياره در پس ستاره مادر شد
برای نخستين بار دو تيم از ستاره شناسان نور اشيايی را در خارج از منظومه شمسی رديابی کرده اند که به اعتقاد بسياری از دانشمندان متعلق به سياراتی است که حول ساير ستارگان می گردند.

اين نخستين بار است که "سيارات خارجی"، يعنی سياراتی که در اطراف ستارگانی غير از خورشيد سير می کنند، مستقيما مشاهده می شوند. اين دستاورد جامعه علمی را شديدا به هيجان آورده است.

اين دو سياره "HD 209458b" و "TrES-1" نامگذاری شده اند.

از زمانی که منجمان به وجود نخستين سياره خارجی پی بردند ده سال می گذرد.

از آن زمان تاکنون بيش از 100 سياره کشف شده است. اما وجود آنها تنها به طور غيرمستقيم يعنی از طريق تاثير قوه جاذبه آنها بر ستارگانی که دور آنها می گردند استنباط می شود.

اکنون دو تيم مستقل از منجمان در آمريکا با استفاده از تلسکوپ فضايی اسپيتزر ناسا، تشعشعات فروسرخی را در همان مسيری که دو ستاره نورانی قرار گرفته است رديابی کرده اند. اخترشناسان از قبل نتيجه گيری کرده بودند اين دو ستاره دارای سيارات هستند.

در هر دو مورد، زمانی که سياره به عنوان بخشی از گردش مداری خود، پشت ستاره مرکزی پنهان می شود به ميزان خفيفی از درخشش منظومه کاسته می شود. اين به آن معنی است که اين سيارات خود درخشان هستند و نوری اضافی توليد می کنند که توسط تلسکوپ رديابی شده است.

پی بردن به اين موضوع با يک حيله علمی ممکن شد. دانشمندان ابتدا با استفاده از تسلکوپ اسپيتزر مجموع تشعشعات نور مادون قرمز ستاره و سياره آن را اندازه گرفتند.

سپس زمانی که سياره پشت ستاره قرار گرفت، منجمان بار ديگر نور مادون قرمز برآمده از ستاره را اندازه گيری کردند.

حاصل تفاضل نوری رصد دوم از رصد اول در واقع نوری است که از سياره ساطع می شود.

بی شباهت به زمين

درخشندگی شديد اين سيارات ناشی از نزديکی آنها به ستاره مرکزی است که آنها را داغ می کند به طوری که به گفته پژوهشگران درجه حرارت آنها به هزار درجه سانتيگراد می رسد.

اينها سيارات متورم گازی از نوع مشتری هستند و بعيد است ميزبان موجودات زنده باشند.

تلسکوپ فضايی اسپيتزر (ناسا/جی پی ال-کلتک)
اسپيتزر طيف فروسرخ کيهان را کاوش می کند

اما دانشمندان اميدوارند همزمان با بهبود فن آوری در دراز مدت بتوانند نور سياراتی را که به زمين شباهت بيشتری دارند رويت و علائم حيات را در بخش های دورافتاده کهکشان راه شيری کشف کنند.

نتايج اين تحقيقات در مقاله ای در شماره جاری مجله "نيچر" تشريح شده است.

دکتر ديويد شاربونه، از مرکز اخترفيزيک هاروارد-اسميتسونيان در ماساچوست يکی از اعضای تيم های تحقيق و نويسنده اين مقاله گفت: "واقعا معرکه است. از تقريبا ده سال پيش، يعنی زمانی که نخستين سيارات خارجی کشف شدند، در جستجوی چنين نوری بوديم."

تاکنون تقريبا 130 سياره در اطراف ساير ستاره ها کشف شده است.

دکتر الن باس، از موسسه کارنگی در واشنگتن گفت: "سال 1995 مصادف با آغاز عصر کشف سيارات خارجی بود."

"اما 2005 به عنوان سالی که در آن نخستين شواهد قدرتمند رديابی نور سياره ای خارجی به دست آمد، در کتاب های تاريخ و متون درسی ثبت خواهد شد."

"به سختی می توان باور کرد در ده سال گذشته چقدر پيشرفت کرده ايم."

دکتر شاردونه نيز گفت: "هدف ما از مطالعه سياراتی که حول ساير ستاره ها می گردند در واقع اين است که ببينيم آيا منظومه شمسی ما نمونه ای واقعا استثنايی است يا همه گير."

"HD 209458b" که "اوسيريس" لقب گرفته است حول ستاره ای در فاصله 153 سال نوری از زمين در صورت فلکی "اسب بالدار" می گردد. اين سياره هر سه روز و نيم يک بار در مداری به شعاع تقريبا هفت ميليون کيلومتر حول ستاره مادر گردش می کند.

"TrES-1" حتی دورتر است و در فاصله 489 سال نوری از زمين حول ستاره ای در صورت فلکی بربط می گردد. اين سياره هر سه روز يک بار در مداری به شعاع تقريبا شش ميليون کيلومتر دور می زند.

برای مقايسه، فاصله زمين از خورشيد 149 ميليون کليومتر است و هر 365 روز يک بار دور آن می گردد.

 
 
تلسکوپ فضايی سوئيفتستاره شناسی
حيرت اخترشناسان از قدرت انفجار يک ستاره نوترونی در سوی ديگر راه شيری
 
 
يک طرح اوليه از سی ای وی از شرکت بوئينگفضاپيماهای آينده
شرکت های آمريکايی برای شرکت در پروژه ساخت نسل بعدی فضاپيماها آماده می شوند
 
 
عطاردعطارد
محقق اصلی ماموريت فضايی عطارد به برخی پرسش ها درباره آن پاسخ می دهد
 
 
سياره تخيلینجوم
جستجوی حيات در ساير منظومه های شمسی تا دو دهه ديگر آغاز خواهد شد
 
 
سحابی آسمانیتلسکوپ فضايی
چهارمين تلسکوپ فضايی ناسا که چند ماه قبل به فضا پرتاب شد اکتشافات تازه را نويد می دهد
 
 
مطالب مرتبط
 
 
اخبار روز
 
 
اين صفحه را برای دوستان خود بفرستيد صفحه بدون عکس
 
 
   
 
BBC Copyright Logo بالا ^^
 
  صفحه نخست|جهان|ايران |افغانستان |تاجيکستان |ورزش |دانش و فن |اقتصاد و بازرگانی |فرهنگ و هنر |ویدیو
روز هفتم |نگاه ژرف |صدای شما |آموزش انگليسی
 
  BBC News >>|BBC Sport >>|BBC Weather >>|BBC World Service >>|BBC Languages >>
 
  راهنما | تماس با ما | اخبار و اطلاعات به زبانهای ديگر | نحوه استفاده از اطلاعات شخصی کاربران