http://www.bbcpersian.com

19:49 گرينويچ - پنج شنبه 01 سپتامبر 2005

ريچارد بلک
گزارشگر امور محيط زيست بی بی سی

ميمون های بزرگ 'ظرف يک نسل از ميان می روند'

يک ارزيابی تازه حاکی است که برخی از ميمون های بزرگ جثه مانند شامپانزه، گوريل و اورانگوتان، ممکن است ظرف يک نسل انسانی از ميان بروند.

رشد جمعيت انسانی، قطع درختان، معدن کاری و بيماری ممکن است ظرف مدت تنها پنج سال باعث نابودی نيمی از زيستگاه های اورانگوتان ها در بخش هايی از اندونزی شود.

در حال حاضر در مقابل هر 20 هزار نفر يک شامپانزه در کره زمين وجود دارد.

اينها از جمله ارزيابی های "اطلس جهانی ميمون های بزرگ و حفاظت از آنها" است که توسط آژانس های محيط زيست و تکثر زيستی سازمان ملل منتشر می شود.

اين گزارش در تلاش برای ترسيم آينده ای که در انتظار ميمون های بزرگ شامل گوريل ها، شامپانزه ها و بونوبوهای آفريقا و اورانگوتان های جنوب شرقی آسياست، به يک ارزيابی جامع از داده های جمع آوری شده از منابع متعدد دست زده است.

دورنمای تيره

نتيجه گيری کلی اين گزارش اين است که دورنمای آينده اين حيوانات روشن نيست.

ليرا مايلز از "مرکز جهانی نظارت بر حفاظت محيط زيست" در نزديکی کمبريج به بی بی سی گفت: "تمامی ميمون های بزرگ در فهرست موجودات در معرض خطر يا شديدا در معرض خطر جای گرفته اند."

وی افزود: "اصطلاح 'شديدا در معرض خطر' برای موجوداتی به کار می رود که شمار آنها تاکنون به شدت کاهش يافته يا ظرف سه نسل 80 درصد کاهش خواهد يافت."

يکی از گونه های شديدا در معرض خطر، اورانگوتان سوماترايی است که تنها 7300 عدد از آن در طبيعت باقی مانده است.

اکثر آنها در استان آچه در دماغه شمالی سوماترا زندگی می کنند که برای چندين دهه شاهد مناقشه مسلحانه ميان دولت اندونزی و شورشيان جدايی خواه بوده است و در سونامی ماه دسامبر متحمل خسارات جانی و مالی سنگينی شد.

در اواسط ماه اوت، پيمان صلحی که ممکن است به اين مناقشه 29 ساله پايان دهد امضا شد.

دکتر مايلز می گويد: "تناقض آميز اينکه با بهتر شدن اوضاع برای جمعيت انسانی آچه، اوضاع حيات وحش بدتر می شود."

وی علت اين مساله را تشديد فرآيند قطع درختان چه به طور رسمی و چه غيرقانونی می داند.

او افزود: "پيش بينی ها نشان می دهد که ظرف مدت 50 سال، ممکن است تنها 250 اورانگوتان باقی مانده باشد که برای بقای يک جمعيت کافی نيست."

گونه ديگر اورانگوتان موسوم به "بورنيو" وضعيت خيلی بهتری دارد و در حدود 45000 عدد از آنها باقی مانده است هرچند داده های جمع آوری شده برای اين گزارش حاکی است که شمار آنها نسبت به اواسط قرن گذشته به يک دهم رسيده است.

کاهش سطح زيستگاه ها در آفريقا

گوريل کوهی جمهوری دموکراتيک کنگو، و گوريل ديگری که در مرز ميان نيجريه و کامرون زيست می کند نيز به عنوان گونه های شديدا در معرض خطر فهرست بندی شده اند و شمار آنها به ترتيب 700 و 250 رقم زده می شود.

از سوی ديگر بروز تب ايبولا تهديدی جدی برای گوريل و شامپانزه است.

علت ابتلای ميمون های بزرگ به ايبولا روشن نيست، اما ممکن است به نابودی جنگل ارتباط داشته باشد. براساس يک نظريه، يکی از حيوانات ساکن حاشيه جنگل که هنوز شناسايی نشده ويروس ايبولا را به ميمون ها منتقل می کند و از آنجا که با ادامه قطع درختان بر وسعت حاشيه جنگل ها افزوده می شود، زمينه برای انتقال ايبولا به ميمون مساعدتر می شود.

تيمی متشکل از پژوهشگران متخصص که در ماه مه تشکيل شده بود اکنون طرح خود را برای نجات ميمون های بزرگ غرب مناطق حاره ای آفريقا از ايبولا منتشر کرده است.

اما بيماری تنها چيزی نيست که سلامت شامپانزه ها، اقوام نزديک آنها بونوبو و گوريل ها را تهديد می کند.

شکار آنها توسط بوميان برای تهيه گوشت و نابودی زيستگاه در اثر برش جنگل ها نيز از ديگر تهديدهای عمده است.

در دهه 1990 نواحی جنگلی در کليه کشورهای آفريقايی که سکونتگاه گوريل، شامپانزه و بونوبو است کاهش يافت.

نزديک به انسان

کوفی عنان، دبير کل سازمان ملل، در مقدمه ای بر اين گزارش با قوت به نفع نجات ميمون های بزرگ استدلال می کند.

او می نويسد: "ميمون های بزرگ خويشاوندان ما هستند. آنها هم مثل ما خودآگاه و صاحب فرهنگ، ابزار، سياست و طب هستند؛ آنها می توانند زبان اشاره بياموزند و با مردم و يکديگر محاوره داشته باشند."

آقای عنان افزود: "اما متاسفانه ما با احترامی که شايسته اش هستند با آنها رفتار نکرده ايم."

نظر آقای عنان داير بر خويشاوندی انسان و ميمون اين هفته با انتشار نقشه ژنتيکی ميمون تقويت شد. اين نقشه نشان می دهد که 99 درصد ژن های انسان و شامپانزه مشترک است.

اما با توجه به ادامه تعدی انسان به زيستگاه اين حيوانات، که اغلب تحت فشار فقر صورت می گيرد، متوقف کردن روند افت جمعيت آنها آسان نخواهد بود.

"پروژه بقای ميمون های بزرگ" (Grasp) که در سال 2001 زير نظر سازمان ملل متحد معرفی شد در اين زمينه نقشی کليدی بازی خواهد کرد.

هدف اين پروژه ايجاد استراتژی های مناسب برای کليه مناطق آفريقا و آسياست که هنوز ميزبان ميمون های بزرگ هستند.

نخستين نشست شورای "گرسپ" هفته آينده در جمهوری دموکراتيک کنگو برگزار خواهد شد.